Την έντονη ανησυχία ασθενών και επιστημονικών φορέων σχετικά με την ενδεχόμενη τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη συλλογή πλάσματος φέρνει στη Βουλή ο Βουλευτής Ιωάννης Τσίμαρης, με ερώτηση προς τον Υπουργό Υγείας κ. Σπυρίδωνα-Άδωνι Γεωργιάδη.
Στο δημόσιο διάλογο έχει ανοίξει το ενδεχόμενο ίδρυσης ιδιωτικών κέντρων πλασμαφαίρεσης ή σχημάτων συνεργασίας δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγής φαρμάκων από πλάσμα. Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από συλλόγους χρονίως πασχόντων, μεταξύ των οποίων η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ), η Ε.Σ.Α.μεΑ., ο ΠΑΣΠΑΜΑ και ο Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες «Γαληνός». Οι φορείς προειδοποιούν για τους κινδύνους ιδιωτικοποίησης, εμπορευματοποίησης και υπονόμευσης της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας — μιας πρακτικής που αποτελεί θεμελιώδη διεθνή αρχή και κατοχυρώνεται τόσο από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας όσο και από τον νέο Κανονισμό SoHO για τις Ουσίες Ανθρώπινης Προέλευσης.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1938 υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των δημόσιων κέντρων αιμοδοσίας και των μη κερδοσκοπικών προγραμμάτων πλασμαφαίρεσης, με στόχο την επάρκεια κρίσιμων θεραπευτικών προϊόντων και την προστασία της ασφάλειας δοτών και ληπτών. Παράλληλα επισημαίνει τον κίνδυνο αυξημένης επιρροής εμπορικών συμφερόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα και τη διάθεση προϊόντων πλάσματος.
Ο Ιωάννης Τσίμαρης, αναδεικνύοντας την ανάγκη θωράκισης της δημόσιας και εθελοντικής αιμοδοσίας, ζητά από τον Υπουργό να διευκρινίσει:
- Εάν επίκειται τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου συλλογής πλάσματος,
- Εάν θα προηγηθεί θεσμικός και διαφανής διάλογος με όλους τους φορείς, συμπεριλαμβανομένων του Υπουργείου Υγείας, του ΕΚΕΑ, των επιστημονικών εταιρειών και των συλλόγων ασθενών,
- Εάν θα ενισχυθεί το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας, το οποίο ήδη διαθέτει υποδομή και τεχνογνωσία,
- Και τέλος, εάν το Υπουργείο προτίθεται να διαμορφώσει ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική Πλάσματος, η οποία να περιλαμβάνει:
- την ουσιαστική αύξηση της εθελοντικής, μη αμειβόμενης αιμοδοσίας,
- τη βέλτιστη αξιοποίηση του πλάσματος που ήδη συλλέγεται στο δημόσιο σύστημα,
- και τη σταδιακή, οργανωμένη παραγωγή φαρμάκων από ελληνικό πλάσμα μέσω του ΕΚΕΑ, με στόχο την εθνική επάρκεια κρίσιμων θεραπειών και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης για όλους τους χρόνιους πάσχοντες.
Ο Βουλευτής υπογραμμίζει ότι κάθε απόφαση για το μέλλον της πλασμαφαίρεσης στη χώρα πρέπει να στηρίζεται στη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, της ασφάλειας των δοτών και της αξιοπρέπειας των πολιτών, χωρίς οικονομικά κίνητρα που αλλοιώνουν τον θεμελιώδη χαρακτήρα της εθελοντικής αιμοδοσίας.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς
Τον Υπουργό Υγείας κ. Σπυρίδωνα -Άδωνι Γεωργιάδη
Θέμα: « Συλλογή και διαχείριση πλάσματος στη χώρα μας – Τροποποίηση Θεσμικού πλαισίου συλλογής πλάσματος »
Κύριε Υπουργέ,
Το τελευταίο διάστημα έχει προκληθεί έντονη ανησυχία μεταξύ συλλόγων ασθενών και επιστημονικών φορέων, με αφορμή τη δημόσια συζήτηση σχετικά με την πιθανή τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη συλλογή πλάσματος.
Η αιμοδοσία αποτελεί πράξη αλτρουισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης, η οποία οφείλει να παραμένει εθελοντική και μη αμειβόμενη. Η μη αμειβόμενη εθελοντική αιμοδοσία συνιστά θεμελιώδη αρχή των διεθνών κατευθυντηρίων (π.χ. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας) και του νέου Κανονισμού SoHO, που θέτει ως προϋπόθεση την αξιοπρέπεια των δοτών και την απουσία οικονομικού κινήτρου.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πληροφορίες αλλά και δημόσιες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υγείας, εξετάζεται η δυνατότητα ίδρυσης ιδιωτικών κέντρων πλασμαφαίρεσης ή μορφών σύμπραξης δημόσιου–ιδιωτικού τομέα, με σκοπό την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής φαρμάκων από πλάσμα. Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από συλλόγους ασθενών, όπως η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας (ΕΟΘΑ), η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), ο Πανελλήνιος Σύλλογος Πασχόντων από Μεσογειακή Αναιμία (ΠΑΣΠΑΜΑ) και ο Σύλλογος Ασθενών με Ανοσοανεπάρκειες «Γαληνός», οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για ιδιωτικοποίηση, εμπορευματοποίηση και υπονόμευση της εθελοντικής αιμοδοσίας.
Παράλληλα, ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2024/1938 για τις Ουσίες Ανθρώπινης Προέλευσης (ΟΑΠ), ο οποίος εφαρμόζεται άμεσα και στη χώρα μας, προβλέπει ότι:
• τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να ενισχύουν τα δημόσια κέντρα δωρεάς και να προωθούν την εθελοντική, μη αμειβόμενη δωρεά, συμβάλλοντας στην ευρωπαϊκή αυτάρκεια σε κρίσιμες ουσίες όπως το πλάσμα,
• καλούνται να αυξήσουν την ικανότητα συλλογής και τη βάση δοτών μέσα από μη κερδοσκοπικά και δημόσια προγράμματα πλασμαφαίρεσης, διασφαλίζοντας σταθερή πρόσβαση σε θεραπείες,
• αναγνωρίζεται ο κίνδυνος υπερίσχυσης εμπορικών συμφερόντων έναντι των αναγκών των ασθενών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις ή σε υποβάθμιση της ποιότητας και ασφάλειας των ΟΑΠ, και συνεπώς τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν μέτρα για τη διασφάλιση επάρκειας και σταθερής διάθεσης κρίσιμων προϊόντων.
Δεδομένου ότι, η ιδιωτική συλλογή πλάσματος δημιουργεί ανασφάλεια όσον αφορά τον κίνδυνο να μείνουν ακάλυπτες οι ανάγκες των χρονίως πασχόντων στη χώρα μας,
Δεδομένου ότι, από την ενδεχόμενη επιλογή της ιδιωτικής συλλογής πλάσματος, δημιουργούνται ερωτηματικά όσον αφορά την επάρκεια αίματος και αιμοπεταλίων, την ασφάλεια των δοτών και των ληπτών και την ισότητα πρόσβασης των πασχόντων σε φαρμακευτικά προϊόντα από πλάσμα,
Ερωτάσθε κε Υπουργέ,
1. Είναι στις προθέσεις σας η τροποποίηση του Θεσμικού Πλαισίου Συλλογής Πλάσματος;
2. Εάν ναι, έχετε προβεί ή σκοπεύετε να προβείτε σε θεσμικό και διαφανή διάλογο με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων πλευρών – του Υπουργείου Υγείας, του ΕΚΕΑ, των επιστημονικών εταιρειών και όλων των συλλόγων χρονίως πασχόντων – πριν ληφθούν αποφάσεις που αφορούν στο μέλλον της αιμοδοσίας στη χώρα;
3. Προτίθεστε να ενισχύσετε το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΑΚΕΑ) το οποίο διαθέτει ήδη την υποδομή και την τεχνογνωσία ώστε να καλύπτει τις ανάγκες των ασθενών σε εθνικό επίπεδο;
4. Προτίθεστε να διαμορφώσετε Εθνική Στρατηγική Πλάσματος, με στόχους α) την αύξηση της αιμοδοσίας από εθελοντές αιμοδότες, β) τη βέλτιστη αξιοποίηση του ήδη συλλεγόμενου πλάσματος και γ) τη σταδιακή παραγωγή φαρμάκων από ελληνικό πλάσμα, μέσω του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας;
Αθήνα, 17.11.2025
Ο ερωτών βουλευτής
Ιωάννης Τσίμαρης
