Κατ’ αρχάς ένα ζήτημα χωροταξικό, διαδικαστικό, το οποίο όμως έχει πολύ μεγάλη ουσία. Εμείς συνεδριάζουμε σε συγκεκριμένες ώρες στην αίθουσα της Γερουσίας. Έτσι έχω καταλάβει. Σωστά; Σήμερα συνεδριάζουμε κατά μία ώρα κατά την οποία υπάρχει ακρόαση υποψηφίων Αντιπροέδρων του Αρείου Πάγου, κάτω, ένα ζήτημα απολύτως συνταγματικής ύλης, και σε άσχετη αίθουσα. Δεν μπορώ να διανοηθώ αυτή την υποβάθμιση της Επιτροπής Αναθεώρησης. Θεωρώ ότι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξαναγίνει κάτι τέτοιο, διότι, αν μη τι άλλο, νομίζω ότι εδώ πέρα ακούγονται και κάποιες απόψεις οι οποίες έχουν ένα γενικότερο ενδιαφέρον και για την κατάσταση των πραγμάτων σε σχέση με τη λειτουργία του πολιτεύματος, αλλά και για το πού θέλουμε να πάμε. Βέβαια, θεωρώ ότι η αίθουσα σήμερα είναι απολύτως ταιριαστή προς την πρόταση της πλειοψηφίας. Ε, αυτό οφείλω να το αναγνωρίσω, διότι η πρόταση αυτή, αρχής γενομένης από το άρθρο 29 περί εσωκομματικής δημοκρατίας, μου θυμίζει εκστρατεία κατά της παχυσαρκίας από φαστφουντάδικο, αντικαρκινική εκστρατεία καπνοβιομηχανίας, εκστρατεία κατά του σακχαρώδη διαβήτη από σοκολατοβιομηχανία, και όλα τα συναφή. Μπορώ να σας βρω και άλλα παραδείγματα. Διότι δεν είναι δυνατόν ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση, η οποία έχει αγνοήσει την κοινοβουλευτική του ομάδα, να έρχεται να μας μιλά για εσωκομματική δημοκρατία. Τι άλλο θα ακούσουμε; Θα χάσουμε το κεφάλι μας. Εκτός βέβαια και αν, επειδή άκουσα ότι υπήρξε και αυτή η κατάσταση διαβούλευσης, είναι κάποιου είδους εξπρεσιονιστική αντίδραση της κοινοβουλευτικής ομάδας, η οποία λέει ότι, αφού όλα αυτά δεν κατοχυρώνονται de facto, τουλάχιστον να κατοχυρωθούν de jure μέσω μιας ρύθμισης την οποία, εν τοις πράγμασι, αν ίσχυε σήμερα, θα είχε καταστήσει ήδη ανενεργή ο πρωθυπουργός.
Εδώ έχουμε το εξής παράδοξο φαινόμενο. Να επικαλούνται λόγους εθνικής ασφαλείας η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός, για να μη μιλήσουν ποιοι; Οι υπουργοί της και οι βουλευτές της, για την παρακολούθησή τους, και να βγαίνει ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του πρωθυπουργού και να συνομιλεί με Ρώσους φαρσέρ λέγοντας εθνικά μυστικά. Άρα αυτά τα οποία ισχύουν και θέλει να ισχύουν και επικαλείται η κυβέρνηση εις βάρος-καταχρηστικά, εντελώς, και εντελώς βέβαια, αν θέλετε, χωρίς βάση και χωρίς έρεισμα- αυτά τα οποία λέει η κυβέρνηση στους βουλευτές της να μην ισχύουν για έναν κύριο ο οποίος έχει γίνει μια επιλογή του πρωθυπουργού, και ο οποίος μπορεί να βγαίνει και να μιλάει με όποιον θέλει, και να είναι αυτό και αποτέλεσμα «υβριδικής απειλής» μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου Gmail. Δηλαδή μιλάμε για κάτι απίθανα πράγματα. Να βγαίνει ο πρώην πρωθυπουργός να λέει με παρακολουθούσαν, να το καταγγέλλει, και να απαντάει η κυβέρνηση, γιατί δεν το έκανε το 2023; Μου θυμίζει κάτι συζητήσεις τοξικής αρρενωπότητας περί καταγγελίας βιασμού. Γιατί το θυμήθηκε τώρα; Είμαστε σοβαροί; Λέμε στο θύμα γιατί το θυμήθηκε τώρα; Αλλά όλα αυτά τίθενται υπό την ομπρέλα της εσωκομματικής δημοκρατίας, διότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρωθυπουργός, που την ακυρώσει στην πράξη, θέλει να την κατοχυρώσει και στο Σύνταγμα. Λοιπόν, εντάξει, όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες είναι ίδιες, κάθε δυστυχισμένη είναι διαφορετική, αλλά η δική σας τουλάχιστον να έχει μια συνέπεια σε αυτά τα οποία κάνει και σ αυτά τα οποία λέει ότι πρέπει να γίνουν.
Να μου πείτε, συγχέετε τις προτάσεις του όντος και του δέοντος. Η απάντηση είναι ότι δεν είναι δυνατόν το δέον να τίθεται κάπου εκεί όπου δεν μπορεί σε καμία περίπτωση στην παρούσα φάση να ισχύσει το ον. Γιατί, αν κάπου φαντάζομαι ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία η εσωκομματική δημοκρατία, είναι σ εκείνη την κοινοβουλευτική ομάδα της οποίας η ενότητα αλληλεπιδρά με την στήριξη της κυβέρνησης. Δηλαδή, σ εκείνη την κοινοβουλευτική ομάδα, της οποίας η διάσπαση της ενότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της κυβέρνησης. Άρα, στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η οποία καθιστά την κυβέρνηση κυβέρνηση μέσω της αρχής της ανάδειξης, της διατήρησης, και ιδίως θα έλεγα της διατήρησης. Άρα λοιπόν, το άρθρο 29 είναι άνευ αντικειμένου.
Το άλλο κομμάτι που λέει για τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος. Κοιτάξτε, όσοι έχουμε μια εικόνα, και πιστεύω ότι έχουμε αρκετοί εδώ, ξέρουμε πολύ καλά τη συζήτηση που έγινε κατά την αναθεώρηση, τη λεγομένη, στην πραγματικότητα την θέσπιση του Συντάγματος του 1975. Και εκεί υπήρξε μια επιλογή να μην υπάρξει απαγόρευση πολιτικού κόμματος, για λόγους ιστορικούς, για λόγους, αν θέλετε, συνταγματικής φιλοσοφίας. Αλλά αντιθέτως με ό,τι λέτε, εδώ είχαμε την διάταξη του άρθρου 32 του Προεδρικού Διατάγματος 26/2012. Στην πραγματικότητα έγινε μια σημαντική προσπάθεια να μιλήσουμε για συγκεκριμένες κατηγορίες σοβαρών εγκλημάτων, για την πραγματική ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης, και να οδηγήσουμε έτσι με αυτόν τον τρόπο στην άρση ενός πέπλου κάτω από το οποίο κρύβεται μια εγκληματική οργάνωση. Και το πέπλο αυτό παριστάνει ότι είναι ένα πολιτικό κόμμα.
Αυτό έγινε στην τελευταία του φάση, που περιλάμβανε και την πραγματική ηγεσία, στις αρχές του 2023. Και οφείλω να πω ότι ήμουν εξ αυτών οι οποίοι συμμετείχαν ενεργά και στη σύνταξη της ισχύουσας διατάξης, η οποία εφαρμόστηκε στις εκλογές του Μαΐου του 2023. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2023, λόγω πραγματολογικών δεδομένων, όχι προβλήματος της διάταξης, λόγω του ότι δεν κατέστη εγκαίρως πασίδηλο, θα σας έλεγα, ή ότι δεν έγινε μια ενδελεχής έρευνα σε σχέση με το ποιος είναι τι, πέρασε ένα τέτοιο μόρφωμα και μπήκε στη Βουλή. Αντιμετωπίστηκε από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο κατόπιν προσφυγής δύο εκλογέων δύο υποψηφίων βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, του Θανάση Γλαβίνα και του Δημήτρη Διαμαντίδη, χωρίς καμία συμμετοχή από τα άλλα κόμματα στην πρώτη φάση τουλάχιστον. Μετά παρενέβη και ο κ. Σπίρτζης. Πάντως χωρίς καμία συμμετοχή ενδιαφερομένων προσώπων από τη Νέα Δημοκρατία, ανθρώπων οι οποίοι είχαν έννομο συμφέρον να προσφύγουν. Άρα πάλι με μια μοναχική προσπάθεια την οποία κάναμε εμείς. Και βέβαια με σειρά τροπολογιών που είχαμε καταθέσει και για τη συμμετοχή στις δημοτικές εκλογές καταδικασμένου για εγκληματική οργάνωση, την οποία αγνοήσατε. Και βέβαια για την αναστολή και παύση της χρηματοδότησης τέτοιου είδους μορφωμάτων που επίσης αγνοήσατε, την οποία κατέθεσα και καταθέσαμε δύο φορές και αγνοήσατε. Και μετά, όταν κατέστη αντιληπτό δια δικής μου ερώτησης προς τον Υπουργό Εσωτερικών ότι δόθηκε 1.000.000 στο λεγόμενο κόμμα «Σπαρτιάτες», ήρθατε, χωρίς να ψηφίσετε την δική μας τροπολογία, να κάνετε τελευταία στιγμή τον Δεκέμβριο, και εν όψει του γεγονότος ότι θα έπαιρναν άλλες μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ οι κύριοι αυτοί που υποκρύπτουν εγκληματική οργάνωση, κατά την απόφαση που ήρθε αργότερα του δικαστηρίου, να νομοθετήσετε τελευταία στιγμή. Γιατί ο κόμπος είχε φτάσει στο χτένι και ο κόσμος άκουγε ότι δόθηκαν παρα κάτι ένα εκατομμύριο.
Και η ευθύνη ήταν απολύτως δική σας, διότι είχαμε καταθέσει δύο τροπολογίες. Φώναζα εγώ στη Βουλή και δεν απάνταγε κανείς. Και μιας και λέμε, για να κάνω και μια γέφυρα με το επόμενο άρθρο, για προτάσεις νόμου και τροπολογίες, ας βλέπατε τις τροπολογίες που είχαμε καταθέσει εμείς, 24 φορές για τα βαρέα και ανθυγιεινά, δύο φορές για το ζήτημα της άρσης της χρηματοδότησης πολιτικών κομμάτων που η ηγεσία τους υποκρύπτει εγκληματική οργάνωση.
Αλλά για να ξαναέρθω στο ζήτημα του άρθρου 29, το να έχουμε μια τέτοια συζήτηση, ενώ αυτή ήταν η στάση σας για θέματα τα οποία μπορούσαν να εφαρμοστούν και με το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο, μου φαίνεται, αν όχι υποκριτικό, τουλάχιστον παράλογο. Γιατί, υπάρχει ένα πλαίσιο σύμφωνο με την ratio και την ιστορικότητα του κειμένου όπως διαμορφώθηκε το 74-75, και με αυτό το πλαίσιο, το σύμφωνο, δεν θέλατε εσείς σε αυτό το πλαίσιο να προχωρήσετε, αν και σας τον υποδείξαμε αυτόν τον δρόμο. Kαι όταν χρειάστηκε, συμμετείχαμε στη σύνταξη των σχετικών διατάξεων, και έρχεστε τώρα ενώ έχετε αγνοήσει όλες αυτές τις δικές μας προτάσεις, να πείτε να αλλάξουμε το συνταγματικό πλαίσιο για να κάνουμε αυτό που μπορούσαμε να κάνουμε και με το προηγούμενο συνταγματικό πλαίσιο, αλλά να το κάνουμε με έναν τρόπο διαφορετικό και αναθεωρώντας το Σύνταγμα.
Εγώ δεν καταλαβαίνω. Nομίζω ότι είναι nonsense, για να χρησιμοποιήσω έναν αγγλικό όρο, όλα αυτά τα οποία ζούμε σήμερα λοιπόν.
Άρθρο 60. Η δική σας πρόταση μιλά για τα ζητήματα της θωράκισης, λέει, «θωράκιση θεσμικού ρόλου του βουλευτή κατά την άσκηση νομοθετικής και ελεγκτικής του αρμοδιότητας». Γιατί; Υπάρχει κανένα πρόβλημα; Άμα υπάρχει κάποιο πρόβλημα να το ξέρω. «Και κατά την επικοινωνία μου με την εκλογική του περιφέρεια». Ωπά! «Με την εκλογική του περιφέρεια». Τι θέλετε να κάνετε εδώ; Να συνταγματοποιήσετε a posteriori την έννοια του ρουσφετιού. Γιατί είχα μια συζήτηση έντονη – όχι όσο έντονη διέρρευσε στους δημοσιογράφους ότι ήταν, και όχι όσο παλικαρίσια παρέστησε ότι ήταν από τη μεριά του – με τον κ. Μηταράκη, κατά την άρση της ασυλίας του, όταν του εξήγησα το πάρα πολύ απλό. «Κύριε Μηταράκη, μπορεί να λέτε ότι είστε αθώος και να είστε, αυτό είναι άλλο θέμα. Δεν μπορείτε να λέτε ότι είναι συνταγματικώς προστατευτέο το αγαθό αυτό». Δηλαδή, αν μεν είναι νόμιμη συμπεριφορά είναι μια νόμιμη συμπεριφορά, αλλά δεν μπορεί να άρει κάποιου είδους παρανομία κάποια προστασία του Συντάγματος περί επικοινωνίας με την οικεία εκλογική περιφέρεια. Λοιπόν, αυτό συνιστά συνταγματοποίηση του ρουσφετιού. Δηλαδή εσείς ζητάτε τώρα στο άρθρο 60, γιατί δεν λέτε, «το πελατειακό κράτος προστατεύεται από το Σύνταγμα»; Ε, κάντε μια πελατειακή, προεδρευόμενη κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Λοιπόν, δεν γίνεται. Ό,τι είναι να προστατευθεί, προστατεύεται από τις ήδη ισχύουσες διατάξεις. Όλα τα άλλα είναι σαν απολογητικό υπόμνημα επί ήδη εκκρεμουσών υποθέσεων. Και ξαναλέω, αυτό για μένα δεν αφορά στην ουσία της ποινικής υπόθεσης.
Αφορά σε μια προσπάθεια συνταγματοποίησης που έχει ήδη συντελεστεί. Γι αυτό υποπτεύομαι και από πού προέρχεται η πρόταση αυτή. Η όποια αυτή προσπάθεια είναι σαν να ανάγουμε σε κάτι υψηλό, ιδανικό, σπουδαίο, κάτι το οποίο κινείται στα όρια της νομιμότητας, και είτε βρίσκεται στη βαθιά ενδοχώρα της παρανομίας, είτε είναι «δοκάρι και έξω», για να χρησιμοποιήσω έναν όρο του τρέχοντος Μουντιάλ, στην ίδια έννοια.
Συνεχίζουμε. Το άρθρο 73. Κοιτάξτε, υπάρχει ο νόμος για το επιτελικό κράτος. Σ αυτόν τον νόμο λέτε πολλά και διάφορα, αρκεί να δει κανείς πώς εφαρμόζονται οι διατάξεις του περί εξετάσεως παραδειγμάτων του εξωτερικού ή ανάλυση συνεπειών ρύθμισης ή αιτιολογικής έκθεσης, με κάτι απίθανα πράγματα, που πάει και βλέπει κανείς μια αιτιολογική και την ανάλυση των συνεπειών ή τη σύγκριση με το εξωτερικό, και βλέπει την εξής στερεότυπη φράση «εξετάστηκαν τα ισχύοντα σε άλλες έννομες τάξεις του εξωτερικού, όπως τέσσερις τυχαίες χώρες, και τελεία». Λοιπόν, αν ένας νόμος είναι ανεφάρμοστος, ή αν έναν νόμο δεν θέλετε να τον εφαρμόσετε, σε αυτά του τα στοιχεία γιατί και στα άλλα τα συγκεντρωτικά, και στη δημιουργία της παρακυβέρνησης εντός της κυβέρνησης, μια χαρά τον εφαρμόζετε, δεν είναι λύση να συνταγματοποιείτε κάτι το οποίο δεν εφαρμόζετε εσείς νομοθετικά. Είναι γενική παρατήρηση αυτή για όλα τα σημερινά.
Και βέβαια στα ζητήματα του άρθρου 77, για να κλείσω, υπάρχει άποψη και των ανωτάτων δικαστηρίων, αλλά θα σας πω και τη δική μας άποψη.
Συνηθέστατα, τα ζητήματα συνταγματικότητας ενός νόμου ανακύπτουν κατά την εφαρμογή του, και αυτή είναι και η λογική όλου του συστήματος, το οποίο ισχύει εν Ελλάδι, και αν θέλετε έχει διαγράψει μια πορεία. Η συζήτηση περί ενός συγκεντρωτικού συστήματος ελέγχου με Συνταγματικό Δικαστήριο είναι μια άλλη συζήτηση. Η εισαγωγή στοιχείων Συνταγματικού Δικαστηρίου, πέρα από τα στοιχεία που ήδη υπάρχουν στο Σύνταγμα, αλλά περαιτέρω στοιχείων κατά το στάδιο του προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας, μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από ό,τι θα επιλύσει. Διότι υπάρχουν ζητήματα της συνταγματικότητας τα οποία ανακύπτουν κατά την εφαρμογή. Εδώ μιλάμε για ένα σύστημα πριν από αυτό το στάδιο, πριν ανακύψουν, και συγκεντρωτικό.
Δεν μπορεί να αποδώσει μισό βήμα. Μπορούμε να συζητήσουμε, αν θέλετε, τη χρησιμότητα συνταγματικά, τη σημαντικότητα, τα υπέρ και τα κατά της εισαγωγής ενός άλλου συστήματος, αλλά αυτή δεν είναι μια συζήτηση η οποία υπάρχει σε καμία από τις προτάσεις των κομμάτων, ούτε στη δική σας ούτε και στη δική μας. Αλλά αυτή , ο μισοσυγκεντρωτικός, προληπτικός, και διατηρώντας όλα τ άλλα ισχύοντα στοιχεία, έλεγχος κινδυνεύει να οδηγήσει σε πάρα πολλά άτοπα.
Κλείνοντας, για να συνοψίσω τις σημερινές προτάσεις, νομίζω ότι είτε προσπαθούν να παρηγορήσουν την κοινοβουλευτική σας ομάδα για ήδη συμβαίνοντα, είτε προσπαθούν να συνταγματοποίησουν σταθμίσεις που έλαβαν χώρα στο μυαλό των δικών σας βουλευτών σε σχέση με πολύ προβληματικά σημεία, είτε παριστάνουν ότι κάνουν μια μεταρρύθμιση, ενώ είναι σε μια λογική εμβαλωματική που δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά δίπλα δίπλα με τις ήδη ισχύουσες διατάξεις.
