Ομιλία Δ. Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής στο Σχέδιο Νόμου Υπουργείου Εσωτερικών για ΑΣΕΠ
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πριν λίγες ημέρες, η Σουηδική Ακαδημία απένειμε το Βραβείο Νομπέλ Οικονομίας στους οικονομολόγους Daron Acemoğlu, James Robinson και Simon Johnson, για τη συστηματική και πολυετή μελέτη που οδήγησε στο συμπέρασμα: Είναι οι θεσμοί που βοηθούν τις κοινωνίες να ευημερήσουν
Δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη δίκαιη και βιώσιμη χωρίς ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς.
Όπως, αντίστροφα, δεν νοείται σύγχρονη δημοκρατία χωρίς πολίτες πραγματικά ελεύθερους, με ελεύθερη προσωπικότητα και δημιουργικά μέσα.
Που δεν θα ενεργούν ως ιδιώτες που συναλλάσσονται σε μια αγορά, αλλά ως μέλη μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας και ενός θεσμικού συστήματος που ορίζεται και δεσμεύεται από τις αρχές του κράτους δικαίου.
Η χώρα έχει, πράγματι, ανάγκη από ακόμη πιο ισχυρούς, πιο ανθεκτικούς και πιο λειτουργικούς θεσμούς.
Θεσμούς προστασίας της δημοκρατίας από τους εχθρούς της. Ακόμη και όταν αυτή δρουν εντός των τειχών της.
Και αναφέρομαι στην τροπολογία του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής για την αναστολή της κρατικής χρηματοδότησης των «Σπαρτιατών», που απορρίφθηκε μετ’ επαίνων από τον Υπουργό Εσωτερικών.
Θεσμούς μιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με πραγματικές αρμοδιότητες και όχι μόνο ευθύνες, πυρήνες περιφερειακής ανάπτυξης, με πόρους και ανθρώπινο δυναμικό.
Θεσμούς όπως οι Ανεξάρτητες Αρχές, φορείς προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων, κατοχύρωσης αγαθών, όπως η αξιοκρατία, και ρύθμισης των αγορών. Ισχυρό θεσμικό αντίβαρο έναντι της εγγενούς τάσης της κρατικής εξουσίας να αυθαιρετεί εις βάρος δικαιωμάτων των πολιτών.
Όπως είδαμε με την ΑΔΑΕ και τη διαχείριση του σκανδάλου των υποκλοπών.
Και όπως είδαμε με τη σημερινή υπ’ αριθ. 38/2024 απόφαση ΑΠΔΠΧ με την οποία καταδικάζεται η ΝΔ και επιτελικά στελέχη της και πιστοποιείται με αυθεντικό και οριστικό τρόπο το σκάνδαλο της διαρροής προσωπικών δεδομένων Ελλήνων του εξωτερικού. Όσα κι αν έλεγε το προηγούμενο διάστημα το Υπουργείο Εσωτερικών.
Θεσμούς, όπως το Κράτος, που συζητούμε και σήμερα.
Το Κράτος, η Δημόσια Διοίκηση, είναι το πλέον κομβικό πεδίο εφαρμογής.
Όχι μόνο στον τρόπο που λειτουργεί. Για παράδειγμα, στον τρόπο που συμβάλλεται -αν οι δημόσιες συμβάσεις ωφελούν και συντηρούν κλειστά οικονομικά κυκλώματα, που λυμαίνονται τη δημόσια διοίκηση και την τοπική αυτοδιοίκηση. Αν λειτουργεί με διαφάνεια, με ανοιχτά δεδομένα, με ψηφιακές διαδικασίες, που περιορίζουν τη διαφθορά. Ή στο αν διαπνέεται από ισότητα, δικαιοσύνη και αλληλεγγύη, αν είναι, δηλαδή, ένα κράτος πραγματικά κοινωνικό. Που δεν αρκείται μόνο σε περιγραφές μέσων κοινωνικής κινητικότητας, αλλά παρεμβαίνει άμεσα για την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Δεν θα αρκείται να μιλά για «άριστους» και «ανάξιους», παραγνωρίζοντας το σημείο εκκίνησης του καθενός -όπως μας εξηγεί ο Michael Sandel, στην «Τυραννία της Αξίας».
Αλλά και στον τρόπο που αυτό -το Κράτος- στελεχώνεται.
Η στελέχωση είναι θεμελιώδες στοιχείο για τη λειτουργία της διοίκησης, με αξιοκρατία διαφάνεια λογοδοσία
Μακριά από την κομματοκρατία και την ευνοιοκρατία.
Μακριά από τη λογική της ΝΔ, που θέλει «μικρό κράτος» αλλά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική εξουσία.
Εξουσία με νομιμοποίηση στη συναλλαγή.
Επιχειρήσεις που συνδέονται με το κράτος μέσω απευθείας αναθέσεων και αδιαφανών διαδικασιών. Μέσω προνομιακών όρων εξαγοράς της περιουσίας του Δημοσίου.
Πολίτες που συνδέονται με το Κράτος με σχέσεις εργασιακής ομηρείας -συμβάσεων ορισμένου χρόνου και δεσμών πολιτικής εξάρτησης αορίστου χρόνου.
Ο ενάρετος κύκλος της αξιοκρατίας, από την εποχή του ΑΣΕΠ, και της μονιμότητας, από την εποχή του Ελ. Βενιζέλου, καυχήματα και τα δύο της Δημοκρατικής Παράταξης,
Αμφισβητούνται από τον φαύλο κύκλο της ευνοιοκρατίας και της αναξιοκρατίας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Είναι αυτό ένα σχέδιο νόμου, που προάγει την αξιοκρατία και τη διαφάνεια;
Όχι. Και δεν νομίζω ότι ούτε καν οι εισηγητές του φιλοδοξούν κάτι τέτοιο. Και πώς θα μπορούσαν, άλλωστε, να το κάνουν;
Ο Πρωθυπουργός δείχνει προς το ΑΣΕΠ για να πει πως δεν λειτουργεί ικανοποιητικά.
Και δείχνει να ξεχνά ότι είναι ο ν. 4765/2021 της δικής του πρώτης κυβέρνησης που δημιούργησε προβλήματα στο ΑΣΕΠ -και που τώρα το Υπουργείο τρέχει να συμμαζέψει για μία ακόμη φορά.
Έναν νόμο που ήδη έχει υποστεί 31 τροποποιήσεις!
Να το πούμε απλά:
Δεν φταίει το ΑΣΕΠ, αλλά το επιτελικό κράτος της ΝΔ και οι εγγενείς του αδυναμίες.
Το ΑΣΕΠ, δημιούργημα των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ που απέκοψε τον ομφάλιο λώρο του πελατειακού κράτους. Που συνέβαλε τα μέγιστα για την αξιοκρατική εισαγωγή στο Δημόσιο. Το ΑΣΕΠ, δημιούργημα του αειμνήστου υπουργού του ΠΑΣΟΚ Αναστάσιου Πεπονή, ο οποίος κατέθεσε το σχετικό νομοσχέδιο στη Βουλή προς ψήφιση το 1994. Τότε η ΝΔ, που σήμερα οι βουλευτές της δοξολογούν το ΑΣΕΠ, σχεδόν σαν να είναι δική τους έμπνευση, όχι μόνο δεν το ψήφισε αλλά καταφέρθηκε εναντίον του με πολύ σκληρά λόγια και αποχώρησε από αυτήν την αίθουσα μιλώντας για «πολιτικό κακούργημα». Αυτά τα έδρανα έχουν μνήμη.
Και θυμούνται και τις αθρόες προσλήψεις και μονιμοποιήσεις συμβασιούχων «γαλάζιων παιδιών» επί διακυβέρνησης ΝΔ Κ. Καραμανλή.
Μεταρρυθμίσεις που μένουν στα λόγια, που επαναφέρονται επικοινωνιακά στην επικαιρότητα, χωρίς στην ουσία να υλοποιούνται.
Όπως η στοχοθεσία.
Όπως η περίφημη αξιολόγηση, για την οποία γίνεται λόγος και σήμερα με την κυβέρνηση να τροποποιεί σχετικά νομοθετήματα. Αλήθεια ποια τα έως τώρα αποτελέσματα της αξιολόγησης; Δεν θα ήταν σκόπιμο να μας κάνετε έναν μικρό απολογισμό των έως τώρα αποτελεσμάτων της;
Αν αυτή είναι πραγματική, όπως διατείνεστε, ή «προκάτ» και προσχηματική.
Όπως ήταν κι εκείνη που εισηγήθηκε κάποτε ο κ. Μητσοτάκης ως Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης, με υπαλλήλους a priori καλούς, μέτριους ή ανεπαρκείς όχι ως προσωπικότητες αλλά ως ποσοστά.
Η αξιολόγηση πρέπει να αρχίσει από την αξιολόγηση των διοικούντων.
Ο υπάλληλος φοβάται την αξιολόγηση όχι γιατί δεν θέλει να κριθεί όχι γιατί δεν θέλει να προσφέρει τα μέγιστα στην υπηρεσία του. Τη φοβάται διότι φοβάται ότι οι αξιολογητές του δεν έχουν την κουλτούρα να αξιολογήσουν ορθολογικά, βασιζόμενοι σε αντικειμενικές παραμέτρους. Και όχι ασαφείς έννοιες, όπως φρόντισε να προβλέψει ο κ. Βορίδης. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός εκφοβισμού και χειραγώγησης.
Το bonus, ως επικοινωνιακό τέχνασμα, αντί να αποτελεί ένα σύγχρονο μέσο παροχής κινήτρων για επίτευξη στόχων, κινδυνεύει να καταστεί εργαλείο στα χέρια προϊσταμένων που έχουν σε μεγάλο ποσοστό βρεθεί σε αυτή τη θέση χωρίς να έχουν περάσει από κρίσεις.
Η Επιστημονική Υπηρεσία λέει ορθώς ότι εναπόκειται στην υπεύθυνη κρίση ενός προϊσταμένου και δεν έχει κανένα ένδικο βοήθημα ο θιγόμενος υπάλληλος.
Όπως ανέλυσε και τεκμηρίωσε ο ειδικός αγορητής μας Παύλος Χρηστίδης.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα ακόμη σχέδιο νόμου ενδεικτικό της φιλοσοφίας της Κυβέρνησης. Γι’ αυτό το καταψηφίζουμε επί της αρχής, υπερψηφίζοντας μόνο επί μέρους θετικές ρυθμίσεις.
Και το Δημόσιο παραμένει μη ελκυστικό ως εργοδότης. Χωρίς αξιοπρεπείς μισθοί και αξιοκρατία στη σταδιοδρομία των υπαλλήλων. Χωρίς επιλογή προϊσταμένων με πραγματικά αξιοκρατικές διατάξεις και όχι προώθηση ημετέρων.
Εδώ φτάνει στο σημείο να ζητά προσόντα προϋπηρεσίας στις προκηρύξεις.
Και στη συνέχεια δεν την προσμετρά για το μισθολογικό κλιμάκιο.
Ένας κακός και ασυνεπής εργοδότης.
Το Κράτος αποψιλώνεται καθότι οι αποχωρήσεις λόγω συνταξιοδότησης δεν αναπληρώνονται από επαρκές προσωπικό.
Η Διοίκηση στηρίζεται ολοένα και περισσότερο σε συμβασιούχους – ομήρους της πολιτικής εξουσίας καθώς και αναδόχους και ιδιωτικές εταιρείες παροχής συμβουλών.
Στους δήμους, η κατάσταση είναι ακόμη πιο καταθλιπτική, με τις προσλήψεις παγωμένες από την εποχή των μνημονίων.
Εργαζόμενοι σε καθεστώς διαρκούς επισφάλειας, με αδυναμία σχεδιασμού της ζωής τους. Προσωπικό χωρίς εμπειρία που όταν θα την αποκτήσει θα αντικατασταθεί από νέο προσωπικό μηδενικής εμπειρίας. Ένας φαύλος κύκλος χαμένης εργασιακής αξίας. Καμία συνέχεια και θεσμική μνήμη για τη Δημόσια Διοίκηση.
Δημόσιοι υπάλληλοι με χαμηλότερες αμοιβές σε σχέση με αντίστοιχες θέσεις του ιδιωτικού τομέα. Που βρίσκονται στον βυθό των αμοιβών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Που έβαλαν πλάτη στα σκοτεινά χρόνια των μνημονίων χάνοντας τα δώρα που λάμβαναν, κατάκτηση μεγάλων αγώνων και που τώρα έρχεστε να τους ξεγελάσετε προβάλλοντας διθυραμβικά στη ΔΕΘ αυξήσεις ψίχουλα . Αυξήσεις– σε βάθος χρόνου ως το 2027 μεικτά 100 ευρώ- που πολύ καλά γνωρίζετε ότι δεν είναι σε θέση να βελτιώσουν τη ζωή τους, δεδομένου του υψηλού πληθωρισμού και της τεράστιας ακρίβειας.
Εδώ ακόμη και η αναστολή της προσωπικής διαφοράς, κατά τον ν. 4940/2022, δεν έχει παραταθεί, καθώς εκκρεμεί η υπουργική απόφαση και εκκρεμεί ερώτηση των συναδέλφων Δουδωνή και Κουκουλόπουλου προς το Υπουργείο Οικονομικών.
Η υποστελέχωση των υπηρεσιών αποδεικνύει την αναγκαιότητα αυτών των προσλήψεων.
Κι όμως, από τον γραπτό διαγωνισμό Δημοσίου που έγινε το 2023 έως τώρα έχουν απορροφηθεί ελάχιστοι. Περίπου 1300 από τους 14.300. Ελάχιστο ποσοστό. Τεράστιες καθυστερήσεις. 13 χιλιάδες άτομα πήγαν, διαγωνίστηκαν, πέτυχαν και δεν ξέρουν αν θα διοριστούν. Τον πρόχειρο σχεδιασμό και τις αδυναμίες της κυβέρνησης δεν πρέπει να τις επωμίζονται οι επιτυχόντες. Αυτοί που σας πίστεψαν και μετείχαν στις εξετάσεις του 2023 προσδοκώντας σε ένα καλύτερο μέλλον.
Είμαστε στο πλευρό τους.
Και έρχεται σήμερα η Κυβέρνηση λες και αντιμετώπισε όλες τις άλλες παθογένειες κατέληξε ότι πρέπει να δείξει τον τιμωρητικό της χαρακτήρα και τιμωρεί με τριετή αποκλεισμό από τις διαδικασίες του ΑΣΕΠ όσους δεν αποδέχονται διορισμό.
Αλλά και το μέτρο της μοριοδότησης της εντοπιότητας, πρέπει να είναι πάντοτε μελετημένο και ισορροπημένο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η υποστελέχωση των υπηρεσιών σε ακριτικές, νησιωτικές ή σε ορεινές περιοχές, με σεβασμό όμως στις αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας και της αξιοκρατίας, όπως το θέτει ως προβληματισμό η Επιστημονική Επιτροπή της Βουλής.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, ως πυρήνα της Δημοκρατικής Παράταξης, είμαστε περήφανοι για τους θεσμούς της αξιοκρατίας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας που οι κυβερνήσεις μας εισηγήθηκαν και εφάρμοσαν.
Έγιναν όλα σωστά; Ασφαλώς και όχι.
Αλλά έγιναν σπουδαία, επαναστατικά βήματα προόδου.
Η ισοπέδωση που επιχειρεί ο κ. Γεωργιάδης, και σε αρμονία μαζί του ο κ. Στίγκας, αναπαράγει και αναμασά μύθους και αντιεπιστημονικά δεδομένα.
Όσοι επιμένουν να λένε πως η ιστορία ξεκίνησε το 1981, αποσιωπούν σκόπιμα το πριν. Την κομματοκρατία ως ενδημικό φαινόμενο.
Τους αποκλεισμούς από το δημόσιο, το κοινωνικό περιθώριο, τον στιγματισμό, όσων δεν είχαν πρόσβαση στα κέντρα εξουσίας. Όσων είχαν ύποπτα κοινωνικά φρονήματα. Των «ηττημένων» του εμφυλίου.
Τείχη που έπεσαν με τις Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ.
Και σε αυτό το σημείο εντοπίζεται η επαναστατική λειτουργία του ΑΣΕΠ, ως τομής στην ιστορία του κράτους και του λαού.
Ως κορωνίδα του προοδευτικού ριζοσπαστισμού που μόνο το ΠΑΣΟΚ μπόρεσε να εμπνευστεί και να εφαρμόσει.
Των πραγματικών μεταρρυθμίσεων, που ευνόησαν τους πολλούς.
Και δημιούργησαν θεσμούς ανοικτούς, συμμετοχικούς και λειτουργικούς.
Εμβάθυναν τη δημοκρατία. Και έκαναν τη συλλογική ευημερία βιωμένη πραγματικότητα.
Σας ευχαριστώ.
