Σε νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας Ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας επαναφέροντας τις σοβαρές επιπτώσεις του Προεδρικού Διατάγματος 194/2025 που αφορά τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων. Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία συνυπογράφει ο Βουλευτής Α’ Ανατολικής Αττικής και Τομεάρχης Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ, Μανώλης Χριστοδουλάκης, αναδεικνύοντας τη σημασία του ζητήματος που αφορά άμεσα τη μικρή ιδιοκτησία και την αναπτυξιακή προοπτική της ελληνικής περιφέρειας.
Όπως επισημαίνεται στην Ερώτηση, πρόκειται για ένα θέμα που έχει ήδη αναδειχθεί με προηγούμενες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ουσιαστική ανταπόκριση από την Κυβέρνηση. Αντιθέτως, «αντί για ουσιαστική απάντηση και πολιτική διόρθωση, η Κυβέρνηση επιλέγει να επαναλαμβάνει γενικόλογες τοποθετήσεις και να ανακυκλώνει διοικητικά έγγραφα, αποφεύγοντας να τοποθετηθεί επί της ουσίας» .
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία, που βασίζεται στην επίκληση αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, αποδομείται πλήρως μέσα από την πραγματικότητα που βιώνουν πολίτες και επαγγελματίες. Όπως τονίζεται, «η πραγματικότητα που βιώνουν πολίτες, μηχανικοί και πολεοδομικές υπηρεσίες […] διαψεύδει πλήρως αυτόν τον ισχυρισμό» .
Αντί για ασφάλεια δικαίου, η εφαρμογή του Π.Δ. έχει οδηγήσει σε πλήρη παράλυση της οικοδομικής δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, «αντί για ασφάλεια δικαίου […] έχει οδηγήσει σε πλήρη αβεβαιότητα, με τις πολεοδομίες να αδυνατούν να εκδώσουν άδειες και την οικοδομική δραστηριότητα να έχει ουσιαστικά παγώσει» .
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η επιλογή του έτους 1983 ως καθοριστικού χρονικού σημείου για την οριοθέτηση των οικισμών. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «αγνοείται πλήρως η πραγματική εξέλιξη των οικισμών κατά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες», οδηγώντας σε έναν «πολεοδομικό αναχρονισμό» που δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες .
Η Ερώτηση θέτει ευθέως κρίσιμα ερωτήματα για την τύχη υπαρκτών οικιστικών περιοχών, τονίζοντας: «τι συμβαίνει με οικισμούς […] που έχουν διαμορφωθεί μετά το 1985 και αποτελούν σήμερα υπαρκτές, λειτουργικές και αναπτυσσόμενες κοινότητες;», αναδεικνύοντας περιπτώσεις όπως τα Αχλιά και ο Άγιος Παντελεήμονας, που κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός πραγματικότητας του σχεδιασμού.
Την ίδια στιγμή, αποδομείται και ο ισχυρισμός περί διασφάλισης της οικοδομησιμότητας, καθώς «οι νέες προϋποθέσεις […] καθιστούν χιλιάδες ιδιοκτησίες μη αξιοποιήσιμες, οδηγώντας σε μαζική απαξίωση της μικρής περιουσίας» .
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το Υπουργείο μεταθέτει τη λύση στο μέλλον, παραπέμποντας στα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, «χωρίς να παρέχει κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα», δημιουργώντας ένα παρατεταμένο καθεστώς αβεβαιότητας.
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά στην πλήρη απουσία οποιασδήποτε πρόβλεψης για αποζημίωση των πολιτών, καθώς «πολίτες […] βλέπουν σήμερα την περιουσία τους να απαξιώνεται […] χωρίς καμία πρόνοια από την Πολιτεία» .
Η Ερώτηση καταλήγει με σαφή πολιτική αποτίμηση, τονίζοντας ότι το Π.Δ. 194/2025 «δεν αποτελεί μια ουδέτερη τεχνική ρύθμιση, αλλά μια βαθιά πολιτική επιλογή» που:
«αγνοεί την πραγματική εξέλιξη των οικισμών, απαξιώνει τη μικρή ιδιοκτησία, παγώνει την ανάπτυξη και διαρρηγνύει τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών, οδηγώντας στον πλήρη μαρασμό της Περιφέρειας και της υπαίθρου».
Με την εν λόγω Ερώτηση, οι Βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τον αρμόδιο Υπουργό να απαντήσει στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:
- Προτίθεστε να αποσύρετε ή να αναθεωρήσετε άμεσα το Π.Δ. 194/2025, λαμβάνοντας υπόψη τις τεκμηριωμένες αντιδράσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των επιστημονικών φορέων και των τοπικών κοινωνιών;
- Για ποιο λόγο επιλέχθηκε ως καθοριστικός χρόνος το έτος 1983, αγνοώντας την πραγματική πολεοδομική και οικιστική εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών;
- Πώς συμβιβάζεται η επίκληση της «νομικής ασφάλειας» με την πραγματική κατάσταση αβεβαιότητας που επικρατεί σήμερα, με παγωμένες οικοδομικές άδειες και αδυναμία εφαρμογής του πλαισίου από τις πολεοδομικές υπηρεσίες;
- Ποια συγκεκριμένα μέτρα προτίθεστε να λάβετε για την προστασία της μικρής ιδιοκτησίας, ιδίως σε περιοχές με μικρό κλήρο, όπως η Κρήτη και το Λασίθι;
- Προτίθεστε να θεσπίσετε ρητή μεταβατική διάταξη που θα διασφαλίζει ότι όλες οι προϋφιστάμενες ιδιοκτησίες εντός οικισμών θα παραμείνουν άρτιες και οικοδομήσιμες κατά παρέκκλιση;
- Πώς απαντάτε στις τεκμηριωμένες καταγγελίες του Δήμου Σητείας ότι, με την εφαρμογή του Π.Δ., «καθίσταται μη οικοδομήσιμη η πλειονότητα των ιδιοκτησιών» και οδηγείται η ύπαιθρος σε μαρασμό;
- Προτίθεστε να υιοθετήσετε την πρόταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ώστε στις Ζ.Α.Ο. τα όρια αρτιότητας να λειτουργούν ως όρια κατάτμησης και όχι ως όρια αποκλεισμού της οικοδομησιμότητας;
- Ποια μέτρα προτίθεστε να λάβετε για τους ιδιοκτήτες που υφίστανται σημαντική απώλεια αξίας της περιουσίας τους, χωρίς δική τους υπαιτιότητα, και εξετάζετε τη θέσπιση μηχανισμού αποζημίωσης ή αντιστάθμισης;
- Ποιο είναι το σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ/ΕΠΣ), στα οποία παραπέμπετε ως λύση;
- Πώς διασφαλίζετε ότι μέχρι την ολοκλήρωση των ΤΠΣ/ΕΠΣ δεν θα παραμείνει η χώρα σε ένα παρατεταμένο καθεστώς πολεοδομικής αβεβαιότητας και αναπτυξιακής στασιμότητας;
- Με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και των ΟΤΑ στη διαδικασία οριοθέτησης και όχι απλώς μια τυπική, μη δεσμευτική διαβούλευση;
- Για ποιο λόγο το Υπουργείο αποφεύγει να απαντήσει επί της ουσίας στα κρίσιμα ζητήματα που τίθενται, επιλέγοντας την πρακτική της παραπομπής σε προηγούμενα έγγραφα;
- Πώς διασφαλίζετε ότι το νέο πλαίσιο δεν οδηγεί σε συγκέντρωση γης και σε μεταβίβαση περιουσίας από μικροϊδιοκτήτες σε λίγους ισχυρούς επενδυτές;
- Προτίθεστε να ενσωματώσετε τις τεκμηριωμένες προτάσεις του ΤΕΕ/ΤΑΚ και των φορέων της Κρήτης για επιστημονικό επαναπροσδιορισμό των ορίων με βάση τη σημερινή πραγματικότητα;
