Τοποθέτηση Δ. Μάντζου, βουλευτή Επικρατείας και υπεύθυνου Κ.Τ.Ε. Εξωτερικών ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στην κοινή συνεδρίαση Διαρκούς Επιτροπής Εθνικής Άμυνας & Εξωτερικών Υποθέσεων και Ειδικής Διαρκούς Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων
Κυρία Υφυπουργέ,
Σας άκουσα με προσοχή.
Τέθηκαν αρκετά ζητήματα, τα οποία αναλύονται και στα ενημερωτικά σημειώματα των αρμόδιων Διευθύνσεων του Υπουργείου Εξωτερικών.
Έχουμε μπροστά μας τον κοινοβουλευτικό χρόνο να μιλήσουμε διεξοδικά για όλα αυτά και να καταθέσουμε και εμείς τις προτάσεις μας.
Όπως λ.χ. για το ζήτημα με τον εντεινόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, που διαρκεί ακόμη και σήμερα, μετά την εισβολή της Ρωσίας, για την ανάγκη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για μια συνολική, διαρκή και δίκαιη συμφωνία ειρήνευσης.
Θα ήθελα όμως να εκμεταλλευτώ την παρουσία σας σήμερα στη Βουλή -ιδίως με δεδομένη την καινοτομία της απουσίας Αναπληρωτή Υπουργού με αντικείμενο τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, πράγμα στο οποίο θα επανέλθουμε- και να επικεντρωθώ σε εκείνα τα ζητήματα που έχουν ειδικό ενδιαφέρον και σημασία για τη Χώρα μας αλλά και την ευρύτερη περιοχή μας, πάντα υπό το ευρωπαϊκό πρίσμα.
Σε τρεις θεματικές:
1) ΙΣΡΑΗΛ – ΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ – ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Για τη μεγάλη κρίση στο Μεσανατολικό. Θα πρέπει να επαναλάβουμε την απόλυτη και ανεπιφύλακτη καταδίκη της τρομοκρατικής δράσης της Χαμάς και των αποτροπιαστικών ενεργειών της 7ης Οκτωβρίου. Υποστηρίζουμε το δίκαιο αίτημα για άμεσο αίτημα επιστροφής. Και προφανώς αναγνωρίζουμε στο Ισραήλ το δικαίωμα νόμιμης άμυνας.
Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι αυτό δεν θα οδηγήσει σε εκδικητικό πόλεμο – επιθετικό πόλεμο. Ο πόλεμος έχει τους δικούς του κανόνες που θέτει το διεθνές δίκαιο, για την προστασία των αμάχων και των παιδιών. Ωστόσο, τα στοιχεία που μας δίνει ο ΟΗΕ και οι αρμόδιοι διεθνείς οργανισμοί είναι συγκλονιστικά, σοκαριστικά: πάνω από το 60% νεκρών είναι γυναίκες και παιδιά.
Είναι, λοιπόν, σαφές ότι είναι αναγκαίοι οι ανοικτοί δίαυλοι ανθρωπιστικής βοήθειας. Για να διασφαλιστεί η διαρκής, ουσιώδης και ανεμπόδιστη ροή της βοήθειας.
Και ακόμη πιο σαφές ότι δεν μπορούμε να ανεχτούμε την επιστροφή στο καθεστώς προ της 7ης Οκτωβρίου. Είναι απολύτως αναγκαίο να προωθηθεί η μόνη βιώσιμη λύση των δύο κρατών στην περιοχή, όπως έχει αξιώσει ο ΟΗΕ πολλά χρόνια τώρα με ψηφίσματά του.
Και με αυτό να έρθω και στο πλέον πρόσφατο Ψήφισμα της ΓΣ ΟΗΕ.
Μια διαδικασία στην οποία παρατηρήθηκε η τριχοτόμηση της ΕΕ
Και δυστυχώς είδαμε την αναίτια στάση αποχής της Ελληνικής Κυβέρνησης που δίνει ως σήμερα την εντύπωση μιας μάλλον μονομερούς και πάντως όχι επαρκώς ισορροπημένης στάσης. Ιδίως με δεδομένη την επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Νετανιάχου αλλά όχι και στον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Αμπάς, όπως έκαναν άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες.
Για εσάς, στην Κυβέρνηση, είναι αναγκαία η ανθρωπιστική εκεχειρία, τα ανθρωπιστικά διαλείμματα;
Διότι για εμάς ο ανθρωπισμός δεν μπορεί να τίθεται υπό αίρεση.
Και όχι μόνο για εμάς, αλλά π.χ. και για τη Γαλλία.
Επίκειται συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν. Η Ελλάδα μπορεί να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανθρωπιστική βοήθεια, αρκεί αυτό να γίνει με όρους διαφάνειας και αποτελεσματικότητας.
Μοιράζεστε, όμως, τις ίδιες αρχές και αξίες με τη Γαλλική Δημοκρατία στην ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα;
Και μια κρίσιμη παρατήρηση για την Τουρκία: η γειτονική χώρα προσπάθησε να αναλάβει έναν νέο ρόλο ψευδο-διαμεσολαβητή, όπως είχε κάνει και με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτή τη φορά, μάλιστα, ενδυόμενος τον μανδύα του αυτόκλητου εκφραστή και υπερασπιστή των απανταχού μουσουλμάνων, ακόμη και όσων διαπράττουν ιερό πόλεμο (τζιχάντ).
Και φυσικά είναι ανοικτό το ερώτημα πώς και σε ποιο βαθμό η κρίση στη Γάζα συνέχεται με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Είστε αρμόδια και υπεύθυνη για τον πολιτικό διάλογο με την Τουρκία, που έχει ανοίξει εκ νέου σε αντικατάσταση των παλαιών διερευνητικών επαφών.
Και θα ήταν σκόπιμο, έστω και στις παρυφές της σημερινής θεματολογίας, να μας ενημερώσετε για την πορεία των συζητήσεων, το χρονοδιάγραμμα και το κατά πόσον επηρεάζεται από τις πρόσφατες εξελίξεις.
2) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ
Βλέπουμε διαρκώς την ευρωπαϊκή διπλωματία να επαναλαμβάνει αυτονόητες διακηρύξεις, που καταλήγουν ευχολόγια.
Είναι θεμελιώδεις παραδοχές στις οποίες όλοι συμφωνούμε:
– Αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης
– Εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης
– και Φύλαξη συνόρων.
Τι γίνεται όμως πίσω από αυτές τις διακηρύξεις;
Υπάρχει ασφαλώς μια τάση για εξωτερίκευση του μεταναστευτικού ζητήματος. Μια συζήτηση που θέτει στην ατζέντα θέματα όπως η διαμόρφωση συνθηκών ασφάλειας στις χώρες διέλευσης. Όλες οι χώρες γειτονίας θα έχουν συμφωνία φύλαξης των συνόρων: Το κόστος είναι πολύ μεγάλο, προκειμένου να γίνει αυτό απολύτως αποτελεσματικά – ποιος θα το αναλάβει;
Π.χ. στη Βόρεια Αφρική -πώς είναι επιχειρησιακά δυνατό να έχουν πλωτά μέσα και αστυνομικές δυνάμεις να περιφρουρήσουν τις ακτές; Όταν υπάρχουν χώρες όπως η Λιβύη που σπαράσσονται από εμφύλιες συγκρούσεις.
Τι γίνεται όμως με όσους καταφέρνουν να φτάσουν στην Ευρώπη; Αφού περάσουν από επικίνδυνες διαδρομές, όπως είδαμε με το τραγικό ναυάγιο της Πύλου;
Τα τελευταία οκτώ έτη στην Ελλάδα δεν έχουμε προγράμματα ένταξης.
Αποδέχεστε δε ότι οι επιστροφές είναι πολύ δύσκολο να γίνουν. Και δεν βλέπουμε κάποιο σχέδιο -πολλά χρόνια τώρα- για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Και την ίδια ώρα, η Αλληλεγγύη απομένει ευχή ή απλά λόγια σε ένα χαρτί.
Εκκρεμεί μεν η αναθεώρηση του Κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ, όμως το πρώτο σχέδιο που είδαμε από το Συμβούλιο δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες και προσδοκίες. Μιλάμε ουσιαστικά για εξαγοράσιμη και μάλιστα με εκπτώσεις αλληλεγγύη, που θίγει τόσο τον ανθρωπισμό της ΕΕ όσο και την αποτελεσματικότητα του μηχανισμού.
Θα ήθελα να ρωτήσω ποιες είναι οι απόψεις της Ελληνικής Κυβέρνησης επ’ αυτού και πώς σκοπεύει να κινηθεί στον τριμερή διάλογο των θεσμών της ΕΕ.
Και φυσικά πάντοτε υπάρχει το ζήτημα των σχέσεων με την Τουρκία.
Το λέμε αυτό διότι μέσω πρόσφατου δημοσιεύματος της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» πληροφορηθήκαμε για την ύπαρξη ενός ήδη δομημένου σχεδίου διμερούς συμφωνίας με την Τουρκία για το μεταναστευτικό.
Και σας ερωτώ;
Είναι δυνατόν για ένα μείζον ζήτημα εθνικής σημασίας να μην τυγχάνει ενημέρωσης η Βουλή πριν από τον Τύπο;
Καταρχήν, θεωρούμε στρατηγικά λανθασμένο να προσεγγίζεται ένα -τουλάχιστον- ευρωτουρκικό ζήτημα σε διμερή βάση.
Είναι γνωστό πώς η Τουρκία αντιμετωπίζει τους πρόσφυγες κατά περιόδους ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Όχι μόνο στα ελληνικά σύνορα αλλά και στα τουρκοσυριακά.
Η Τουρκία διαπραγματεύεται, παζαρεύει.
Ζητά ανταλλάγματα.
Ζητά ανοχή, όταν παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα ακόμη κι όταν διεξάγει στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός των συνόρων της.
Ζητά από την ΕΕ διεύρυνση των σχέσεων της, χωρίς να εκπληρώνει δικές της υποχρεώσεις σε σχέση με το ενωσιακό κεκτημένο.
Το τελευταίο που θα θέλαμε είναι μια παραλλαγή αυτού που ζήσαμε με την Κοινή Δήλωση του 2016, όπου η Τουρκία ζητούσε να πάρει όσα, ασυλλόγιστα, της υποσχέθηκε η Ευρώπη.
Σας καλούμε λοιπόν να δώσετε προτεραιότητα στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Ελλάδας σε κάθε διαπραγμάτευση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών προκλήσεων και την ασφάλεια των συνόρων μας.
Πρόκειται για ζήτημα εθνικής ασφαλείας που θα δεσμεύσει τις μελλοντικές κυβερνήσεις και πρέπει να διασφαλιστεί η συναίνεση και η συνέχεια προκειμένου να αποφύγουμε δυσάρεστες εκπλήξεις από τη γείτονα χώρα, η οποία έχει αποδείξει ότι η εκμετάλλευση του μεταναστευτικού προβλήματος για περαιτέρω διεκδικήσεις αποτελεί στρατηγική επιλογή.
3) ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΕΕ – ΔΥΤΙΚΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ
Καλωσορίζουμε το άνοιγμα του κεφαλαίου της διεύρυνσης στα Δυτικά Βαλκάνια, παρά τα επιμέρους ζητήματα με χώρες, όπως η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία -με παγωμένη την ενταξιακή πορεία- αλλά και το Κόσοβο με εκκρεμή τον διάλογο Βελιγραδίου – Πρίστινας.
Είναι, άλλωστε, μια πολιτική που άρχισε από το ΠΑΣΟΚ το 2003, με την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης.
Προφανώς, είναι αναγκαίο ένα πλαίσιο καθαρών κανόνων και κριτηρίων, χωρίς εξαιρέσεις, που αφορά στην ενίσχυση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και της προστασίας των μειονοτήτων, γλωσσικών και θρησκευτικών, στις υπό ένταξη χώρες.
Είναι θετική εξέλιξη ότι η ΕΕ φαίνεται να έχει αντιληφθεί πλέον ότι η συνεργασία με τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων είναι επιτακτική και η ένταξή τους αμοιβαίως επωφελής εξέλιξη, ιδιαίτερα εντός του νέου πλαισίου γεωπολιτικών κινδύνων.
Η θετική όμως αυτή εξέλιξη υπερτονίζει το μεγάλο κενό που υπάρχει σε ανάληψη και προώθηση ελληνικών πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της συνεργασίας και της κατανόησης μεταξύ των λαών της περιοχής.
Σας ερωτώ:
Ποια η θετική ατζέντα της Χώρας μας για το ζήτημα αυτό;
Ποια η στρατηγική και το όραμα της Κυβέρνησης για την Χώρα μας και την ενίσχυση του ρόλου της στην περιοχή;
Με ποιους τρόπους σχεδιάζουμε να ενισχύσουμε το δίκτυο συνεργασίας μας με τα κράτη της Βαλκανικής, με τα οποία μας συνδέουν κοινά συμφέροντα και κοινό μέλλον στο πλαίσιο μια διευρυμένης και ενωμένης ΕΕ;
Κλείνω με μια παραίνεση και ένα ισχυρό αίτημα που υποβάλαμε και στον Υπουργό κ. Γεραπετρίτη προ μηνών.
Να γίνεται τακτική ενημέρωση των πολιτικών κομμάτων, με κάθε θεσμική οδό: κοινοβουλευτικές επιτροπές, ΕΣΕΠ, ενημερώσεις αρχηγών.
Η συναίνεση δομείται πάνω στη συνεννόηση που με τη σειρά της προϋποθέτει επικοινωνία. Διαρκή και ειλικρινή.
Προσδοκούμε σε αυτό, διαβεβαιώνοντας ότι στεκόμαστε κριτικά αλλά δημιουργικά υπέρ της προώθησης των εθνικών μας συμφερόντων.
Όπως, άλλωστε, πάντοτε έκανε το ΠΑΣΟΚ ως αντιπολίτευση αλλά και ως Κυβέρνηση, με μια πραγματικά -και όχι συνθηματικά- πολύπλευρη και εξωστρεφή πολιτική για την ασφάλεια και την ειρήνη, καθώς και για τη δημοσιονομική σταθερότητα και συλλογική ευημερία, όχι με στείρα λιτότητα αλλά και όρους κοινωνικής δικαιοσύνης με στόχο τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Σας ευχαριστώ.
