Σκληρή κριτική στην κυβερνητική πολιτική για τη διαχείριση των υδάτων άσκησε από το βήμα της Βουλής η Βουλευτής Λάρισας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής και Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας, Ευαγγελία Λιακούλη, αποδομώντας σημείο προς σημείο το νέο νομοσχέδιο και καταγγέλλοντας τη μεθοδευμένη προσπάθεια της Κυβέρνησης να μετατρέψει ένα θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό σε αντικείμενο εμπορευματοποίησης και κερδοσκοπίας.
Όπως υπογράμμισε η Ευαγγελία Λιακούλη, την ώρα που η διεθνής πραγματικότητα ακυρώνει με τον πιο περίτρανο τρόπο το μοντέλο της συγκέντρωσης και της ιδιωτικοποίησης, η κυβέρνηση επιλέγει να νομοθετήσει «με την όπισθεν», φέρνοντας στη Βουλή ένα νομοσχέδιο-έκτρωμα.
Πίσω από τις διακηρύξεις περί δήθεν εκσυγχρονισμού, κρύβεται η πλήρης απορρύθμιση της διαχείρισης των υδάτων και η αγνόηση των νέων, τεράστιων προκλήσεων της εποχής μας. Την ίδια στιγμή που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει τη δημιουργία των πρώτων AI Gigafactories και η χώρα μας συμμετέχει στο πρόγραμμα «ΦΑΡΟΣ», η κυβέρνηση προσπερνά τη σκληρή πραγματικότητα: τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν εκατομμύρια λίτρα νερού καθημερινά για την ψύξη τους, καθιστώντας την προστασία και τη διασφάλιση θεσμικών εγγυήσεων για το νερό , ζήτημα εθνικής επιβίωσης.
Απέναντι σε αυτή τη νέα πρόκληση, η διεθνής κοινότητα βάζει κόκκινες γραμμές, την ίδια ώρα που η ελληνική κυβέρνηση εκχωρεί τον έλεγχο των υποδομών.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Πολιτεία της Νέας Υόρκης έγινε η πρώτη αμερικανική πολιτεία που επέβαλε ετήσιο μορατόριουμ στην κατασκευή νέων γιγαντιαίων data centers, βάζοντας φρένο, καταργώντας φοροαπαλλαγές και επιβάλλοντας αυστηρές περιβαλλοντικές μελέτες για να προστατεύσει τους φυσικούς πόρους και τους λογαριασμούς των πολιτών.
Στην Ευρώπη, το παράδειγμα του Παρισιού αποδεικνύει την απόλυτη αποτυχία των ιδιωτικοποιήσεων: μετά από 25 χρόνια εμπορευματοποίησης με διπλασιασμό τιμών και κατάρρευση των δικτύων, η γαλλική πρωτεύουσα προχώρησε το 2010 στην επαναδημοτικοποίηση του νερού μέσω της Eau de Paris, πετυχαίνοντας άμεση μείωση τιμολογίων κατά 8% και εξοικονομώντας 35 εκατομμύρια ευρώ από τον πρώτο χρόνο για επενδύσεις στις υποδομές.
Στην Ολλανδία, τη θεωρούμενη «Φόρμουλα 1» της παγκόσμιας διαχείριση υδάτων, ο θεμελιώδης Νόμος για το Πόσιμο Νερό απαγορεύει ρητά την είσοδο ιδιωτικών ή κερδοσκοπικών φορέων, διατηρώντας το 100% της διαχείρισης σε δημοτικούς και περιφερειακούς φορείς. Αντίθετα, η περίπτωση του Βερολίνου παραμένει μια ζωντανή προειδοποίηση, καθώς η εκχώρηση του ελέγχου εκτόξευσε τους λογαριασμούς κατά 35% λόγω ρητρών εγγυημένης κερδοφορίας, υποχρεώνοντας το δημόσιο ταμείο να καταβάλει 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2013 για να επαναγοράσει τις μετοχές μετά από καθολικό δημοψήφισμα και να επανέλθει ο έλεγχος στην πολιτεία.
Στον αντίποδα αυτών των διεθνών μαθημάτων, η κυβέρνηση στην Ελλάδα επιμένει σε μια στρατηγική τεσσάρων σταδίων που οδήγησε συστηματικά στη σημερινή κρίση. Αρχικά εγκατέλειψε τις ΔΕΥΑ κατά την ενεργειακή κρίση, αφήνοντάς τες να πνιγούν στα χρέη για να δείξει στη συνέχεια αυτά τα τεχνητά χρέη ως «απόδειξη» αποτυχίας του δημοτικού μοντέλου. Στη συνέχεια, υπήγαγε τη διαχείριση του νερού στη ΡΑΑΕΥ, εξισώνοντας ένα αγαθό επιβίωσης με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ με την ΚΥΑ τιμολόγησης του 2024 επέβαλε τους κανόνες της εταιρικής κερδοφορίας και της πλήρους ανάκτησης κόστους πάνω από την κοινωνική αποστολή. Το φιάσκο ολοκληρώθηκε με την απένταξη και των 18 μεγάλων αρδευτικών έργων από το Ταμείο Ανάκαμψης, φέρνοντας τώρα διαδικασίες fast-track απευθείας αναθέσεων.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τους σχεδιασμούς της κυβέρνησης είναι η περίπτωση της Θεσσαλίας και του ΟΔΥΘ Α.Ε., ο οποίος αποτελεί το πλέον τρανταχτό παράδειγμα μιας αποτυχημένης κυβερνητικής συνταγής που τώρα επιχειρείται να γενικευτεί σε όλη τη χώρα. Σχεδόν τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες Daniel και Elias, η Θεσσαλία εξακολουθεί να παραμένει αθωράκιστη, ενώ ο ΟΔΥΘ Α.Ε. —που πλασαρίστηκε ως το δήθεν «μεγάλο εργαλείο ανασυγκρότησης»— παραμένει ένας γραφειοκρατικός οργανισμός στα χαρτιά, χωρίς κανένα σοβαρό επιχειρησιακό σχέδιο, χωρίς μελέτη τεχνικής επάρκειας και χωρίς πλάνο στελέχωσης. Την ίδια ώρα, δαπανήθηκαν 1,5 εκατομμύριο ευρώ σε ολλανδική εταιρεία με έδρα τον… Ταύρο, δόθηκαν επιπλέον 7,5 εκατομμύρια ευρώ για επικαιροποιήσεις παλαιότερων μελετών, και το αποτέλεσμα είναι το απόλυτο μηδέν: κανένα κρίσιμο αντιπλημμυρικό έργο δεν προχώρησε, ενώ το εμβληματικό έργο του Αχελώου παραμένει στασιμότατο, αποτελώντας διαρκή εμπαιγμό για τον τόπο. Κι όμως, πάνω σε αυτόν τον ανέτοιμο και γραφειοκρατικό οργανισμό, η κυβέρνηση έρχεται τώρα να μεταφέρει αυθαίρετα ολόκληρα τα αρδευτικά δίκτυα της Θεσσαλίας, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την επιβίωση χιλιάδων αγροτών.
Η κορύφωση αυτού του σχεδίου αποτυπώνεται στη βίαιη συγχώνευση 68 τοπικών παρόχων και την απορρόφησή τους από την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, αναθέτοντας την αγροτική άρδευση σε αμιγώς αστικούς τεχνοκράτες της Αθήνας και παραβιάζοντας ευθέως τη συνταγματική αρχή της εγγύτητας. Παράλληλα, το άρθρο 7 του νομοσχεδίου συνιστά έναν ωμό οικονομικό εκβιασμό: η κυβέρνηση υπόσχεται κάλυψη του 75% των ενεργειακών χρεών μόνο στους Δήμους που θα «παραδοθούν» εντός τριών μηνών, τιμωρώντας με οικονομική ασφυξία όσους επιμείνουν στην αυτονομία τους.
Απέναντι σε αυτό το συγκεντρωτικό έκτρωμα που στερείται συγκριτικών μελετών και ανάλυσης κόστους-οφέλους, η βουλευτής Λάρισας του ΠΑΣΟΚ κατέθεσε μια καθαρή, ρεαλιστική και επιστημονικά θεμελιωμένη πρόταση: θεσμοθέτηση Δημόσιων Διαδημοτικών Φορέων ανά Υδατικό Διαμέρισμα στα φυσικά όρια των λεκανών απορροής, μόνιμη αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους με ειδικό τιμολόγιο και δημιουργία Ενεργειακών Κοινοτήτων, οριζόντια κάλυψη του 75% των χρεών για όλες τις ΔΕΥΑ χωρίς εκβιαστικούς όρους απορρόφησης, γενναία χρηματοδότηση υποδομών για τη μείωση των διαρροών, και πάνω απ’ όλα, ρητή συνταγματική κατοχύρωση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού.
