Η Ράνια Θρασκιά, Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας κι ο Ιωάννης Τσίμαρης, Βουλευτής Ν. Ιωαννίνων και Υπεύθυνος Κ.Τ.Ε Υγείας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, κατέθεσαν από κοινού ερώτηση στη Βουλή σχετικά με τα σοβαρά θεσμικά και λειτουργικά κενά που παρατηρούνται στη διαχείριση των ψυχικά πασχόντων οι οποίοι τελούν υπό δικαστική εντολή νοσηλείας, καθώς και για την έλλειψη σαφούς ενημέρωσης σχετικά με τη δημιουργία νέας ψυχιατροδικαστικής κλινικής στο Δαφνί.
Όπως επισημαίνεται, σήμερα στη χώρα λειτουργεί μόλις μία ψυχιατροδικαστική μονάδα στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης που βρίσκεται στα όριά της, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά σε σχέση με τις Κατευθυντήριες Γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων. Δεν υπάρχουν ενδιάμεσες ή εξειδικευμένες δομές αποκατάστασης, ενώ πολλοί «ακαταλόγιστοι» ασθενείς παραμένουν σε κοινές ψυχιατρικές κλινικές, χωρίς επαρκείς συνθήκες φύλαξης, χωρίς προγράμματα αποκατάστασης και χωρίς επαρκή δικαστική εποπτεία.
Παρά τις εξαγγελίες για τη λειτουργία νέας Ψυχιατροδικαστικής Κλινικής στο Δαφνί στις αρχές του 2026, μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί σαφές χρονοδιάγραμμα, οργανόγραμμα ή πλαίσιο λειτουργίας.
Όλα τα παραπάνω εξάλλου ήρθε να επιβεβαιώσει πρόσφατο περιστατικό στην Αττική, κατά το οποίο άνδρας με ιστορικό ψυχιατρικής διαταραχής και υπό θεραπευτικό μέτρο, έχοντας αποχωρήσει πρώιμα από νοσηλευτική μονάδα κατ’ επανάληψη, προέβη σε επίθεση εις βάρος πολίτη ο οποιος και κατέληξε μετά τον σοβαρό τραυματισμό του.
Οι Βουλευτές ζητούν από τον Υπουργό Υγείας να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις σχετικά με τον αριθμό των ασθενών που τελούν υπό θεραπευτικό μέτρο νοσηλείας, τα μέτρα αποτροπής περιστατικών ανεξέλεγκτης διαφυγής, το χρονοδιάγραμμα, τη στελέχωση και τη χρηματοδότηση της νέας κλινικής, τη διασφάλιση θεραπευτικής λογικής στη λειτουργία της, καθώς και την πρόθεση του Υπουργείου να καταρτίσει Εθνικό Σχέδιο Ψυχιατροδικαστικής Φροντίδας, που θα συνδέει τις υπηρεσίες Υγείας, Δικαιοσύνης και Κοινωνικής Πολιτικής.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς:
- Τον Υπουργό Υγείας
- Τον Υπουργό Δικαιοσύνης
Θέμα: Κενά στη διαχείριση των «ακαταλόγιστων» ψυχικά πασχόντων – Σε εκκρεμότητα η δημιουργία ψυχιατροδικαστικής κλινικής
Σήμερα, η χώρα μας βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές δυσλειτουργίες στη διαχείριση των ψυχικά πασχόντων που τελούν υπό δικαστική εντολή νοσηλείας, γεγονός που καταδεικνύει ένα υπαρκτό και κρίσιμο θεσμικό κενό ανάμεσα στο σύστημα Υγείας, τη Δικαιοσύνη και τη Δημόσια Τάξη. Παρά τις επισημάνσεις των ειδικών για τις ελλείψεις στον τομέα της ψυχιατροδικαστικής φροντίδας, οι ακαταλόγιστοι ασθενείς εξακολουθούν να νοσηλεύονται σε απλές ψυχιατρικές κλινικές ή σε γενικά νοσοκομεία, χωρίς κατάλληλες συνθήκες φύλαξης, χωρίς ψυχοκοινωνικά προγράμματα αποκατάστασης και χωρίς συστηματική εποπτεία από τις δικαστικές αρχές. Ως αποτέλεσμα, από τις παραπάνω συνθήκες δημιουργείται ένα πεδίο επισφάλειας τόσο ως προς την υγεία και την ασφάλεια των νοσηλευομένων όσο και προς το κοινωνικό σύνολο.
Στο πλαίσιο αυτό, στη χώρα λειτουργεί αυτή τη στιγμή μόλις μία ψυχιατροδικαστική μονάδα, στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ), η οποία εξυπηρετεί ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Η δομή αυτή λειτουργεί στα όρια της, ενώ δεν υπάρχουν ούτε ενδιάμεσες ούτε εξειδικευμένες μονάδες αποκατάστασης για τους ασθενείς που ολοκληρώνουν τη φάση του θεραπευτικού μέτρου.
Αν και έχει εξαγγελθεί η λειτουργία νέας Ψυχιατροδικαστικής Κλινικής στο Δαφνί, με προβλεπόμενη τη λειτουργία τους πρώτους μήνες του 2026, μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, οργανόγραμμα στελέχωσης ή πλαίσιο εποπτείας, ενώ οι ανάγκες παραμένουν άμεσες και πιεστικές.
Η Ελλάδα εξάλλου εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά ως προς τη συμμόρφωση με τις Κατευθυντήριες Γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ψυχικά πασχόντων (Recommendation Rec[2004]10), οι οποίες προβλέπουν τη δημιουργία εξειδικευμένων δομών ψυχιατρικής και ψυχιατροδικαστικής φροντίδας, τη διασφάλιση θεραπευτικού και όχι τιμωρητικού χαρακτήρα της νοσηλείας, καθώς και τη στενή συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών Υγείας και Δικαιοσύνης για την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων που τελούν υπό ακούσια ή δικαστική νοσηλεία.
Πρόσφατο μάλιστα περιστατικό που είδε το φως της δημοσιότητας, ήρθε να αποκαλύψει τις βαθιές παθογένειες του συστήματος ψυχιατρικής φροντίδας και ειδικότερα να αναδείξει για ακόμη μία φορά τα σοβαρά προβλήματα που υπάρχουν στη διαχείριση των ψυχικά πασχόντων οι οποίοι τελούν υπό δικαστική εντολή νοσηλείας. Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, άνδρας, ο οποίος έχει τεθεί κατά το παρελθόν υπό ακούσια νοσηλεία λόγω ψυχιατρικής διαταραχής και έχει απασχολήσει επανειλημμένως τις αρχές, φέρεται να προέβη σε πράξη επίθεσης εις βάρος πολίτη στην Αττική, ο οποίος και κατέληξε μετά τον σοβαρό τραυματισμό του. Από την έρευνα προέκυψε ότι ο ίδιος είχε αποχωρήσει δεκαοκτώ (18) φορές από νοσηλευτική μονάδα, παρά το ότι τελούσε υπό θεραπευτικό μέτρο με βάση τις προβλέψεις του άρθρου 69Α του Ποινικού Κώδικα.
Το περιστατικό αυτό δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά ενδεικτικό της αδυναμίας του κράτους να εφαρμόσει ένα λειτουργικό πλαίσιο ψυχιατροδικαστικής περίθαλψης που να συνδυάζει τη δημόσια ασφάλεια με την ιατρική και κοινωνική φροντίδα των πασχόντων.
Επειδή η χώρα μας διαθέτει ανεπαρκείς ψυχιατροδικαστικές υποδομές και απουσιάζει ένα σαφές εθνικό πρωτόκολλο για την εφαρμογή του άρθρου 69Α Π.Κ.,
Επειδή οι «ακαταλόγιστοι» ασθενείς συχνά παραμένουν σε καθεστώς ασυνέχειας θεραπείας, με συνέπειες τόσο για την ατομική τους υγεία όσο και για την κοινωνική ασφάλεια,
Επειδή η αναγγελία της νέας κλινικής στο Δαφνί παραμένει μέχρι σήμερα χωρίς διαφάνεια ως προς τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση και το πλαίσιο λειτουργίας της,
Επειδή η ψυχιατροδικαστική φροντίδα αποτελεί κρίσιμη συνιστώσα της ψυχικής υγείας και της δημόσιας ασφάλειας και η έλλειψη ολοκληρωμένου πλαισίου παραβιάζει βασικές ευρωπαϊκές συστάσεις (όπως η Rec[2004]10 του Συμβουλίου της Ευρώπης),
Επειδή τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά διαφυγής ψυχικά πασχόντων που τελούν υπό θεραπευτικό μέτρο αναδεικνύουν σοβαρή θεσμική ανεπάρκεια στον συντονισμό Υγείας, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης,
Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:
1. Πόσοι ασθενείς έχουν τεθεί υπό θεραπευτικό μέτρο νοσηλείας βάσει του άρθρου 69Α Π.Κ. την τελευταία πενταετία και σε ποιες δομές νοσηλεύονται σήμερα;
2. Ποια μέτρα έχει λάβει το Υπουργείο για να διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθούν περιστατικά ανεξέλεγκτης διαφυγής ψυχικά πασχόντων από νοσηλευτικές δομές;
3. Ποιο είναι το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα, η πηγή χρηματοδότησης και το οργανόγραμμα στελέχωσης (επιστημονικού και λοιπού προσωπικού) της ψυχιατροδικαστικής κλινικής που προγραμματίζεται να λειτουργήσει στο Δαφνί;
4. Πώς θα εξασφαλιστεί ότι η λειτουργία της νέας δομής θα στηρίζεται σε θεραπευτική και όχι σε τιμωρητική λογική, με στόχο την αποκατάσταση και κοινωνική επανένταξη των ασθενών;
5. Προτίθεται το Υπουργείο να καταρτίσει Εθνικό Σχέδιο Ψυχιατροδικαστικής Φροντίδας, με διασύνδεση υπηρεσιών Υγείας, Δικαιοσύνης και Κοινωνικής Πολιτικής, ώστε να αντιμετωπιστούν θεσμικά τα φαινόμενα που περιγράφονται με ρητή πρόβλεψη για τη μετανοσοκομειακή φροντίδα και την κοινωνική επανένταξη;
