Ομιλία Δ. Μάντζου, κοινοβουλευτικού εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, επί του Σ/Ν του Υπ.Υγείας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 κ.α.
Κύριε Πρόεδρε,
Θα μου επιτρέψετε να αρχίσω εκφράζοντας τα βαθιά μου συλλυπητήρια και τη θλίψη μας για τον θάνατο του Γιάννη Ιωαννίδη, σπουδαίου προπονητή, κορυφαίας φυσιογνωμίας του ελληνικού μπάσκετ, βουλευτή και υφυπουργού.
Θα θυμόμαστε πάντα τον «Ξανθό» του ελληνικού μπάσκετ μέσα από τις μνήμες και τους θρύλους του αθλητισμού. Θα είμαστε ευγνώμονες για όσα έκανε για την αθλητική, κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Σαράντα ακριβώς χρόνια μετά την ίδρυση του ΕΣΥ, η αλήθεια είναι πλέον εμφανής:
Η Κυβέρνηση της ΝΔ, με τον τρίτο κατά σειράν υπουργό, συνεχίζει αρμονικά το έργο της προηγούμενης εκδοχής της, δεν ενδιαφέρεται για το δημόσιο σύστημα υγείας. Το αντίθετο, στην καρδιά της πολιτικής της για το κοινωνικό κράτος παραμένει η αποδυνάμωση και απαξίωση των δημόσιων δομών. Μια επιλογή που μόνο τυχαία δεν είναι. Γίνεται έτσι ώστε να δικαιολογηθεί ή ακόμη και να θεωρηθεί επιβεβλημένη η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα.
Το σχέδιο νόμου που εισάγεται σήμερα στη Βουλή που φιλοδοξεί να είναι μία ακόμη παρέμβαση της Κυβέρνησης στον πολύπαθο χώρο της Υγείας. Και μάλιστα με πρόσχημα την πανδημία του κορονοϊού, που, όμως, από τον Μάιο του 2023 έχει παύσει να αποτελεί πανδημία, αλλά ενδημική νόσο, σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Επομένως, νομοθετείτε, κ. Υπουργέ, εισάγοντας κατ’ επίφαση κατεπείγουσες διατάξεις, πάνω σε μια βάση η οποία έχει παύσει να αιτιολογεί το επείγον των ρυθμίσεων.
Δεν αλλάζετε τη φιλοσοφία της πολιτικής σας, τουλάχιστον αλλάξτε τους τίτλους των σχεδίων νόμων που εισηγείστε!
Ιδίως σήμερα, που η ασφάλεια ανάγεται σε κορυφαίο ζητούμενο για τους πολίτες. Ασφάλεια με τη σύγχρονη πολύτροπη έννοια: της προστασίας από φυσικές καταστροφές, της προστασίας της εργασίας και της υγείας των πολιτών.
Το δημόσιο σύστημα υγείας, ένα κοινωνικό κεκτημένο, ένας θεσμός με διαχρονική αξία και προσφορά, οφείλει να εξακολουθήσει να εγγυάται την υγεία των πολιτών.
Γι’ αυτό, άλλωστε, δημιουργήθηκε πριν από ακριβώς σαράντα χρόνια, τέτοιες μέρες του Οκτώβρη του 1983, από την Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου και τους εμπνευστές του, Γιώργο Γεννηματά, Παρασκευά Αυγερινό και όσους ακόμη εργάστηκαν για να υλοποιήσουν τη σπουδαία αυτή μεταρρύθμιση. Όπως ο Άρης Σισσούρας που έφυγε πριν λίγες ημέρες από κοντά μας και τόσοι ακόμη,
Με όραμα την άρση των αποκλεισμών, την εφαρμοσμένη κοινωνική δικαιοσύνη.
Για να μην υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί, στην υγεία.
Σαράντα χρόνια μετά, ποια είναι η πολιτική, ποιο είναι το όραμα της Κυβέρνησης της ΝΔ;
Ποιο είναι το σχέδιο για μια χώρα που ανέβηκε πλέον δεύτερη στις ιδιωτικές δαπάνες υγείας;
Σε μια εποχή που το κόστος ζωής στην αγορά βασικών αγαθών, στην ενέργεια και στη στέγαση εξακολουθεί να αυξάνεται, η υγεία γίνεται είδος πολυτελείας.
Το ΕΣΥ αφήνεται με λίγους γιατρούς και απαρχαιωμένες υποδομές, να μαραζώνει, την ώρα που ολοένα και περισσότεροι πολίτες απευθύνονται σε ιδιωτικές κλινικές και νοσοκομεία.
Και πώς αντιδρά η Κυβέρνηση;
Με μια ακόμη αποσπασματική ρύθμιση.
Παρατάσεις επί παρατάσεων.
Όποιος δεν μπορεί ή δεν θέλει να λύσει ένα πρόβλημα, απλώς παρατείνει τα ημίμετρα.
Κι έρχεται σήμερα, τρία χρόνια μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, να επικαλεστεί ξανά «επείγον».
Δεν ήταν, άραγε, «επείγον» να λυθούν τα προβλήματα της υποστελέχωσης και των υποαμοιβών των ιατρών και νοσηλευτών τρία ολόκληρα χρόνια μετά;
Δεν ήταν «επείγον» να ενταχθούν ιατροί και νοσηλευτές στα βαρέα και ανθυγιεινά;
Ή μήπως τρία χρόνια μετά είναι αρκετό να θυμόμαστε με συγκίνηση τα χειροκροτήματα στο μπαλκόνια; Αυτό ήταν το θερμό και ειλικρινές «ευχαριστώ» της κοινωνίας σε εκείνους που την κράτησαν όρθια και ζωντανή μέσα στη μεγάλη κρίση. Τους επιστήμονες της πρώτης γραμμής, ιατρούς και νοσηλευτές, στο δημόσιο σύστημα υγείας, που έδωσαν και δίνουν τη μάχη, όχι μόνο εναντίον του κορονοϊού, αλλά για την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών. Τι κάνει, όμως, η Πολιτεία γι’ αυτούς;
Τους παρατείνει το ωράριο υπηρεσίας. Αντί να ενισχύσει τους υπηρετούντες ιατρούς με προσθήκη νέων, ζητά από τους υπάρχοντες να δουλεύουν πάνω και πέρα από τα όριά τους. Είναι μια επικίνδυνη επιλογή όχι μόνο για τους ίδιους τους ιατρούς, αλλά και για τους αποδέκτες των υπηρεσιών τους, τους πολίτες. Κατ’ επέκταση, είναι μια επιλογή που πλήττει την ίδια τη δημόσια υγεία. Δεν μπορούμε, ως Βουλή, να κλείσουμε τα μάτια σε αυτήν την πραγματικότητα.
Και μάλιστα την ώρα που οι εφημερίες των ιατρών όχι μόνο δεν αποζημιώνονται στο σύνολό τους, αλλά και υπερφορολογούνται! Ακόμη εκκρεμεί η τροπολογία μας, με την οποία, πάμπολλες φορές, έχουμε ζητήσει την αυτοτελή φορολόγηση των εφημεριών.
Εμείς λέμε όχι στην παράταση της εργασιακής εξαθλίωσης των γιατρών. Επιμένουμε στην ανάγκη ορθής και ασφαλούς στελέχωσης όλων των υπηρεσιών υγείας. Με άμεση προκήρυξη των κενών οργανικών θέσεων και παροχή πραγματικών κινήτρων.
Έτσι, άραγε, ισχυρίζεται η Κυβέρνηση ότι αντιμετωπίζει το πρόβλημα της υποστελέχωσης του ΕΣΥ; Με παρατεινόμενες συμβάσεις; Με εργαζόμενους απαξιωμένους και ομήρους; Με ιατρούς διαφορετικών ταχυτήτων; Με συμβασιούχους να αμείβονται με μεγαλύτερες αμοιβές ακόμη και από διευθυντές ΕΣΥ;
Και έρχεται να μας πει η κυβέρνηση ότι θα πάρει ειδικευμένους γιατρούς το ΕΣΥ στις αρχές του 2024; Τέσσερα χρόνια δεν το κάνατε και θα το κάνετε σε τρεις μήνες;
Ή ότι θα τελειώσει ο υγειονομικός χάρτης το 2024, που δεσμευτήκατε ότι θα τον είχατε έτοιμο το 2023;
Αλλά ας έρθουμε και στις λίστες ντροπής, στις λίστες αναμονής των χειρουργείων.
Ακούστε, κύριε Υπουργέ, το πρόβλημα εδώ δεν είναι ποιος θα τις διαχειρίζεται και πώς, αλλά πότε θα γίνουν τα χειρουργεία. Διότι σήμερα τα χειρουργεία δεν γίνονται, όχι επειδή δεν υπάρχει ενιαία λίστα αλλά εξαιτίας των κενών σε προσωπικό, η απουσία αναισθησιολόγων, η έλλειψη κλινών εντατικής θεραπείας.
Η κοινωνική ανάγκη είναι να γίνονται σε σωστό χρόνο και με ιατρική επάρκεια.
Μια ενιαία ψηφιοποιημένη λίστα είναι αναγκαία. Αλλά όχι αρκετή.
Διότι δεν προβλέπεται ο τρόπος που θα γίνεται η διαχείριση αυτής της λίστας. Και επειδή ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με ροδοπέταλα, μπορεί η πρόθεση να είναι σωστή, αλλά ο τρόπος που αυτή θα λειτουργήσει μάλλον πάσχει. Πιθανές στρεβλώσεις από τον τρόπο διαχείρισης της λίστας. Όλα θα αποφασιστούν με υπουργικές αποφάσεις.
Και στο βάθος πάντα αχνοφαίνεται ο ρόλος των ιδιωτικών κλινικών, όπως έγινε και με τον κορονοϊό. Είναι άλλωστε δηλωτικές, όχι απλώς ενδεικτικές, οι πρόσφατες δηλώσεις του Υφυπουργού Μ. Θεμιστοκλέους. Και αναρωτιόμαστε, με ποιο κόστος; Με το διπλό κόστος, όπως με τις ΜΕΘ COVID; Πώς θα αποφευχθούν οι επιπλέον χρεώσεις όταν ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει μόνο μέρος των εξόδων; Αν δεχτούμε αυτή τη λογική τουλάχιστον να υπάρχει ένα πλαφόν στα κόστη και θα είναι ξεκάθαρο ότι δε θα συμμετέχει ο ασθενής στη δαπάνη.
Έτσι όμως το ΕΣΥ απαξιώνεται ακόμη περισσότερο. Μετατρέπεται σε προνοιακό ίδρυμα και οι πολίτες σπρώχνονται στις ιδιωτικές κλινικές, με το κόστος να το επωμίζεται το δημόσιο.
Και φυσικά δεν λύνεται η παθογένεια με τις παρεμβάσεις στις λίστες χειρουργείων. Που σήμερα αποτελούν προνόμιο των διοικητών των νοσοκομείων. Οι λίστες ντροπής γίνονται λίστες ρουσφετιού.
Και όλα καταλήγουν σε μια παράμετρο: αξιοκρατία στην επιλογή των διοικήσεων των νοσοκομείων.
Εκεί όπου έχουμε εδώ και πολλούς μήνες καταθέσει την πρότασή μας για διεθνείς ανοικτούς διαγωνισμούς για την ανάδειξη των καλύτερων, των πραγματικά άριστων στελεχών στη διοίκηση δομών υγείας. Που δεν θα έχουν ως μόνο προσόν ότι ήταν κάποτε γαλάζια παιδιά.
Δεν μπορούν σήμερα, μετά την πανδημία, τα δημόσια νοσοκομεία να εξακολουθούν να λειτουργούν ως αποθήκες αποτυχημένων πολιτευτών του κυβερνώντος κόμματος.
Δέκα τρία χρόνια μετά τη Διαύγεια, χρειαζόμαστε περισσότερη αξιοκρατία και περισσότερη διαφάνεια. Στις διοικήσεις των δημόσιων δομών, αλλά και στις συμβάσεις, τις προμήθειες, τα οικονομικά δεδομένα όλων όσοι διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα, ειδικά στο πεδίο της υγείας.
Και κλείνω με μια κρίσιμη αναφορά στο φάρμακο.
Γιατί πέρα από την ηλεκτρονική εφαρμογή που αφορά μόνο στα συνταγογραφουμενα φάρμακα -και όχι στα μη συνταγογραφούμενα-, νομιμοποιείτε τις δαπάνες νοσοκομείων για προμήθειες.
Ξεχνάτε, άραγε, ότι το φάρμακο είναι ένα πεδίο στο οποίο η ΝΔ επιδόθηκε σε άφρονες πρακτικές που οδήγησαν στην εκτόξευση της δημόσιας δαπάνης και οδήγησαν ουσιαστικά τη χώρα στην πτώχευση το 2008-2009.
Διαλυμένος φορέας ο ΕΟΦ, που τελικά φαίνεται πως δεν επιτελεί την αποστολή του.
Αποτυγχάνει ακόμη και να ενημερώσει εγκαίρως το Υπουργείο Υγείας για τις ελλείψεις σε φάρμακα.
Και φυσικά αποτυγχάνει να διενεργήσει τους ελέγχους στην αγορά. Να ρυθμίσει και να εποπτεύσει την αγορά φαρμάκου. Γνωρίζουμε π.χ. αν οι φαρμακοβιομηχανίες τηρούν τα υποχρεωτικά αποθέματα φαρμάκων;
Και τι έγινε με την καταγγελία των φαρμακαποθηκών -μόλις χθες- ότι γίνονται ξανά άμεσες, παράνομες εξαγωγές φαρμάκων;
Καμία απάντηση.
Αντ’ αυτού, έρχεται η είδηση της παραίτησης -εντός ή εκτός εισαγωγικών- του Προέδρου του Οργανισμού! Σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο, με τόσα πολλά ερωτήματα, ο επικεφαλής του ΕΟΦ απομακρύνεται.
Τι ακριβώς συνέβη; Σήμερα μάθαμε ότι έληξε απλώς η θητεία του. Αλλά ο κ. Υπουργός αισθάνθηκε πριν την ανάγκη να τον «επαινέσει» κιόλας ότι αφήνει, μαζί με τους πρώην υπουργούς, «καμένη γη» στον Οργανισμό. Να τον χαίρεστε, λοιπόν, τον ΕΟΦ.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πέρα και πάνω από τις επιμέρους διατάξεις, από τις δήθεν επείγουσες ρυθμίσεις και τις παρατάσεις, έχει αξία να δει κανείς τη μεγάλη εικόνα.
Εκεί όπου ανάγονται όλες οι επιλογές και οι πολιτικές. Στη φιλοσοφία, στη γενική στόχευση. Και εκεί ακριβώς είναι που εντοπίζονται οι μεγάλες διαφορές.
Ναι, το Εθνικό Σύστημα Υγείας πάσχει σοβαρά. Το ερώτημα είναι: το θεραπεύεις ή το καταδικάζεις σε αργό και βασανιστικό τέλος ώστε να το αντικαταστήσεις με κάτι άλλο;
Για εμάς δεν υπάρχουν διλήμματα.
Η υγεία δεν είναι ούτε εμπόρευμα ούτε αγαθοεργία.
Είναι κοινωνικό αγαθό, είναι κεκτημένο της κοινωνίας μας.
Και γι’ αυτό δεν θα πάψουμε να εργαζόμαστε για ένα ανθεκτικό και λειτουργικό ΕΣΥ, εξοπλισμένο, ψηφιακά μετασχηματισμένο.
Με καλυμμένα όλα τα οργανικά κενά σε μόνιμο ιατρικό, νοσηλευτικό, παραϊατρικό προσωπικό με διαφανείς διαδικασίες.
Με επαρκή χρηματοδότηση όχι μόνο από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά και από το Ταμείο Ανάκαμψης, που δαπανήθηκε μόνο στην ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων.
Δικός μας στόχος είναι μια ολοκληρωμένη δημόσια υπηρεσία υγείας, με έναν νέο υγειονομικό χάρτη, με ισχυρές δομές σε κάθε περιφέρεια και ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά -και το λέμε σήμερα που ΕΣΥ κι ΕΚΑΒ άφησαν απροστάτευτο ένα μικρό παιδί στο Καστελόριζο να ψάχνει βοήθεια στην Τουρκία.
Με προτεραιότητα σε ένα ενιαίο σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, στην πρόληψη.
Σε είκοσι μία ημέρες από σήμερα συμπληρώνονται δύο χρόνια από τον θάνατο της Φώφης Γεννηματά.
Μιας γενναίας γυναίκας, ενός ανθρώπου που ενέπνευσε και εμπνέει τους αγώνες μας, το πάθος μας, για την υγεία όλων.
Στη μνήμη της, στο όνομά της, στην παρακαταθήκη της και στις αρχές και στα πιστεύω μας όλα αυτά τα χρόνια, χρωστάμε να συνεχίσουμε.
Για ένα σύστημα υγείας σύγχρονο, ανταγωνιστικό, και πρώτα απ’ όλα δημόσιο και προσβάσιμο σε όλους.
Σας ευχαριστώ.
