Ομιλία Παναγιώτη Δουδωνή, Βουλευτή ΠΑΣΟΚ, στην κοινή συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης και της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ελληνισμού της Διασποράς για την επεξεργασία και εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών για την επιστολική ψήφο.
«Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Κατ’ αρχάς, δεν γίνεται να μην ξεκινήσω από τη σημερινή απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου για τη δυσώδη υπόθεση του Predator, η οποία είναι μια δικαίωση για τους αγώνες για κράτος δικαίου μέσα σε ένα πολύ δύσκολο επικοινωνιακά περιβάλλον. Μια δικαίωση η οποία έρχεται για όλους όσοι νοιάζονται για το κράτος δικαίου στη χώρα, αλλά βέβαια και μια δικαίωση για τον μοναχικό αγώνα της παράταξής μας και ιδίως του Προέδρου μας, Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος έδωσε μια μεγάλη μάχη. Και αυτή η μάχη φαίνεται ότι οδηγεί σε μια ακόμα νίκη. Μετά τη νίκη στην υπόθεση του Συμβουλίου της Επικρατείας —απόφαση με την οποία ακόμα δεν έχει συμμορφωθεί η κυβέρνηση— και αυτό είναι και το επόμενο στάδιο, γιατί αναμένουμε επί αυτού ακριβώς του ζητήματος την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Δικαίωση για τον Νίκο Ανδρουλάκη, δικαίωση για τους αγώνες του ΠΑΣΟΚ, δικαίωση για τους αγώνες όλων για κράτος δικαίου, που θα έπρεπε να ξεπερνάει κομματικές ταυτότητες, αλλά δυστυχώς δεν τις ξεπερνάει. Και ήταν ένας μοναχικός αγώνας αυτός. Δικαίωση λοιπόν, αλλά και απορία· απορία για όλα εκείνα τα επίσης θύματα του Predator, τα οποία αντί να βρίσκονται στο δικαστήριο ως θύματα, ως μάρτυρες, ως διώκτες αυτών οι οποίοι έθεσαν σε λειτουργία αυτόν τον τρομερό μηχανισμό που παραβιάζει κάθε είδους συνταγματικής τάξης, αντί να είναι, λοιπόν, εκεί και να διώκουν αυτούς οι οποίοι έθεσαν αυτόν τον μηχανισμό σε λειτουργία, οι υπουργοί, τα στελέχη της κυβέρνησης απουσίαζαν. Και όχι μόνο αυτό, αλλά στο απλό ερώτημα αν έλαβαν εκείνη την περίφημη επιστολή ότι παρακολουθούνται, ουδείς έχει τολμήσει να δώσει μια σαφή απάντηση. Διότι η απάντηση αυτή θα είναι θετική.
Άρα λοιπόν, ένας αγώνας φαίνεται πως ξεκινά να δικαιώνεται και στο επίπεδο της ποινικής δικαιοσύνης. Και βέβαια μια περαιτέρω έρευνα, καθώς η υπόθεση διαβιβάζεται στην Εισαγγελία με έρευνα για πολύ σκληρά αδικήματα, ακόμα και της κατασκοπίας.
Και δημιουργείται το εύλογο ερώτημα: για ποιο λόγο ένας ιδιώτης και πώς ένας ιδιώτης να κάνει αυτά, αν δεν υπάρχει κάποιου είδους άλλου είδους κάλυψη, κάποια κάλυψη κρατική; Για να το συνδέσουμε αυτό με το σε πόσες περιπτώσεις συνέπιπταν οι παρακολουθούμενοι από την ΕΥΠ και οι χρόνοι παρακολουθήσεώς τους με τους παρακολουθούμενους από το Predator. Αυτά δεν είναι ζητήματα πολυτελείας, αυτά είναι ζητήματα κράτους δικαίου. Και θα έπρεπε, ξαναλέω, να είμαστε όλοι στην ίδια πλευρά σε αυτό. Αλλά δυστυχώς, δυστυχώς η κυβέρνηση επιμένει να αλληλοκαλύπτεται σε μια πρακτική η οποία ανάγεται, όπως και η δράση σε σχέση με αυτό το παράνομο λογισμικό παρακολούθησης, στον ίδιο τον Πρωθυπουργό.
Έρχομαι στο νομοσχέδιο. Και καθώς δεν έχει πολλά άρθρα, νομίζω ότι τα έχουμε συζητήσει τα περισσότερα. Παρόλα αυτά, με τον κίνδυνο να επαναληφθώ, θα πω μερικά πράγματα ακόμα υπό το φως, αν θέλετε, των όσων είπαν και οι φορείς· διότι οι φορείς δεν τα είπαν ακριβώς όπως τα είπατε, κύριε εισηγητά της πλειοψηφίας, ας πούμε, επί του ζητήματος. Όχι ότι αυτό συνιστά, αν θέλετε, την απόλυτη αλήθεια, αλλά αναφέρετε πραγματολογικά ότι συμφωνούν σε όλα μαζί σας οι φορείς. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Για την επιστολική, βεβαίως και συμφωνούν και ακούσατε και τη δική μας τη θέση. Για το ζήτημα της τριεδρικής περιφέρειας, εγώ καταλαβαίνω ότι και ως προς το μέγεθος της περιφέρειας δεν υπάρχει κάποιου είδους consensus ακόμα και στους απόδημους. Και ταυτοχρόνως νομίζω ότι και σε σχέση με το ότι καταλαμβάνει το σύνολο του κόσμου —για να το θέσω κομψά— και αυτό τους βρίσκει αντίθετους. Έτσι, είναι λοιπόν σαφές ότι χρειάζεται κάποιου άλλου είδους κατανομή των εδρών. Αλλά και ως προς τον αριθμό των εδρών χρειάζεται μιας είδους εκτίμηση, γιατί δεν έχουμε ακόμα πραγματικά δεδομένα πού θα κινηθεί σε εθνικές εκλογές η συμμετοχή, με την άρση αφενός μεν των περιορισμών που κάναμε σε πρώτο χρόνο, κύριε Υπουργέ, αφετέρου με τη διευκόλυνση της επιστολικής ψήφου.
Διάβασα τις εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και της ΑΠΔΠΧ, άντλησα κάποια χρήσιμα συμπεράσματα από αυτές. Νομίζω ότι υπάρχει επίσης μια σαφής αίσθηση ότι —και ιδίως το επισημαίνει ο Συνήγορος του Πολίτη— η διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 5 σε σχέση με την ποσόστωση πάσχει αντισυνταγματικότητας. Πάσχει αντισυνταγματικότητας διότι δεν γίνεται αφενός μεν να αναιρείται ο πυρήνας του άρθρου 4 παράγραφος 2 Σ που μιλάει για τα θετικά μέτρα —και σας είπα, υπάρχει και εκτενής έρευνα από πρόσωπα στις τάξεις της κυβερνήσεως για τα θετικά μέτρα— αφετέρου υπάρχει ένα ζήτημα ισότητας μεταξύ των εκλογικών περιφερειών. Θα έλεγα ότι το σοβαρότερο είναι το πρώτο, αλλά και το δεύτερο είναι επίσης κρίσιμο. Θα μου απαντήσετε με βάση το ψηφοδέλτιο Επικρατείας; Ξέρω τι θα μου απαντήσετε. Αλλά εκεί υποτίθεται ότι υπάρχει ένας άλλος τρόπος επιλογής σε σχέση με τον τρόπο επιλογής ο οποίος καθιερώνεται για την εκλογική περιφέρεια εξωτερικού, που εσείς θέλετε να είναι ο αυτός με μια εκλογική περιφέρεια στη χώρα, δηλαδή σταυροδοσία.
Και βεβαίως όλα αυτά ενώ είχαμε προ ολίγων ετών, μετα μεγάλης θα έλεγα συμφωνίας, κατάτμηση της Β’ Αθηνών ως πολύ μεγάλης. Ερχόμαστε τώρα να κάνουμε μια εκλογική περιφέρεια του κόσμου. Άρα λοιπόν εδώ υπάρχει ένα πάρα πολύ σοβαρό θέμα σε σχέση με την ισότητα ανδρών και γυναικών, σε σχέση με τα θετικά μέτρα τα οποία υποχρεούται το κράτος να λαμβάνει, αλλά και σε σχέση με την ίση μεταχείριση διαφορετικών εκλογικών περιφερειών, οι οποίες ταυτοχρόνως έχουν τον ίδιο τρόπο επιλογής που είναι ο σταυρός.
Συνεπώς, νομίζω ότι το άρθρο 5, παράγραφος 3, θα έπρεπε να αποσυρθεί. Και ο μόνος λόγος για τον οποίο μπορώ να αντιληφθώ ότι αίρετε την ποσόστωση ανδρών και γυναικών —που είναι απαράδεκτο από πλευράς Συντάγματος — στην εκλογική περιφέρεια αποδήμων είναι γιατί έχετε ήδη βρει τους υποψηφίους πριν φέρετε το νομοσχέδιο στη Βουλή. Και όταν λέω έχετε βρει υποψήφιους, εννοώ τους δικούς σας υποψηφίους, οι οποίοι πιθανότατα θα κινούνται στο επίπεδο —μιας και έχουμε μια τεράστια εκλογική περιφέρεια που καταλαμβάνει όλο τον κόσμο πλην της Ελλάδας— θα γίνεται στο επίπεδο των σελέμπριτις ή των εκατομμυριούχων, δεδομένου και του χρηματικού ποσού το οποίο θα απαιτείται για να κάνει εκλογικό αγώνα σε όλο τον κόσμο. Έτσι δεν είναι;
Και μάλιστα όταν σας το επισήμανα, κύριε Υπουργέ, και είχαμε μια αναλυτική συζήτηση και με όλους τους εκπροσώπους των κομμάτων και με εσάς, η αντίδραση ήταν να αυξήσουμε το όριο των εκλογικών δαπανών. Επαναλαμβάνομαι ελαφρώς, τα είπα και στην επί της αρχής συζήτηση, αλλά ξαναλέω και θα το πω και στη δεύτερη ανάγνωση, ότι δεν είναι η λύση η αύξηση του ορίου των εκλογικών δαπανών, δηλαδή να πάμε σε μια λογική τριπλάσια του νότιου τομέα. Η λογική θα έπρεπε να είναι να μην απαιτούνται τόσες δαπάνες.
Έρχομαι όμως στο πολιτικό και λέω το εξής: Ότι εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι είναι καλή εικόνα για το πολιτικό μας σύστημα να μπορεί να κατέλθει υποψήφιος και να εκλεγεί μόνο κάποιος ο οποίος είναι πασίγνωστος ως διάσημος ή εκατομμυριούχος, γιατί πρέπει να κάνει μια προεκλογική εκστρατεία η οποία, όπως είπαμε, θα εκτείνεται σε όλες τις ηπείρους και στην πραγματικότητα σε όλον τον γνωστό κόσμο, πλην της Ελλάδας και του σύμπαντος.
Λοιπόν, πάμε στο δεύτερο κομμάτι και θα επαναλάβω ότι η επιστολική ψήφος είναι μια διευκόλυνση της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος. Δεν θεμελιώνει πρωτογενώς δικαίωμα εκλογέα. Άρα, λοιπόν, συνιστά αυτό που λέμε άρση της λογικής του αεροπλάνου. Δηλαδή, αντί να πάρω το αεροπλάνο, θα ψηφίσω με την επιστολική ψήφο. Εδώ τίθεται προαιρετικώς. Εμείς ξέρετε ότι εξ αρχής δείξαμε μια θετική διάθεση στο ζήτημα αυτό. Το προαιρετικό προέκυψε από τη συζήτηση στην διακομματική επιτροπή. Καλοδεχούμενο!
Και με τη μείωση του αριθμού των εκλογέων που απαιτούνται για τη συγκρότηση, ας το πούμε έτσι, εκλογικού τμήματος. Βλέπω ότι υπάρχει μια παρατήρηση από το Συνήγορο του Πολίτη, στην οποία θα ήθελα να μας απαντήσετε ως προς την ευρεία εξουσιοδότηση στη διάταξη του άρθρου 18. Και είναι ένα ζήτημα αυτό, γιατί το επισημαίνει ο Συνήγορος. Μάλιστα, λέει ότι είναι εξαιρετικά “γαλαντόμο”, ας το πούμε έτσι, το νομοσχέδιο ως προς την εξουσιοδότηση της εκτελεστικής εξουσίας για τη συμπλήρωση ουσιωδών στοιχείων του άρθρου 18. Οπότε και εδώ νομίζω ότι είναι ένα σημείο στο οποίο οφείλετε να μας δώσετε κάποιες απαντήσεις.
Αυτά νομίζω ότι είναι κάποια ζητήματα τα οποία πρέπει να επισημάνουμε επί των άρθρων. Επαναλαμβάνω ότι εμείς έχουμε μια πάγια στάση απέναντι στην επιστολική ψήφο και θέση. Θέση η οποία διατηρήθηκε και διατηρείται παρά και στιγμές στις οποίες η παρούσα κυβέρνηση με άλλον Υπουργό, όχι με εσάς —θέλω να είμαι δίκαιος— έκανε άλματα λογικής. Με εσάς Αναπληρωτή Υπουργό βέβαια, αλλά με επισπεύδουσα την πρώην Υπουργό, έκανε μια κοινοβουλευτικά απαράδεκτη διαδικασία, που νομίζω ότι τώρα —μετά από μία κοινοβουλευτική διακομματική επιτροπή, τρεις συνεδριάσεις της διακομματικής Επιτροπής, τρεις συνεδριάσεις του Κοινοβουλίου και με ένα διήμερο να το συζητήσουμε στην Ολομέλεια και με τη δεύτερη ανάγνωση— καταλαβαίνουμε το βαθμό της προχειρότητας και της έλλειψης αγαθού συνειδότος που υπήρχε την προηγούμενη φορά. Πολλώ δε μάλλον όταν εμείς είχαμε ξεκαθαρίσει από την πρώτη στιγμή-και εδώ είχα και μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον συνάδελφο τον Πάρη Κουκουλόπουλο, του οποίου ο γιος είναι εκτός Επικρατείας εκλογέας και εγώ υπήρξα εκτός Επικρατείας Έλληνας εκλογέας άσχετα αν δεν υπήρχε τότε η διάταξη μέχρι το ’19 που γύρισα— αλλά δώσατε μια εικόνα, ενώ εμείς αντιδράσαμε απέναντι σε μια αντικοινοβουλευτική πρακτική, ότι τάχα εμείς δεν θέλαμε την επιστολική ψήφο. Τώρα θα φανεί ποιος την θέλει και ποιος δεν τη θέλει την επιστολική ψήφο.
Αλλά η διαδικασία στη δημοκρατία, ο τύπος, είναι αυτό που την ξεχωρίζει από τον ολοκληρωτισμό· από αυτό που θα λέγαμε μια εκλεγμένη, αν θέλετε —αυτό λέγεται λίγο σκληρά στην αγγλική θεωρία, δεν θα το πω έτσι όπως λέγεται— από μια εκλεγμένη μονοπρόσωπη εξουσία. Καταλαβαίνετε τι λέω. Η διαφορά είναι η διαδικασία, και η διαδικασία εντός του Κοινοβουλίου πρέπει να γίνεται σεβαστή. Είναι εξ άλλου η διαδικασία που προβλέπει το ίδιο το Σύνταγμαζ
Και κάτι τελευταίο, αλλά θέλω να κρατήσουμε το εξής, να τα πούμε και στην Ολομέλεια βέβαια. Λέτε πολλές φορές οι απόδημοι να έχουν τη δική τους εκπροσώπηση; Πολύ ωραία. Είχαν τη δική τους εκπροσώπηση και στην προηγούμενη διαδικασία και στον προηγούμενο νόμο. Εγώ δεν θα ξεχάσω τον κ. Όθωνα Ηλιόπουλο, που ήταν ένας καθηγητής διαπρεπής του Χάρβαρντ και ήταν όντως απόδημος Έλληνας. Και εμείς βεβαίως είχαμε και την κυρία Χρονοπούλου στην πρώτη τριάδα και όσους οφείλαμε να έχουμε κανονικούς, εν πάση περιπτώσει, εκτός επικράτειας εκλογείς. Αλλά δεν μπορώ να ξεχάσω και την περίπτωση του κυρίου Στυλιανίδη.
Δηλαδή όταν λέτε ότι οι απόδημοι δεν είχαν τη δική τους εκπροσώπηση, κοιτάξτε τι κάνατε εσείς πρώτα. Φέρατε έναν Ευρωπαίο Επίτροπο και τον χαρακτηρίσατε —με πολλή αγάπη το λέω για τα αδέλφια μας τους Κυπρίους— εκτός επικρατείας εκλογέα, που ήταν εκ των υστέρων εκτός της επικρατείας εκλογέας διότι του αποδόθηκε η ελληνική ιθαγένεια για να γίνει υπουργός. Εντάξει, τώρα έχετε το δικαίωμα να κάνετε όποιον θέλετε υπουργό, αλλά μη μας βαφτίζετε και εκτός επικρατείας εκλογέα. Ο άνθρωπος στην Επιτροπή ήταν. Θα τρελαθούμε τελείως.
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι δεν έχετε δείξει καλά δείγματα στο πεδίο αυτό. Γιατί το λέω; Γιατί καταλαβαίνω ότι εδώ υπάρχει κάποιου είδους συζήτηση για την επιστολική καλόπιστη, αλλά και μια συζήτηση για την εκπροσώπηση των αποδήμων με εκπροσώπους τους. Όταν μιλάμε για την εκπροσώπηση με τους εκπροσώπους τους, ο καθένας έχει θέσει τα δικά του παραδείγματα. Εγώ δεν σας είπα για το δικό μου το κόμμα, που έχω και μια εξαιρετική σχέση με όλους τους υποψηφίους εκ μέρους των αποδήμων στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας. Σας είπα για άλλο κόμμα και ένα πολύ καλό παράδειγμα ενός επιστήμονα του εξωτερικού, διαπρεπούς· αλλά δεν μπορώ να μην θυμηθώ ότι βαφτίσατε εκτός επικρατείας εκλογέα έναν ο οποίος μόνον εκτός επικρατείας εκλογέας δεν ήταν, για να αναιρέσετε αυτό που εσείς νομοθετήσατε.
Μίλησα ίσως πολύ και καλό είναι να εφαρμόζουμε τον κόφτη με αυτοπεριορισμό και στις επιτροπές. Θα τα πούμε και αργότερα, στην επόμενη συνεδρίαση. Σας ευχαριστώ πολύ.»
