Ο Γιούργκεν Χάμπερμας ήταν μια από τις πιο επιδραστικές μορφές της ευρωπαϊκής διανόησης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στον πυρήνα της σκέψης του βρισκόταν η έννοια της δημόσιας σφαίρας: ο χώρος όπου οι πολίτες, ως ελεύθερα και ισότιμα υποκείμενα, συζητούν, διαφωνούν και διαμορφώνουν κριτικά την κοινή γνώμη. Όταν αυτή υποχωρεί –υπό την πίεση των αγορών, της τεχνοκρατίας ή της χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης– η λειτουργία της δημοκρατίας ελέγχεται από κλειστά κέντρα εξουσίας.
Γι’ αυτό και υποστήριζε ότι η απάντηση στη σύγχρονη κρίση της δημοκρατίας δεν είναι λιγότερη πολιτική, αλλά περισσότερη διαβούλευση.
Ο Χάμπερμας υπήρξε και ένας ένθερμος ευρωπαϊστής, πιστεύοντας ότι μόνο μια δημοκρατικά οργανωμένη Ευρώπη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την επιστροφή του εθνικισμού.
Στο δοκίμιό του «Για ένα Σύνταγμα της Ευρώπης» ανέδειξε αυτό που θεωρούσε θεμελιώδες κατασκευαστικό λάθος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: τη δημιουργία μιας νομισματικής ένωσης χωρίς αντίστοιχη πολιτική ένωση.
Στο ίδιο πνεύμα πραγματοποίησε δημόσιες παρεμβάσεις κατά την ελληνική κρίση χρέους, ασκώντας έντονη κριτική στις πολιτικές λιτότητας και υπερασπιζόμενος την ανάγκη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς τη χώρα μας.
Σε μια εποχή όπου η δημοκρατία δοκιμάζεται από τεράστιες ανισότητες, fake news, «τεχνικούς της εξουσίας» και πόλωση, οι ιδέες του Χάμπερμας είναι φωτεινός φάρος. Γιατί, όπως επέμενε, η δημοκρατία είναι πάνω απ’ όλα μια κουλτούρα δημόσιου λόγου — η δυνατότητα των πολιτών να συζητούν ελεύθερα και να συγκροτούν συλλογικά τη βούλησή τους.
