Πρώτα απ’ όλα, να ευχαριστήσω τον Σταύρο για την πρωτοβουλία. Να καλωσορίσω και τον Πρόεδρο. Να σας ευχαριστήσω όλες και όλους που είστε εδώ. Ας προσπαθήσω να μεταφέρω λίγο το κλίμα από τις Βρυξέλλες.
Μέχρι τώρα οι Βρυξέλλες αντιμετώπιζαν τη ναυτιλία ως κάτι ξένο και κυρίως ως κάτι το οποίο πρέπει είτε να τιμωρήσουν, είτε να φορολογήσουν. Μέχρι τώρα, οι μόνοι δύο κανονισμοί που υπήρχαν, ευρωπαϊκοί, για τη ναυτιλία ήταν ο κανονισμός που φορολογούσε τις εκπομπές των ρύπων από τα καύσιμα και ο άλλος κανονισμός ο οποίος επέβαλε να χρησιμοποιούν εναλλακτικά, καθαρότερα καύσιμα τα καράβια, τα βαπόρια και εκεί τελείωνε.
Ήρθε όμως η ίδια η ζωή και υποχρέωσε τις Βρυξέλλες, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πραγματικότητα, να δει με άλλο μάτι τη ναυτιλία. Και επειδή ακριβώς ξεκίνησαν όλες αυτές οι παγκόσμιες αναταράξεις, τα στενά του Ορμούζ, η Ερυθρά Θάλασσα, η Διώρυγα του Παναμά και μια σειρά άλλων δραστηριοτήτων, όπου κατάλαβαν ότι πια εάν δεν υπάρχει ομαλή και ενισχυόμενη από πολιτικές ναυτιλία, η οποία θα μεταφέρει το 80%, ή 90% του παγκόσμιου εμπορίου, όλα αυτά θα πάνε σε βάρος της κοινωνίας και του καταναλωτή.
Έτσι λοιπόν πρόσφατα —και σας μιλώ τώρα και με την ιδιότητα του μέλους της Επιτροπής Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπου η ναυτιλία είναι αντικείμενο το οποίο δουλεύουμε— τα τελευταία 2 χρόνια, λοιπόν, άλλαξε το τροπάριο. Και αποφάσισε η Ευρώπη να μην αντιμετωπίσει πια τη ναυτιλία με τον τρόπο που σας είπα, αλλά με έναν τρόπο κατά το ανάλογο που έκανε η περίφημη Έκθεση Draghi στα θέματα της ανταγωνιστικότητας και της βιομηχανίας.
Σήμερα, λοιπόν, που μιλάμε, μετά από 2-2,5 χρόνια προσπάθειας να αλλάξει η Ευρώπη, έχουμε κάτι καινούριο, που ακόμη δεν είναι κανονισμός, δεν είναι νόμος. Είναι μια στρατηγική, αλλά η στρατηγική δείχνει την κατεύθυνση. Πρώτα απ’ όλα, έχουμε μια στρατηγική για τη θαλάσσια βιομηχανία. Δηλαδή να δούμε συνολικότερα το θέμα της θάλασσας, από τα ναυπηγεία μέχρι τα βαπόρια και τους εργαζόμενους, συνολικότερα όλο τον κλάδο.
Δεύτερον έχουμε μια νέα στρατηγική για τα λιμάνια. Να δούμε τα λιμάνια όχι πια ως σημεία στα οποία ξεφορτώνονται εμπορεύματα και από εκεί φεύγουν, αλλά ως πόλους και σημεία ασφάλειας, ενέργειας, απασχόλησης και ούτω καθεξής.
Και υπάρχει και μια Τρίτη —και έρχομαι τώρα στα δικά μας θέματα— μια τρίτη στρατηγική για την οποία δουλέψαμε πολύ: μια στρατηγική για τη νησιωτικότητα. Η νησιωτικότητα, το άρθρο 174 των Συνθηκών, ξέρουμε ότι υπήρχε ως περιγραφή, ως ευχολόγιο, από τις Συνθήκες εδώ και πολλά χρόνια. Όμως επαφίεται στο κάθε κράτος μέλος τι θα κάνει.
Θα σας δώσω ένα παράδειγμα. Στον προϋπολογισμό που τρέχει τώρα, από το 2021 μέχρι το 2027 —τελειώνει δηλαδή του χρόνου—δόθηκαν περίπου 25 δισεκατομμύρια ευρώ στα κράτη μέλη για νησιωτικότητα. Τι εννοούμε νησιωτικότητα; Εννοούμε, πρώτα απ’ όλα, να στηρίξουμε τις τοπικές κοινωνίες και τοπικές οικονομίες στα θέματα της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας.
Να στηρίξουμε τα νησιά επίσης στα ζητήματα της ενέργειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Να στηρίξουμε τις νησιωτικές κοινωνίες στα ζητήματα της παιδείας, του δημογραφικού και της υγείας. Και τέλος, να στηρίξουμε τα νησιά και τη νησιωτικότητα στα ζητήματα των κλιματικών καταστροφών.
Τώρα βεβαίως όσοι είδατε αποτελέσματα από την πολιτική της σημερινής κυβέρνησης —γιατί περίπου 6 χρόνια κυβερνά— σε σχέση με τη στήριξη των νησιών, άλλο τόσο το είδαν και οι Βρυξέλλες. Έτσι λοιπόν, είμαστε εδώ. Και κλείνω σε αυτή την ερώτηση: υποθέτω θα μας δοθεί ευκαιρία να πούμε κάτι και για την Ελλάδα λίγο περισσότερο.
Σήμερα στην Ευρώπη υπάρχουν περίπου 300 ναυπηγεία και 28.000 εταιρείες που κατασκευάζουν υλικό για τα βαπόρια κάθε είδους. Εδώ θα γίνει μια προσπάθεια από το επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηριχτεί η «ευρωπαϊκότητα» —αν μου επιτραπεί η έκφραση— της τροφοδοσίας και της στήριξης της ναυτιλίας μέσα από τα ευρωπαϊκά ναυπηγεία.
Εδώ η Ελλάδα μπορεί να παίξει ένα ρόλο. Και μέσα από τις επιχειρήσεις που παρέχουν υλικά για να στηριχτούν όχι μόνο τα γιοτ, αλλά και τα βαπόρια, τα tankers, τα υπόλοιπα και λοιπά. Έτσι λοιπόν, είμαστε σήμερα σε μια —ελπίζω με ένα μικρό δείγμα αισιοδοξίας— μια νέα εποχή που έχει μια βασική προϋπόθεση: πώς θα διαμορφωθεί ο καινούριος προϋπολογισμός της Ένωσης.
Ο καινούριος προϋπολογισμός της Ένωσης για τα επόμενα 7 χρόνια θα έχει κάτι χαρακτηριστικό: ψιλοκαταργούνται τα περισσότερα ταμεία. Εδώ πολιτικά πρέπει να σας πω ως σοσιαλιστές και δημοκράτες, έχουμε βάλει κόκκινη γραμμή. Η κυρία Φον ντερ Λάιεν, φίλη του κυρίου Μητσοτάκη, της εξηγήσαμε ότι αν καταργήσει το Ταμείο Συνοχής και το Ταμείο για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα βάλει όλα σε έναν κουβά και τα δώσει όλα τα λεφτά στις κυβερνήσεις, εμείς είμαστε απέναντι και καταψηφίζουμε.
Γιατί εδώ έχουμε να κάνουμε με το μέλλον των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Ξεκαθαρίζουμε λοιπόν το εξής: αυτή τη στιγμή το μέλλον των νησιών μας θα προσδιοριστεί από το πώς και πώς, ποιανού ύψους, θα είναι ο προϋπολογισμός της Ένωσης τα επόμενα 7 χρόνια.
Εμείς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ως ομάδα των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών παλεύουμε για να αναπτύξουμε τη νησιωτικότητα. Δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθεί. Κρατήστε όμως κάτι και κλείνουμε, για να πω μετά δυο κουβέντες για την Ελλάδα. Εναπόκειται πια στην κυβέρνηση που θα μας κυβερνά τα επόμενα 4 και μετά τα επόμενα 3 χρόνια, εάν θα εκμεταλλευτεί τους καινούριους ευρωπαϊκούς πόρους για να στηρίξει τα νησιά. Και αυτή είναι μια μεγάλη πρόκληση για τον καθέναν από εμάς στις επόμενες εθνικές εκλογές.
ΕΡΩΤΗΣΗ: Το ερώτημα για την Ελλάδα είναι σε σχέση και με την ανάλυση της Ευρωπαϊκής Προεδρίας προσεχώς 2027. πώς αφομοιώνονται όλα αυτά και πώς μετατρέπονται σε εθνικό πλεονέκτημα;
Γ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Λοιπόν, κοιτάξτε, τώρα με την προεδρία, μου θύμισες, Γιώργο, θέλω να σας θυμίσω ότι το 2014 η Ελλάδα, με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, Σαμαρά Βενιζέλου, αλλά στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, ενέργειας και τα περισσότερα, είχαμε εμείς ως υπουργοί την ευθύνη της προεδρίας, τότε βάλαμε το ζήτημα της γαλάζιας ανάπτυξης, αυτό που τώρα ανακαλύπτει καθυστερημένα. Ανακαλύπτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το βάλαμε ως στρατηγικό μας άξονα: τη γαλάζια ανάπτυξη.
Τώρα λοιπόν ερχόμαστε και τα ξαναβλέπουμε. Επειδή λοιπόν η νησιωτικότητα είναι ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί όχι μόνο την Ελλάδα, απασχολεί και άλλα κράτη μέλη, θέλω να σας διαβάσω τι έκαναν εχθές μια σειρά από 15 περιφέρειες της Ευρώπης, νησιωτικές περιφέρειες και θα σας τις διαβάσω γιατί είναι και δύο ελληνικές. Ισπανία, Βαλεαρίδες και Κανάρια, Πορτογαλία, Αζόρες, Μαδέιρα, Μάλτα, Κύπρος, Ιταλία, Σαρδηνία, Σικελία, Γαλλία, Κορσική, Γουαδελούπη, Γαλλική Πολυνησία, και τρεις ακόμη.
Και από Ελλάδα, η Περιφέρεια Ιονίων και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Έστειλαν λοιπόν επιστολή στην Επιτροπή και είπαν: «Αυτά που ξέρατε μέχρι τώρα, ξεχάστε τα. Η νησιωτικότητα απαιτεί ειδικούς χειρισμούς. Δεν μπορείτε να μας αντιμετωπίζετε ισότιμα σαν να είναι η χερσαία έκταση οι ηπειρωτικές χώρες. Άρα θέλουμε ειδικούς χειρισμούς και ειδική μεταχείριση σε σχέση με όλα τα κονδύλια. Μακάρι και άλλες περιφέρειες της χώρας να συμμετάσχουν σε αυτή την πορεία».
Εγώ σας ξεκαθαρίζω ότι, ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας του ΠΑΣΟΚ, καταθέτω ερώτηση τη Δευτέρα για αυτό το θέμα, για να στηρίξω αυτό το αίτημα των ευρωπαϊκών περιφερειών για να υπάρχει ειδική μεταχείριση για τη νησιωτικότητα των νησιωτικών περιοχών.
Και κλείνω με το εξής: τώρα σχεδιάζονται οι καινούριοι κανονισμοί για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης και για την ανταγωνιστικότητα. Έχω την τιμή να είμαι ο εισηγητής των σοσιαλιστών για το πρόγραμμα ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, που θα συνδέσει τα κράτη μέλη ενεργειακά μεταξύ τους.
Και σας δίνω ένα παράδειγμα τι έχουμε κάνει για να στηρίξουμε τη νησιωτικότητα στην πράξη. Όταν λοιπόν πρόκειται να συνδεθούν περιοχές νησιωτικές, ή και περιοχές απομονωμένες με ηλεκτρικά καλώδια —έχουμε το ζήτημα το ότι έχουμε νησιά μη διασυνδεδεμένα— τότε στα νησιά ειδικά δίνουμε 10% επιπλέον μπόνους από αυτό που δίνουμε στις υπόλοιπες χερσαίες περιοχές.
Και επίσης, και τελειώνω με αυτό, ένα ζήτημα που μας το έβαλαν οι βαλτικές χώρες, αλλά πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ίσως απασχολήσει και εμάς στη νοτιοανατολική Ευρώπη, είναι το ζήτημα των κυβερνοεπιθέσεων και του σαμποτάζ σε βάρος των υποβρύχιων των θαλάσσιων καλωδίων.
Σήμερα πια οι οικονομίες, τα τηλέφωνα, οι επικοινωνίες, οι ψηφιακές μεταφορές, τα data, τα internet, όλα αυτά περνάνε μέσα από θαλάσσια καλώδια. Είναι λοιπόν μια ακόμη ευκαιρία να προστατεύσουμε τη θάλασσα, να στηρίξουμε τις νησιωτικές περιοχές και μέσα από αυτή τη στήριξη, να στηρίξουμε και τις κοινωνίες των νησιών μας.
