Ερώτηση Αναστασίου Νικολαΐδη και Μανώλη Χριστοδουλάκη
ΠΡΟΣ: Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου
ΘΕΜΑ: Υιοθέτηση αναγκαίων παρεμβάσεων για την ορθή διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων της χώρας
Κύριε Υπουργέ,
Σε συνέχεια της δημόσιας διαβούλευσης που ολοκληρώθηκε στις 21 Μαρτίου 2025 και αφορούσε τις τρεις υπουργικές αποφάσεις που εξέδωσε ο πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Θεόδωρος Σκυλακάκης, σχετικά με τη διαδικασία ανάθεσης της διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων της χώρας μέσω υβριδικών συνεργατικών σχημάτων, αποτελούμενα από Δασικούς Συνεταιρισμούς και ιδιώτες, κατατέθηκαν σημαντικές παρατηρήσεις και προβληματισμοί από τοπικούς φορείς του Νομού Δράμας, όπως το Σωματείο Υλοτόμων Εποπτείας και Αρμοδιότητας Δασαρχείου Δράμας.
Ειδικότερα, ως προς τη διαδικασία ανάθεσης όπως αυτή προβλέπεται στην Υπουργική Απόφαση με θέμα «Ειδικότερες διαδικασίες, προϋποθέσεις και τεχνικές λεπτομέρειες εφαρμογής των διατάξεων για την διαδικασία ανάθεσης της υλοποίησης της διαχείρισης και της εκμετάλλευσης δημοσίων δασών ή διαχειριστικών μονάδων και τις κυρώσεις λόγω μη προσήκουσας εκτέλεσης της σύμβασης σύμφωνα με το άρθρο 21, 24 και 26 του ν.5106/2024», προτείνεται η θετική εισήγηση για την παραχώρηση των δασών να γίνεται αποκλειστικά από τις Περιφερειακές Δασικές Υπηρεσίες και όχι από τη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος (ΓΔΔΔΠ). Επιπλέον, ζητείται διευκρίνιση για τα κριτήρια κοινής παραχώρησης δασών και αν αυτή μπορεί να γίνει και εντός της ίδιας Περιφερειακής Δασικής Υπηρεσίας.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι τα δάση ή οι διαχειριστικές μονάδες να επιλέγονται μετά την υλοποίηση του ετήσιου προγράμματος εκμετάλλευσης σύμφωνα με τη διαδικασία του ν. 5106/2024, ενώ οι συστάδες ή τμήματα δασών που μένουν αδιάθετα να μπορούν να εντάσσονται και αυτά στη διαδικασία σύμφωνα με τον ν. 5106/2024. Προτείνεται επίσης οι συστάδες που διαχειρίζονται οι ΔΑ.Σ.Ε. εκτός της διαδικασίας του ν. 5106/2024 (π.δ.126/86, άρθρο 134 ΚΕΔ) να δύνανται να επιδοτούνται ως ανάδοχοι με δικαιώματα ρύπων. Περαιτέρω, εκφράζεται σαφής αντίθεση στη διάθεση – ανάθεση ολόκληρων διαχειριστικών μελετών με πολυετή διάρκεια (δεκαετίας), καθώς μια τέτοια πρακτική ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας συνθηκών αδιαφάνειας και υποβάθμισης του θεσμού της βιώσιμης δασικής διαχείρισης. Η διάρκεια του περίτροπου χρόνου δεν θα πρέπει να μειωθεί κάτω από τη δεκαετία, ώστε να διασφαλίζεται η αειφορία των καρπώσεων. Τέλος, κρίνεται αναγκαίο να αποσαφηνιστεί πλήρως η διαδικασία της αειφορικής διαχείρισης των δασών, η οποία θα πρέπει να γίνεται από τις τοπικές Δασικές Υπηρεσίες. Για τον σκοπό αυτόν απαιτείται η ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών αυτών με το απαραίτητο προσωπικό και εξοπλισμό, δεδομένης της αποδυνάμωσής τους τα προηγούμενα έτη.
Επιπλέον, ζητείται να λαμβάνεται υπόψη ότι δάση που ήδη διαχειρίζονται και εκμεταλλεύονται από τις ΔΑ.Σ.Ε. επί σειρά ετών πρέπει να περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εκμετάλλευσης.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η τύχη της παραγόμενης βιομάζας, αν αυτή δεν μπορεί να αξιοποιηθεί ενεργειακά. Είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί η απορρόφησή της πριν την εξαγωγή από το δάσος.
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το θέμα της ασφάλισης των εργαζομένων στα Υ.Σ.Σχη. Υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τον τρόπο ασφάλισης των μελών των ΔΑ.Σ.Ε., καθώς τα τιμολόγια εκδίδονται από τρίτα νομικά πρόσωπα (Υβριδικά Σχήματα). Επιπλέον, χρειάζεται αποσαφήνιση αν ένας ΔΑ.Σ.Ε. που συμμετέχει σε υβριδικό σχήμα μπορεί ταυτόχρονα να εκδηλώσει ενδιαφέρον και ανεξάρτητα για άλλη περιοχή μέσω των διαδικασιών του ν. 5106/2024.
Σημαντική είναι επίσης η πρόταση να έχει η εγγυητική επιστολή διάρκεια ίση με τον χρόνο που απαιτείται για την πλήρη εκπλήρωση του σκοπού της και όχι μόνο 12 μήνες.
Επιπρόσθετα, όσον αφορά τη δεύτερη υπουργική απόφαση με θέμα «Δικαιολογητικά, διαδικασίες και τεχνικές λεπτομέρειες εγγραφής στο Μητρώο Υ.Σ.ΣΧΗ., καθώς και λοιπά ζητήματα εφαρμογής του άρθρου 20 παρ. 9 του ν. 5106/2024», είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι ένα φυσικό πρόσωπο μέλος ΔΑ.Σ.Ε. δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μέλος ή μέτοχος της εταιρείας του ίδιου ή άλλου υβριδικού συνεργατικού σχήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, απαιτείται να καθοριστεί ο μέγιστος αριθμός δασών που μπορεί να γίνει ανάδοχος ένα υβριδικό συνεργατικό σχήμα και με ποια κριτήρια.
Πρέπει επίσης να οριστεί με σαφήνεια το καταστατικό λειτουργίας του υβριδικού συνεργατικού σχήματος, καθώς και οι προϋποθέσεις και οι συνέπειες αποχώρησης ενός ΔΑ.Σ.Ε. από αυτό. Σε περίπτωση που τα μέλη ενός ΔΑ.Σ.Ε. ζητήσουν να διαγραφούν από τον συνεταιρισμό, θα πρέπει να προσδιοριστούν οι συνέπειες.
Επιπλέον, προτείνεται να διασφαλιστεί ότι ένας ΔΑ.Σ.Ε. μπορεί να συμμετέχει στην κατανομή των εργασιών του προγράμματος εκμετάλλευσης χωρίς να επηρεάζεται η συμμετοχή του στο υβριδικό σχήμα.
Τέλος για την τρίτη υπουργική απόφαση με θέμα «Προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 27 «Επιδότηση Αναδόχων /Δικαιώματα ρύπων» του ν. 5106/2024 (Α΄63)» αναφορικά με τους συντελεστές είδους και τις κατηγορίες ποιότητας της βιομάζας, προτείνεται να προβλεφθεί η δυνατότητα αλλαγής κατηγορίας μετά την αξιολόγηση, στην περίπτωση που η χρήση του παραγόμενου προϊόντος μπορεί να επιφέρει καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη καθορισμού διαδικασιών καταμέτρησης, παραλαβής και ελέγχου της απολαμβανόμενης βιομάζας.
Ενόψει των ανωτέρω ερωτάται ο αρμόδιος κ. Υπουργός:
1. Σκοπεύετε να υιοθετήσετε τις ως άνω εύλογες παρατηρήσεις ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων;
2. Με ποιους συγκεκριμένους τρόπους θα διασφαλιστεί η ισότιμη συμμετοχή των Δασικών Συνεταιρισμών στα νέα υβριδικά σχήματα;
3. Πώς δικαιολογείται η προώθηση ενός θεσμικού πλαισίου που βρίσκει απέναντί του το σύνολο σχεδόν των άμεσα εμπλεκομένων;
4. Ποιος θα αναλάβει τη διαχείριση των δασών, δεδομένου ότι οι δασικές υπηρεσίες είναι υποστελεχωμένες και στερούνται εξοπλισμού;
