Ομιλία Δημήτρη Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής στο Σχέδιο Νόμου Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας
Θα ήθελα κατ’ αρχάς να ευχηθώ καλή επιτυχία στον εκλεγμένο Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κ. Τασούλα κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, με μόνο κριτήριο το εθνικό συμφέρον, μέσα στο πλαίσιο που χαράσσει το Σύνταγμα.
Καθήκοντα τα οποία, δυστυχώς, αναλαμβάνει μετά τη διάρρηξη μιας μακράς θετικής παράδοσης, μιας κοινοβουλευτικής συνθήκης τελικά. Μετά τον εκφυλισμό της μέγιστης συναίνεσης, που αξιώνει το πνεύμα του Συντάγματος, σε εσωκομματική συνεννόηση. Μια κομματική επιλογή με ένα κομματικό τελικό αποτέλεσμα, το οποίο -πράγματι- αξιολογείται από τους πολίτες. Όπως αξιολογείται ήδη και η δήλωση του κ. Πρωθυπουργού -του προσωπικού υπαιτίου της θεσμικής αυτής υποχώρησης-: «αποδεικνύεται πόσο ατυχείς υπήρξαν οι απόπειρες ορισμένων να εμπλέξουν τον πρώτο πολίτη σε μικροκομματικούς ανταγωνισμούς». Μόνο ως δήλωση αυτοκριτικής του κ. Μητσοτάκη μπορεί να εκληφθεί αυτό.
Διότι, ναι, είναι σωστή η αναφορά του κ. Τασούλα στο «αόρατο νήμα» της εθνικής ενότητας, δεν μπορεί όμως κανείς να ξεχνά πως είναι ο κ. Μητσοτάκης εκείνος που φρόντισε να κόψει το ορατό νήμα της συναίνεσης, εδώ στην Εθνική Αντιπροσωπεία
Η βαθύτερη πολιτική ουσία εντοπίζεται στο ίδιο το μήνυμα: η αλαζονεία της εξουσίας που καταπατά συναινέσεις, επειδή δεν τις χρειάζεται. Και η ιδιοκτησιακή αντίληψη της εξουσίας. Μια στρεβλή αντίληψη για τους θεσμούς και τη λειτουργία της δημοκρατίας.
Για την συμπεριφορά βουλευτών της ΝΔ στον δημόσιο χώρο
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αντιλαμβανόμαστε ότι αναμένεται ανασχηματισμός. Τελευταία φορά ο κ. Πρωθυπουργός αντάμειψε τα μέλη της Εξεταστικής Επιτροπής μέρος της συγκάλυψης ευθυνών και υπευθύνων για τα Τέμπη -ναι, της ίδιας Εξεταστικής που δεν ήταν και η καλύτερη στιγμή της βουλής- εύλογο είναι, λοιπόν, να αναμένουν ορισμένοι από εσάς ότι αυτή τη φορά θα ανταμειφθούν οι πιο δεινοί στο αγώνισμα της λασπολογίας.
Αλλά ακόμη και σε αυτό υπάρχει ένα όριο. Προσπαθήστε να το τηρήσετε, όσο δύσκολο κι αν σας είναι. Καταναλώστε υπεύθυνα τα non papers. Δεν είναι για χόρταση. Αξιολογήστε την πληροφορία. Διαφυλάξτε την προσωπική σας αξιοπρέπεια.
Καμία υπουργική καρέκλα, κανένα δεκάλεπτο δημοσιότητας, δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει μεγαλύτερη αξία από την ίδια την αξιοπρέπεια του καθενός από εμάς.
Για το σχέδιο νόμου
Μέσα σε αυτή τη βαριά ατμόσφαιρα, κοινωνικής απογοήτευσης, καλούμαστε να συζητήσουμε και να ψηφίσουμε ένα σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Η εισηγήτριά μας Κατερίνα Καζάνη ανέπτυξε τις θέσεις μας.
Ενώ υπάρχουν τόσα ζητήματα που αφορούν στα συνταγματικά προστατευόμενα δικαιώματα της οικογένειας, της ισότητας των φύλων, της προστασίας των ΑΜΕΑ και ενώ η Κυβέρνηση δημιούργησε προσδοκίες συστήνοντας το συγκεκριμένο υπουργείο, το παρόν νομοσχέδιο είναι μόλις το δεύτερο που εισάγεται από τη δημιουργία του το 2023. Ένα υπουργείο που με αργούς ρυθμούς συγκροτείται και που μάλλον έχει χρησιμοποιηθεί ως τώρα ως επικοινωνιακό εργαλείο εμφάνισης ενός δήθεν κοινωνικού κράτους πρόνοιας.
Η χώρα μας έχει ανάγκη από πολλά περισσότερα παρά μόνο ένα υπουργείο κενό κέλυφος. Με διεκπεραιωτικές μάλλον ενσωματώσεις οδηγιών, χωρίς γενναία βήματα που θα μπορέσουν να εισφέρουν στην πραγματική ισότητα των φύλων.
Δυστυχώς, αποδεικνύεται η καθυστέρηση της χώρας μας στην εφαρμογή πολιτικών ισότητας των φύλων. Ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο θέτει σαφείς δεσμεύσεις για τη βελτίωση της εκπροσώπησης των φύλων στα διοικητικά συμβούλια και τη διαμόρφωση διαφανών διαδικασιών επιλογής, το προτεινόμενο σχέδιο νόμου περιορίζεται σε μια ελάχιστη συμμόρφωση, αφήνοντας κρίσιμα ζητήματα εκτός ρύθμισης.
Χρειάζεται μια ολιστική πολιτική στήριξης της γυναίκας για την ένταξή της στην αγορά εργασίας εν γένει. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτή η Οδηγία άλλωστε δεν είναι παρά μια αφετηρία. Ένα περιορισμένο μέτρο. Οι διακρίσεις δεν περιορίζονται μόνο στις θέσεις ευθύνης. Αλλά επεκτείνονται σε όλους σχεδόν τους εργασιακούς χώρους.
Οι αριθμοί είναι δηλωτικοί:
Είμαστε πρώτοι σε ανεργία γυναικών στην Ε.Ε. αλλά και η χώρα με τη μεγαλύτερη διαφορά ποσοστών ανεργίας ανάμεσα στα δύο φύλα.
Η γυναικεία ανεργία στην Ελλάδα είναι υπερδιπλάσια από ό,τι στην Ευρώπη και σχεδόν διπλάσια από τη ζώνη του Ευρώ. Η Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2024 κατέγραψε την υψηλότερη γυναικεία ανεργία στην ΕΕ, με 12,6%, ενώ στην ΕΕ το ποσοστό των άνεργων γυναικών ήταν τον ίδιο μήνα 6,1% και στη ζώνη του Ευρώ 6,5%.
Σοβαρές διακρίσεις εμποδίζουν την εξέλιξη και την προσωπική ολοκλήρωση των γυναικών στον εργασιακό χώρο.
Το «φαινόμενο της γυάλινης οροφής», που τόσο συχνά και τόσο επίμονα η αείμνηστη Πρόεδρός μας Φ. Γεννηματά μας καλούσε να σπάσουμε. Έλεγε για την εμπειρία της: «Όχι απλώς με κοιτάνε με άλλο μάτι. Λένε και άλλα πράγματα επειδή είμαι γυναίκα και τα λένε κάθε μέρα. Τα στερεότυπα μεταδίδονται από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά και τελείως άκριτα. Η κριτική δεν είναι τι λέω, πώς το λέω, αλλά, έλα μωρέ τώρα γυναίκα είναι». Και έλεγε ακόμη πως «η μητρότητα είναι δικαιολογία και αν ήθελε η πολιτεία να την αντιμετωπίσει και μάλιστα με σχέδιο το δημογραφικό δεν θα ήταν πια δικαιολογία».
Η μόνη λύση ήταν και παραμένει το σχέδιο αντιμετώπισης του δημογραφικού. Γι’ αυτό πρότεινε τη Διακομματική Επιτροπή για το Δημογραφικό. Γι’ αυτό επιμένουμε στη στην ολιστική αντιμετώπιση του δημογραφικού, που επιτείνεται: 6,1% λιγότερα παιδιά γεννήθηκαν σε σχέση με το προηγούμενο έτος και τα λιγότερα που έχουν γεννηθεί μέσα σε μία χρονιά απ’ όταν ξεκίνησαν οι καταγραφές το 1932.
Είναι αναγκαία η ενίσχυση των δομών βρεφικής φροντίδας ώστε να μην μένει κανένα παιδί εκτός. Επίσης πρέπει να αυξηθούν οι δικαιούχοι των vouchers διότι διαφορετικά οι γονείς αναγκάζονται να δαπανούν μεγάλα ποσά μηνιαίως για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Και φυσικά παραμένει η αμηχανία της κυβέρνησης απέναντι στην έμφυλη βία. Μιας Kυβέρνησης που αλλάζει τους ποινικούς νόμους και τους ποινικούς κώδικες με περισσή ευκολία χωρίς να διαβουλεύεται με την επιστημονική κοινότητα και τους φορείς που ασχολούνται με την πρόληψη της ενδοοικογενειακής βίας. Όπως δείχνει η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Δύο θέματα ουσιαστικά:
α. Ο ποσοστιαίος στόχος κάλυψης από την Οδηγία θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερος, όπως στην Ισπανία (40%) ή τον μ.ο. της ΕΕ (33-34%), αν ήθελε η Κυβέρνηση να κάνει πραγματική προσπάθεια ισόρροπης ανάπτυξης
β. Η πλειοψηφία των επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι μικρού μεγέθους και δεν εμπίπτουν στην υποχρέωση εφαρμογής του σχεδίου νόμου. Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στην εφαρμογή της νομοθεσίας για την ισότητα των φύλων, καθώς πολλές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα, δεν θα υποχρεούνται να τηρούν τις προβλέψεις του νόμου. Έστω και έτσι, έπρεπε η ποσόστωση να είναι υποχρεωτική και για μη εισηγμένες εταιρείες με οικονομικά και εργασιακά κριτήρια.
Για τις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς, η εφαρμογή του νόμου πρέπει να είναι υποχρεωτική, καθώς αποτελούν φορείς που οφείλουν να δίνουν το παράδειγμα στην τήρηση των αρχών της ισότητας και της μη διάκρισης. Αν η ίδια η πολιτεία δεν επιβάλλει δεσμευτικά μέτρα καταπολέμησης των ανισοτήτων στα δικά της όργανα, πώς μπορεί να απαιτεί από τον ιδιωτικό τομέα να συμμορφωθεί.
Έπρεπε δε να προβλέπεται ενιαία εφαρμογή σε όλες τις επιχειρήσεις και σε όλους τους διοικητικούς ρόλους, ώστε να διασφαλιστεί η πραγματική συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης.
Αυτές αλλά και οι λοιπές διατάξεις
για τον προσωπικό βοηθό,
για την προσβασιμότητα στα δημόσια κτίρια,
για το πρόγραμμα βρεφονηπιακών σταθμών και την αποτυχία των μέχρι σήμερα προγραμμάτων,
Όλα αυτά τα ζητήματα μας φέρνουν μπροστά στην ευθύνη όλων μας, για το κοινωνικό κράτος και αναγκαίες παρεμβάσεις.
Γι’ αυτό προτείνουμε με τροπολογία μας τον πάγιο μηχανισμό υπολογισμού ετήσιας αύξησης επιδομάτων στα άτομα με αναπηρία από τον ΟΠΕΚΑ και τον e-ΕΦΚΑ.
Μια απολύτως αναγκαία πρωτοβουλία για την ουσιαστική στήριξη των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους που διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ιδίως στο σημερινό γενικό περιβάλλον κόστους ζωής, στη σημερινή κρίση αξιοπρεπούς διαβίωσης, που δυσχεραίνει την κάλυψη ακόμη και των βασικών αναγκών τους.
Το ίδιο ισχύει και για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.
Η τροπολογία αυτή είχε κατατεθεί από την ΚΟ μας και τον Δεκέμβριο 2022 και την είχε απορρίψει η Κυβέρνηση. Με το τελευταίο σχέδιο νόμου πριν τις εκλογές του 2023, με τροπολογία στις 11.04.2023, αύξησε 8% τα επιδόματα, αλλά χωρίς πάγιο μηχανισμό για ετήσια αύξηση.
Και σας ρωτούσαμε τότε. Διαβάζω από τα πρακτικά της Ολομέλειας, Γιώργος Μουλκιώτης: «Τι θα γίνει, όµως, του χρόνου; Του χρόνου που δεν θα είναι προεκλογική χρονιά, πώς θα αυξηθούν αυτά τα επιδόµατα για τους αναπήρους, αν δεν προβλέπεται ένας σταθερός και µόνιµος µηχανισµός αύξησης των επιδοµάτων; Αυτή είναι σοβαρή νοµοθέτηση, και όχι αυτή η προχειροδουλειά που είναι µόνο και µόνο για τις εκλογές».
Κοινώς, οι δικαιούχοι του επιδόματος αναπηρίας και του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος υποβιβάζονται σε ομήρους των μικροκομματικών και εκλογικών υπολογισμών της εκάστοτε πλειοψηφίας.
Σε αυτή τη λογική είμαστε ευθέως αντίθετοι.
Εμείς θέλουμε ασφάλεια σαφήνεια και απεξάρτηση των ατόμων με αναπηρία από δήθεν φιλάνθρωπο υπουργείο.
Το Κοινωνικό Κράτος ως δημόσια πολιτική -όχι ως φιλανθρωπία
Δεν είναι φιλόπτωχο ταμείο το κοινωνικό κράτος.
Το κοινωνικό πρόσωπο του κράτους, τα κοινωνικά δικαιώματα, το καύχημα της ευρωπαϊκής και ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, είναι κατάκτηση για την δημοκρατία μας.
Διότι κατατείνουν σε μια δημοκρατία ολοκληρωμένη.
Που δεν μεριμνά μόνο για τα δικαιώματα του ατόμου και τις άυλες ελευθερίες, αλλά και για τα υλικά προτάγματα της καθημερινότητας.
Με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.
Για την ασφάλεια στη ζωή όλων, με τη νέα έννοια που έχει αποκτήσει ο όρος.
Ένα σύγχρονο και προσβάσιμο δημόσιο σύστημα υγείας. Ένα ανταγωνιστικό και εξωστρεφές δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Τρένα που θα φτάνουν στον προορισμό τους. Δικαιοσύνη που θα απονέμεται και κανείς -όσο δυνατός κι αν είναι- δεν θα μπορεί να την παρεμποδίσει.
Αυτή είναι η βάση της δημοκρατίας: Η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς της Πολιτείας.
Το Κοινωνικό Κράτος δεν είναι πολυτέλεια.
Ούτε σύνθημα ούτε σημαία ευκαιρίας.
Είναι κατάκτηση, μόνιμη, δομική πολιτική επιλογή.
Είναι στοιχείο που διακρίνει τις υγιείς δημοκρατίες από τις ολιγαρχίες του πλούτου και των διευρυνόμενων κοινωνικών ανισοτήτων.
Είναι ισχυρός δημοκρατικός θεσμός.
Εγγύηση συλλογικής και δίκαιης ευημερίας.
Μιας ευημερίας που δεν μπορεί να υπάρξει, χωρίς ισχυρούς θεσμούς δημοκρατίας.
