Σημεία ομιλίας Παύλου Χρηστίδη, εισηγητή ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών «Αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου των υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, σύσταση Ελληνικού Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων και λοιπές διατάξεις»
1. Καταγγελία για εργαλειοποίηση του πειθαρχικού ελέγχου:
Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει πως το νομοσχέδιο της κυβέρνησης μετατρέπει τον πειθαρχικό έλεγχο σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου και εκφοβισμού, μακριά από κάθε έννοια διαφάνειας και αξιοκρατίας.
2. Αντιθεσμικές προβλέψεις & θεσμική κριτική:
Η επιστημονική επιτροπή της Βουλής είναι κόλαφος στην ανάλυση της, μιλώντας για αντισυνταγματικά σημεία, όπως τις δυσμενείς μεταθέσεις υπαλλήλων ΟΤΑ χωρίς γνώμη συμβουλίου, την κατάργηση αιρετών και την υπερσυγκέντρωση εξουσιών στον συντονιστή του πειθαρχικού συμβουλίου.
3. Αναποτελεσματικότητα της μεταρρύθμισης:
Από 100 πενταμελή συμβούλια, η κυβέρνηση προχωρά στη συγκρότηση ενός δεκαπενταμελούς οργάνου, τη στιγμή που εκκρεμούν πάνω από 2.000 πειθαρχικές υποθέσεις. Αντί για επιτάχυνση, δημιουργείται θεσμικό μπλοκάρισμα.
4. Αυξημένα πειθαρχικά παραπτώματα – Πλήγμα στη συνδικαλιστική ελευθερία:
Πολλά από τα 36 πειθαρχικά παραπτώματα είναι γενικά διατυπωμένα, επιτρέποντας αυθαίρετη ερμηνεία και στοχοποίηση. Οι προβλέψεις θίγουν άμεσα τη συνδικαλιστική και πολιτική δράση, γεγονός που θα έχει αποτρεπτική επίδραση στη νόμιμη συλλογική εκπροσώπηση των εργαζομένων. Το ΠΑΣΟΚ υπερασπίζεται την ελευθερία λόγου και συμμετοχής στη δημόσια ζωή των δημοσίων υπαλλήλων, εντός των πλαισίων της δημοκρατίας και της νομιμότητας.
5. Το ΠΑΣΟΚ υπέρ αξιολόγησης, αξιοκρατίας για όλους:
Η θέση του ΠΑΣΟΚ για ένα δίκαιο και αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης για υπαλλήλους, προϊσταμένους και διοικήσεις αποτελεί κυβερνητική μας δέσμευση. Εμείς διαύγεια και opengov, ΑΣΕΠ και αποκομματικοποίηση, η ΝΔ έχει τοποθετήσει το 80% των σημερινών προϊσταμένων με κομματικά ή άλλα κριτήρια και όχι με αξιολόγηση.
6. Εταιρεία shop in shop για να παίρνει έργα διοικητικής μεταρρύθμισης:
Φτιάχνουν ουσιαστικά μια εταιρεία consulting για να παίρνει έργα στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα, εκτός διαδικασιών δημόσιου λογιστικού. Ο φορέας αυτός λένε ότι στοχεύει στην διαχείριση σημαντικών δημόσιων εθνικών και κοινοτικών πόρων. Προβλέπεται, όμως, να είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, χωρίς μόνιμους υπαλλήλους, αλλά με προσωπικό με σχέση αποκλειστικά Ιδιωτικού Δικαίου, όπως και το γεγονός ότι οι οργανικές θέσεις του νέου φορέα θα είναι μόλις 35. Προφανής υποβάθμιση του ΕΚΔΔΑ.
Ολόκληρη η ομιλία:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Θα ήθελα να μεταφέρω και εγώ, εκ μέρους όλης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ, τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια στην οικογένεια του Απόστολου Βεσυρόπουλου και στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Ένας συνάδελφος ο οποίος ήταν πάντοτε αξιοπρεπής και φιλικός με τους νεότερους συναδέλφους του και είμαι σίγουρος ότι θα λείψει η παρουσία του σε αυτό το Κοινοβούλιο.
Συζητάμε, σήμερα, ένα νομοσχέδιο που αφορά τον πειθαρχικό έλεγχο των δημοσίων υπαλλήλων. Ένα ζήτημα απολύτως κρίσιμο, καθώς σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία του κράτους, την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, αλλά και με την αξιοπρέπεια και τον επαγγελματισμό των ίδιων των υπαλλήλων. Δυστυχώς, όμως, για ακόμη μια φορά, τα τελευταία πολλά χρόνια, πρόκειται για ένα νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών που δεν υπηρετεί αυτές τις αρχές. Αντί να ενισχύσει την ορθή λειτουργία του Δημοσίου, αντί να καλλιεργήσει την υπευθυνότητα, τη διαφάνεια και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, προωθεί μια λογική σιωπής, μια λογική υποταγής.
Τι επί της ουσίας κάνει το συγκεκριμένο νομοσχέδιο; Μετατρέπει τον πειθαρχικό έλεγχο σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου και εκφοβισμού. Το κράτος, κύριοι συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας, δεν μεταρρυθμίζεται με ποινές, αλλά με αξιολόγηση, με αξιοκρατία, με διαφάνεια, με εμπιστοσύνη στο ανθρώπινο δυναμικό του.
Και εμείς δεν θα κουραστούμε να λέμε το αυτονόητο: ότι είναι απαράδεκτο, οι δημόσιοι υπάλληλοι να μετατρέπονται σε αποδιοπομπαίους τράγους για τις δικές σας επαναλαμβανόμενες αποτυχίες. Το περιβόητο επιτελικό κράτος έχει αποτύχει. Έχει αποτύχει να προβλέψει. Έχει αποτύχει να οργανώσει. Έχει αποτύχει να λειτουργήσει. Και σήμερα το μόνο το οποίο ξέρει να κάνει είναι να επιβάλλει τον φόβο, να κομματικοποίηση τους θεσμούς και να τιμωρεί τους αδύναμους για να καλύπτει τις δικές του ανεπάρκειες.
Αυτό που σήμερα χρειάζεται η δημόσια διοίκηση είναι στήριξη. Είναι καθοδήγηση. Είναι αξιολόγηση με δίκαια και αντικειμενικά κριτήρια. Χρειάζεται ένα πλαίσιο, το οποίο θα τιμά τον επαγγελματισμό και θα απομονώνει τις πραγματικές περιπτώσεις παραβατικότητας. Εσείς φέρνετε αυτές τις διατάξεις επικαλούμενοι την υποτιθέμενη πρόθεση για επιτάχυνση της πειθαρχικής διαδικασίας.
Θα ήθελα να μου εξηγήσετε και να εξηγήσετε και στους πολίτες που μας παρακολουθούν, με ποιον ακριβώς τρόπο θα επιταχυνθεί μία διαδικασία, η οποία σήμερα “τρέχει” με 100 πενταμελή πειθαρχικά συμβούλια και εσείς δημιουργείτε ένα όργανο με 15 μέλη για όλες τις πειθαρχικές υποθέσεις; Αυτό είναι ένα πράγμα το οποίο μόνο η δική σας φαντασία μπορεί να το εξηγήσει.
Και δεν το λέμε μόνο εμείς. Το τόνισε και η πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στην ακρόαση των φορέων, όταν ανέφερε με θεσμική ευθύτητα ότι υπάρχουν πολλά κενά και ότι δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους με τον τρόπο με τον οποίο εσείς υπόσχεστε ότι θα λειτουργήσει με την υφιστάμενη μορφή του στον νέο ρόλο. Και είπε μάλιστα ότι και φέτος, όπως και διαρκώς τα τελευταία χρόνια, θα υπάρξουν πολλοί λειτουργοί του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι οποίοι θα συνταξιοδοτηθούν.
Επομένως, θα πρέπει να υπάρξει μια πρόβλεψη για ταχύτατη πρόσληψη όχι μόνο των επιπλέον 60 ατόμων, αλλά και για κάλυψη πολλών ακόμη από τα κενά τα οποία θα προκύψουν. Και περιμένω να δω πως αυτό θα το καλύψετε και ένα χρονοδιάγραμμα για το οποίο περιμένω και μία δέσμευση. Και το λέω διότι επανειλημμένως και προκύπτει αυτό από τις τοποθετήσεις που έκαναν και όλοι οι φορείς στις επιτροπές, αγνοείτε τις προειδοποιήσεις των φορέων και αυτό δεν το κάνετε από άγνοια. Το κάνετε από πολιτική σκοπιμότητα.
Και είναι προφανές ότι επειδή το γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι είναι αδύνατο να καλυφθούν αυτές οι θέσεις, έχετε φέρει και μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 66 ότι κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου το Πειθαρχικό Συμβούλιο θα είναι δεκαπενταμελές αντί για 60μελές, όπως προβλέπεται στο άρθρο 20, με εξάμηνη διάρκεια.
Και σημειώστε το. Εδώ θα είμαστε να δούμε πόσες παρατάσεις θα φέρετε αυτής της εξάμηνης διάρκειας όλο το επόμενο χρονικό διάστημα. Τα λέω όλα αυτά τα στοιχεία για να αναδείξω κάτι το οποίο είναι σαφές προς όλους όσους έχουν επαφή καθημερινή με το Δημόσιο.
Δεν ενδιαφέρεστε για την ταχύτερη ολοκλήρωση των πειθαρχικών διαδικασιών, όπως ισχυρίζεστε. Αν πράγματι ενδιαφερόσασταν, δεν θα συγκεντρώνονταν εκατοντάδες υποθέσεις σε ένα δεκαπενταμελές συμβούλιο. Όταν σήμερα εκκρεμούν πάνω από δύο χιλιάδες πειθαρχικές υποθέσεις στα 100 πενταμελή συμβούλια, αυτό δεν είναι επί της ουσίας καμία μεταρρύθμιση. Είναι ένα μπλοκάρισμα.
Ο πραγματικός στόχος είναι άλλος. Είναι να δημιουργήσετε ένα κλίμα εκφοβισμού, να καλλιεργήσετε την αίσθηση ότι όποιος σηκώνει το κεφάλι, όποιος επιχειρήσει να αποκαλύψει σκάνδαλα ή όποιος καταγγείλει αδιαφάνεια, θα βρεθεί αντιμέτωπος με την απειλή μιας πειθαρχικής δίωξης. Είναι πολιτική επιλογή δική σας. Ένα εργαλείο χειραγώγησης. Ένα εργαλείο φίμωσης.
Και το βλέπουμε αυτό από τα στατιστικά στοιχεία τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας από το 2022 μέχρι και το πρώτο εξάμηνο του 2025. Αυτό το οποίο έχει εκτοξευθεί είναι οι πειθαρχικές διώξεις. Και έχει σημασία, κύριε Πρόεδρε, να αναφερθώ σε μια σειρά συγκεκριμένων αριθμών, τα οποία προκύπτουν από τα επίσημα στοιχεία.
Όπως είπα προηγουμένως, από το 2021 έως τις 9 Απριλίου 2025, 6.796 δημόσιοι υπάλληλοι κλήθηκαν σε πειθαρχικό έλεγχο. Οι 3.165 υποθέσεις κρίθηκαν με 1852 υπαλλήλους να τιμωρούνται. Περίπου 700 υποθέσεις έχουν οδηγηθεί σε ένσταση και το πιο κρίσιμο, πάνω από δύο χιλιάδες παραμένουν εκκρεμείς. Επί της ουσίας λοιπόν, αυτό το οποίο αποδεικνύεται είναι ότι το σύστημα λειτουργεί, μιας και οι εκκρεμείς υποθέσεις δεν αυξάνονται, αλλά αυτό το οποίο αυξάνεται είναι οι πειθαρχικές διώξεις που κάνουν οι δικοί σας προϊστάμενοι.
Και είναι προφανές ότι αν το πρόβλημα ήταν η καθυστέρηση, δεν θα μειώνατε από 100 σε 1. Και αν το πρόβλημα είναι η αυθαιρεσία, γιατί καταργείτε τους αιρετούς των εργαζομένων; Και αν σας ενδιαφέρει η αξιολόγηση, γιατί δεν αξιολογείται ούτε καν τους δικούς σας Προϊσταμένους; Και εδώ θέλω να πω κάτι με πολύ μεγάλη σαφήνεια.
Έχουμε εντελώς διαφορετική προσέγγιση στα πράγματα. Ο πειθαρχικός έλεγχος πρέπει να είναι αντικειμενικός, ανεξάρτητος και αμερόληπτος. Δεν μπορεί να εξαρτάται από τον εκάστοτε κομματικά τοποθετημένο προϊστάμενο. Σήμερα η συντριπτική πλειοψηφία και συγκεκριμένα το 80% των προϊσταμένων στο Δημόσιο δεν έχει προέλθει από αξιολόγηση. Έχει έρθει από απευθείας ανάθεση. Το 80% των προϊσταμένων στο Δημόσιο, αυτούς τους οποίους καλείτε να αξιολογήσουν σήμερα τους δημοσίους υπαλλήλους τους έχετε διορίσει εσείς, αρνούμενοι να κάνετε κρίσεις.
Και το λέω διότι αυτό είναι η πεμπτουσία της αποτυχίας του επιτελικού κράτους μετά από 6 χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Και επειδή πολλές φορές αναφέρεστε σε ευρωπαϊκές πρακτικές. Στην Ευρώπη, οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι υπουργοί με τους οποίους συναντιέστε δε σας λένε για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα αντίστοιχα πειθαρχικά συμβούλια για τη συμμετοχή των εργαζομένων στα πειθαρχικά συμβούλια.
Είναι προφανές ότι η φωνή τους πρέπει να ακούγεται κι όχι να φιμώνεται. Και αυτό δεν είναι μια δική μας επιμονή, δεν είναι μια δική μας πρωτοβουλία. Είναι κάτι το οποίο το βλέπουμε να ακολουθείται σε όλες τις διεθνείς καλές πρακτικές. Ισχύει από τη Μεγάλη Βρετανία μέχρι τη Γαλλία και τη Γερμανία. Το γνωρίζετε πάρα πολύ καλά, αλλά σε αυτό φαίνεται ότι δεν φοράτε τη φανέλα της Εθνικής Ελλάδος όταν βγαίνετε στην Ευρώπη.
Σας ενδιαφέρει μόνο η γαλάζια επιβολή της εξουσίας σας. Πρέπει λοιπόν για να αξιολογήσεις μια πειθαρχική υπόθεση, να γνωρίζεις πολύ καλά τα πραγματικά περιστατικά, το πλαίσιο, τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το εξεταζόμενο παράπτωμα και σας ζητούμε για ακόμα μια φορά, αυτή την ύστατη στιγμή, να εντάξετε πλήρως τους εκπροσώπους των εργαζομένων στα πειθαρχικά, για τους οποίους πρέπει να πούμε και κάτι ακόμα.
Ότι δεν αποτελούν την πλειοψηφία στα πειθαρχικά συμβούλια. Δεν έχουν αυτοί την ευθύνη για τις όποιες καθυστερήσεις υπάρχουν. Δεν έχουν καν τη δυνατότητα να επιλέξουν αυτοί το πότε θα συνεδριάζουν τα όργανα. Και σε αυτό οφείλω να πω ότι φέρνετε και διατάξεις οι οποίες έχουν αόριστη έκφραση. Διατάξεις οι οποίες περιγράφουν παραπτώματα που μπορούν να επισύρουν μέχρι και την ποινή της οριστικής παύσης.
Χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση είναι εκείνη του άρθρου 12, όπου προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής της ποινής της οριστικής παύσης εξαιτίας χαρακτηριστικώς αναξιοπρεπής ή ανάξιας για υπάλληλο διαγωγής εντός ή εκτός υπηρεσίας. Τι είναι αυτό; Σε ποια εποχή ζούμε; Σε ποια δεκαετία; Μιλάμε για μια διάταξη εντελώς αναχρονιστική, η οποία εξαντλεί τα όρια της αυστηρότητας για απροσδιόριστες συμπεριφορές κάτω από ασαφή επίθετα.
Και το λέω αυτό διότι την επικοινωνιακή γραμμή της Νέας Δημοκρατίας περί αξιολόγησης και αξιοκρατίας την ξέρουμε πάρα πολύ καλά. Εμείς είμαστε αυτοί οι οποίοι στην πραγματικότητα έχουμε φέρει όλους τους θεσμούς της αξιολόγησης, της αξιολόγησης και της αξιοκρατίας στη χώρα. Και αυτό είναι και κάτι το οποίο πρέπει να το συζητήσουμε για τον τρόπο με τον οποίο η χώρα πρέπει να προχωρήσει από εδώ και εμπρός.
Το πειθαρχικό σύστημα, κατά την άποψή μας, πρέπει να ενσωματώνει εγγυήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας, ώστε να αποφεύγονται αυθαιρεσίες και να προστατεύεται η αξιοπιστία του κράτους. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. Γίνομαι συγκεκριμένος.
Στο παράδειγμα, το οποίο αφορά το άρθρο 23, προβλέπεται εκτεταμένη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μόνο ένα πρόσωπο, το συντονιστή του Πειθαρχικού Συμβουλίου. Ο συντονιστής επηρεάζει ουσιαστικά την πορεία των υποθέσεων με την επιλογή του εισηγητή, την ερμηνεία αρμοδιοτήτων των κλιμακίων ή ακόμη και την αναπομπή των υποθέσεων. Αυτό προφανώς δημιουργεί μια σειρά από πολύ μεγάλους κινδύνους υπερβολικής επιρροής στη ροή της διαδικασίας και απαιτεί ιδιαίτερη διαφάνεια, θεσμική εποπτεία και επαρκείς εσωτερικούς ελέγχους, οι οποίοι δεν προβλέπονται καν στο παρόν νομοσχέδιο.
Και θέλω να πω και μια κουβέντα ακόμα για τη σύσταση του Ελληνικού Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων που προβλέπεται στο δεύτερο μέρος του νομοσχεδίου. Τι κάνετε; Εκτός από το ότι απαξιώνετε για ακόμα μια φορά ένα Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, όπως είναι το Ε.Κ.Δ.Δ.Α., φτιάχνεται επί της ουσίας μια εταιρεία consulting για να παίρνει έργα στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα εκτός διαδικασιών δημοσίου λογιστικού.
Ο φορέας αυτός, λέτε, ότι στοχεύει στη διαχείριση σημαντικών δημόσιων, εθνικών και κοινοτικών πόρων. Προβλέπεται όμως να είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, χωρίς μόνιμους υπαλλήλους, αλλά με προσωπικό με σχέση αποκλειστικά ιδιωτικού δικαίου. Θυμίζω ότι το Ε.Κ.Δ.Δ.Α., με πάνω από 40 χρόνια λειτουργίας, είναι σε θέση να παρέχει πλήρεις θεσμικές εγγυήσεις για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που σχεδιάζονται.
Και φυσικά εδώ αυτό το οποίο χρειάζεται είναι να δείτε το πως θα χρηματοδοτήσετε το ΕΚΔΔΑ και όχι να βρίσκετε διάφορες δικαιολογίες για να μην το κάνετε αυτό. Και είναι προφανές ότι για τη στελέχωση του νέου φορέα προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν έμπειρα και υψηλά στελέχη με προσόντα του ΕΚΔΔΑ, γεγονός το οποίο θα έχει και άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία και θα δημιουργήσει τεράστια ζητήματα στον τρόπο με τον οποίο το κράτος και του ΕΚΔΔΑ λειτουργεί.
Θα μπορούσα να πω πολλά για τον τρόπο με τον οποίο το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δημιουργεί μια σειρά ζητημάτων. Εκτός όμως από το ΠΑΣΟΚ, αξίζει, κύριοι συνάδελφοι της Νέας Δημοκρατίας, να μελετήσετε και την έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής που είναι καταπέλτης για το νομοσχέδιο. Αναφέρει αντισυνταγματικότητες, προβλήματα με την πρόβλεψη για δυσμενείς μεταθέσεις υπαλλήλων ΟΤΑ χωρίς προηγούμενη γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου που είναι αντισυνταγματικό, προβλήματα με το Πειθαρχικό Συμβούλιο με μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους για τις ποινές που απαγορεύουν τον διορισμό δημοσίου υπαλλήλου. Υπάρχουν ζητήματα τα οποία είναι τεράστιας σημασίας και ξέρετε, η αποτυχία σας που αποδεικνύεται;
Αποδεικνύεται ότι από τότε που έχει αναλάβει η Νέα Δημοκρατία τη διακυβέρνηση του τόπου, έχουμε χάσει 10 μονάδες στην παραγωγικότητα του Δημοσίου. Αυτή είναι η δήθεν αποτελεσματικότητα του κράτους της Νέας Δημοκρατίας. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο για εμάς είναι αυτονόητο ότι δεν μπορούμε να στηρίξουμε αυτό το νομοσχέδιο.
Κλείνω, κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, λέγοντας ότι το ΠΑΣΟΚ έχει και πρόταση και αρχές. Εμείς δεν λέμε απλώς όχι. Επομένως, θέλω να πω με πολύ καθαρό τρόπο ότι εμείς λέμε “ναι” στην αξιοκρατία, “ναι” στην αξιολόγηση για όλους, υπαλλήλους, προϊσταμένους, διοικήσεις, υπουργεία. Και σε αυτή την κατεύθυνση η επόμενη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ θα πορευτεί.
