Ομιλία Δημήτρη Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής επί του σχεδίου νόμου για την ισότητα στον πολιτικό γάμο
Ολοκληρώνεται σήμερα μια συζήτηση πολλαπλά διδακτική. Σε πολλά επίπεδα. Συζήτηση αναγκαία.
Αφού, όμως, προηγήθηκε μια ανορθολογική συζήτηση μηνών. Με τα ΜΜΕ να κυνηγούν και να αναπαράγουν δηλώσεις, τοποθετήσεις.
Δίχασε, γιατί ακριβώς στηρίχθηκε στη διαστρέβλωση. Σε ψευδείς ειδήσεις. Σε μύθους και μυθεύματα. Σε στερεότυπα.
Κάποιοι κράτησαν το υποδεκάμετρο της προόδου. Άλλοι μετρούσαν τη θρησκευτική πίστη. Άλλοι μετρούν κεφάλια, θέτουν και ανάγουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό σε ασυμβίβαστο του βουλευτή.
Ο λόγος σε αυτήν την αίθουσα, εναντίον του σχεδίου νόμου, υπήρξε όντως πολύχρωμος.
Από αυτόκλητους ευαγγελιστές και ιεροκήρυκες.
Από αφίσες σοβιετικής προπαγάνδας.
Από fake news και αμφισβήτηση της επιστήμης. Ή έως τον συνταγματικό ακτιβισμό της Άκρας Δεξιάς, εντός και εκτός κυβέρνησης, με μαέστρο τον «Υπουργό Επικρατείας 2» και πρώτα βιολιά πολλούς ομιλητές. Ψάρεμα στα θολά νερά της αντίδρασης.
Μια πολύχρωμη παλέτα αντιδράσεων.
Κι επειδή χθες ακούσαμε διάφορα. Ακούσαμε την εισηγήτρια της πλειοψηφίας να μιλά για δήθεν «προοδευτικά» κόμματα.
Προσέξτε, η εισγήτρια που τυγχάνει και γραμματέας της ΝΔ, του κόμματος που καταψήφισε κάθε βήμα προς την πρόοδο στο παρελθόν.
Αυτά τα έδρανα τα έχουν ακούσει και τα έχουν καταγράψει όλα. Αυτοί οι τοίχοι έχουν ακούσει πολλά. Ό,τι και να λέτε σήμερα.
Αλλά και ο Ο Υπουργός κ. Σκέρτσος μας εγκαλεί που αναδεικνύουμε την κυβερνητική διγλωσσία. Λες και το ΠΑΣΟΚ είναι στην Κυβέρνηση και έχει την ευθύνη που αυτή δεν έχει την αναγκαία συνοχή ως συλλογικό όργανο.
Ότι επί τόσες εβδομάδες, τόσους μήνες τώρα, το ζήτημα ήταν τι θα κάνει το ΠΑΣΟΚ και οι βουλευτές του, την ώρα που από εδώ έχουν ήδη παρελάσει πολλοί, δυσανάλογα πολλοί, συνάδελφοι της πλειοψηφίας που καταψηφίζουν το σχέδιο νόμου, χειροκροτούμενοι από τα πίσω έδρανα της ΝΔ!
Εμείς καλωσορίζουμε την Οβιδιακή Μετάλλαξη ενός τμήματος της ΝΔ.
Αλλά σας καλούμε να δείξετε λίγη παραπάνω σύνεση, λίγο σεβασμό, όταν κοιτάζετε και αναφέρεστε το ΠΑΣΟΚ.
Την παράταξη που ήταν πάντα στην πρωτοπορία των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων.
Που κατοχύρωσε τον πολιτικό γάμο. Το συναινετικό διαζύγιο. Κατήργησε την προίκα, την ποινικοποίηση της μοιχείας. Εγγυήθηκε την ισότητα των φύλων -ως το 1983 ο ανήρ ήτο η κεφαλή της οικογενείας. Μόλις σαράντα χρόνια πριν.
Δημιούργησε ένα σύγχρονο φιλελεύθερο πλαίσιο οικογενειακών σχέσεων. Με μια Κοινωνία ανέτοιμη. Αλλά πάντοτε τα ζητήματα δικαιωμάτων ήταν πάντοτε ζητήματα μειοψηφιών.
Διέκρινε το πολιτειακό από το θεολογικό. Σεβάστηκε τα δόγματα, χωρίς να υποχωρεί από τις κοινωνικές του αναφορές. Και με το οικογενειακό δίκαιο και με την απαλοιφή του θρησκεύματος από τις ταυτότητες. Απέναντι στη συντήρηση και σε θεοκρατικές αντιλήψεις.
Το Κίνημα που πάντα στήριζε και ως κυβέρνησης αλλά και ως αντιπολίτευση την πρόοδο, προτείνοντας προοδευτικές μεταρρυθμίσεις, όπως τα Οικογενειακά Δικαστήρια, που ακόμη μένουν στα χαρτιά.
Απόν το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Απόν το νεογέννητο Υπουργείο Οικογένειας.
Ένα σχέδιο νόμου που τελικά το εισηγείται το βαθύ «επιτελικό κράτος». Έπρεπε να υπάρξει ειδικό ΦΕΚ πριν λίγες ημέρες για να βρεθεί πρόθυμος εισηγητής υπουργός. Ο Υπουργός Επικρατείας 1.
Η ίδια η Κυβέρνηση κάνει ευθέως τη συσχέτιση.
Λέγοντας στους Ευρωπαίους και στους διεθνείς επικριτές της: «μα δείτε μας, δείτε πόσο φιλελεύθεροι είμαστε».
Αλλά δυστυχώς για την Κυβέρνηση, δεν υπάρχουν δικαιώματα a la carte, δεν υπάρχει φιλελεύθερη δημοκρατία κατ’ επιλογήν, ούτε κράτος δικαίου κατά παραγγελίαν.
Ή πιστεύεις στις ανθρώπινες ελευθερίες -όλες τις ελευθερίες!- ή υποκρίνεσαι.
Μένουμε Ευρώπη, σε όλα!
Όλα αυτά, όμως, δεν μπορούν να επηρεάσουν την αξιακή μας τοποθέτηση στο ζήτημα.
Η συνείδησή μας είναι οι θέσεις μας, οι αρχές μας, η παρακαταθήκη μας.
Είναι η δύναμη να δίνεις φωνή και δικαιώματα σε όλους.
Είναι η κοινωνική απελευθέρωση, που, ναι, είναι συστατική έννοια του Κινήματός μας. Η εξάλειψη των διακρίσεων. Το γκρέμισμα των περιθωρίων, των αποκλεισμών.
Η προστασία του αδύναμου, του μόνου, κάθε τι του διαφορετικού, σε αυτήν την κοινωνία.
Σε μια κοινωνία, που μετά από χρόνια αποκλεισμών, καλείται να δείξει πως, ναι, μπορεί να δείξει αλληλεγγύη σε όλους, χωρίς διακρίσεις.
Όπως το έθετε ο Johl Rawles, η δικαιοσύνη είναι η πρώτη αρετή των κοινωνικών θεσμών.
Και κάθε κοινωνικό συμβόλαιο, για να είναι δίκαιο, πρέπει να διασφαλίζει ότι όλοι οι άνθρωποι πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης.
Αυτή είναι η βάση στην οποία πρέπει να συζητήσουμε και σήμερα.
Όχι οι ηθικές προσλήψεις, οι θεολογικές παραδοχές ή -πολύ περισσότερο- οι προσωπικές προτιμήσεις.
Αλλά η ανάγκη για ίση μεταχείριση.
Για κοινωνική δικαιοσύνη.
Αυτοί είμαστε, αυτό επιδιώκουμε. Όχι μόνο γιατί το λέει το πρόγραμμά μας, αλλά γιατί σε αυτό πιστεύουμε.
Πιστεύουμε στη διεύρυνση και την προάσπιση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Όσο πιο λίγοι και αδύναμοι είναι εκείνοι που αποζητούν δικαιοσύνη, τόσο πιο μεγάλη η υποχρέωση της Πολιτείας να τους τη δώσει.
Όσο πιο έξω από τα τείχη όσο μόνοι είναι συνάνθρωποί μας, συμπολίτες μας, τόσο μεγαλύτερη η υποχρέωση καθεμίας και καθένα από εμάς, ιδίως εδώ μέσα.
Δεν είμαστε όμιλος προβληματισμού. Δεν είμαστε ενορία.
Είμαστε νομοθετικό σώμα.
Και «νομοθετώ» σημαίνει παίρνω την ευθύνη. Αποφασίζω ότι μπορώ να βελτιώσω τη ζωή ακόμη περισσότερων συμπολιτών. Και μπορώ να διαμορφώσω μια άλλη νοοτροπία. Κατανοώ τις αντιδράσεις, τους ακούω και τους σέβομαι όλους. Αλλά προχωρώ προς τα εμπρός, ανοίγω δρόμο.
Και το κάνω, με την ψήφο μου.
Αυτό θα πει «νομοθετώ».
Ο συνάδελφός μου ειδικός αγορητής Παύλος Χρηστίδης και όσοι εργάστηκαν δίπλα του, από τους τομείς του κόμματος και την επιστημονική κοινότητα, έκαναν μια σπουδαία δουλειά στην επιτροπή αλλά και χθες στην Ολομέλεια.
Επιβεβαίωσαν ποιοι είμαστε, σε τι πιστεύουμε, τι επιδιώκουμε: την κοινωνική πρόοδο και τη βελτίωση της ζωής όλων.
Και συνέβαλαν ώστε να γίνει κατανοητό σε τι αφορά αυτή η συζήτηση και κυρίως σε τι δεν αφορά αυτή.
Πάντως, όχι στην παρένθετη κύηση, όχι στην ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
Και εδώ είναι σκόπιμη μια παρένθεση.
Ακούσαμε πολλά για την εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος. Απόψεις που κατατείνουν ακόμη και στην κατάργηση ενός θεσμού που υπάρχει ήδη από το 2002. Όλες αξιολογούνται.
Και, ναι, να δούμε με τα μάτια του σήμερα το ισχύον δίκαιο. Όποτε κι αν ψηφίστηκε.
Και να το αναθεωρήσουμε, για να μην διευκολύνει ο Νόμος το εμπόριο ανθρώπων και τα κυκλώματα εκμετάλλευσης της γυναίκας ως μηχανής αναπαραγωγής.
Αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση που πρέπει να γίνει.
Όπως πρέπει να γίνει και μια συζήτηση για την τεκνοθεσία και την αναδοχή. Για τις υποστελεχωμένες κοινωνικές υπηρεσίες, τους κοινωνικούς λειτουργούς.
Αλλά όχι σήμερα. Όχι με αφορμή -ή πολύ περισσότερο σε αντίθεση με- τα δικαιώματα των συνανθρώπων μας.
Διότι αυτή είναι μια επιχειρηματολογία βαθιά προβληματική.
Πρώτον, διότι δεν συζητούμε σήμερα αυτό. Δεν αφορά σε αυτό το σχέδιο νόμου.
Δεύτερον, διότι τα κυκλώματα -όπως στα Χανιά- τα αξιοποίησαν και τα αξιοποιούν κατά κανόνα ετερόφυλα ζευγάρια.
Και τρίτον, διότι δεν μπορεί η Πολιτεία μας -και καμία Πολιτεία- και πρώτος ο Πρωθυπουργός και η Κυβέρνησή της, να επικαλείται μια παρανομία ως κριτήριο νομοθέτησης. Είναι αντίθετο στη φιλοσοφία του δικαίου.
Να το πούμε απλά:
Το κύκλωμα το σπας, δεν το επικαλείσαι για να εμποδίσεις την ελευθερία ενός άλλου ανθρώπου.
Ένα έγκλημα, ένα εγκληματικό δίκτυο το αντιμετωπίζεις. Δεν το αξιοποιείς ως δικαιολογία για να αρνηθείς την ισότητα όλων. Διότι έτσι αποδέχεσαι διπλά την παρανομία.
Η συζήτηση, λοιπόν, αφορά στην κοινωνική πραγματικότητα.
Σε μια πραγματική κατάσταση, που δεν δημιουργείται σήμερα, αλλά σήμερα ρυθμίζεται.
Υπάρχουν στη χώρα μας ΛΟΑΤΚΙ+ οικογένειες; Φυσικά και ναι. Τι πετυχαίνουμε σήμερα; Τον νομικό δεσμό της γονεϊκότητας, να έχουν τα παιδιά γονείς. Όχι μόνο βιωματικά, κοινωνικά, όπως σήμερα. Αλλά και με νομική ισχύ και δεσμευτικότητα. Να λύσουμε, δηλαδή, μια σειρά από υπαρκτά προβλήματα -γονική μέριμνα, διατροφή, κληρονομικό δικαίωμα.
Να προστατεύσουμε την οικογένεια. Και σε αυτήν τη νέα της μορφή. Που ναι διαφέρει από την πυρηνική αλλά είναι το ίδιο σεβαστή με εκείνη.
Και με αυτήν την έννοια, το σχέδιο νόμου όχι μόνο δεν προσβάλλει το άρθρο 21 Συντ. αλλά τελικά βρίσκεται ακριβώς στην καρδιά του.
Προστατεύει την οικογένεια, που ήδη υπάρχει, την κάνει ορατή, ανάγει τους συναισθηματικούς δεσμούς των μελών της σε συνταγματικό αγαθό και την περιφρουρεί ως κοινωνικό δικαίωμα και θεσμό.
Αφορά, τελικά, στην κυρίαρχη έννοια του «συμφέροντος του παιδιού», το θεμέλιο του οικογενειακού δικαίου.
Ο νόμος υπερασπίζεται το παιδί, για να υπάρχει ελπίδα.
Κι ο νόμος θα το κάνει, όπως η επιστήμη το ορίζει: κρίσιμο στοιχείο για την ανάπτυξη ενός παιδιού δεν είναι η ταυτότητα φύλου των γονέων του, αλλά η ποιότητα της σχέσης με τους γονείς τους.
Οι μελέτες, τριάντα και πλέον χρόνων, μας το θέτουν με σαφήνεια: Δεν είναι η δομή, αλλά η ποιότητα των δεσμών που καθορίζει την ομαλή ψυχική και κοινωνική ανάπτυξη.
Αν λοιπόν μας νοιάζουν τα παιδιά, αν μας νοιάζουν πραγματικά και δεν τα χρησιμοποιούμε ως τρυφερή δικαιολογία για τη συντηρητική μας αντίδραση, θα κοιτάξουμε πρώτα και κύρια το καλό τους. Θα εξασφαλίσουμε τη φροντίδα τους, για υγιείς οικογενειακούς δεσμούς αγάπης. Αυτό δεν σημαίνει «οικογένεια»;
Κι ας αναρωτηθούμε, εμείς εδώ που τα συζητούμε όλα.
Είναι στο συμφέρον του παιδιού η ενδοοικογενειακή βία; Η αναπαραγωγή της βίας στο σχολείο, στον σύνδεσμο οπαδών, στη γειτονιά; Ο ρατσισμός;
Είναι στο συμφέρον του παιδιού το εγκαταλελειμμένο σχολείο;
Το δημόσιο πανεπιστήμιο που απαξιώνεται; Τα παιδιά εκτός κέντρων δημιουργικής απασχόλησης; Είναι προς το συμφέρον της οικογένειας, η ανεργία, οι αναξιοπρεπείς μισθοί και τα ενοίκια σε ύψη ρεκόρ;
Η έλλειψη προοπτικής στις ζωές των νέων; Η ερήμωση της περιφέρειας; Η γήρανση του πληθυσμού;
Είναι σύμφωνο με το συμφέρον του παιδιού το βρεφικό γάλα να είναι σε τριπλή τιμή από την υπόλοιπη Ευρώπη;
Είναι προς το συμφέρον του παιδιού να αναστέλλονται τα χειρουργεία το Νοσοκομείο Παίδων λόγω έλλειψης αναισθησιολόγων;
Υπηρετούν όλα αυτά το συμφέρον του παιδιού; Και το παιδί κινδυνεύει επειδή θα έχει δύο μπαμπάδες ή δύο μαμάδες.
Ας αφήσουμε, λοιπόν, τα εύκολα σχήματα και ας δούμε τα παιδιά στα μάτια.
Και να τους πούμε. Ναι εμείς εδώ θα δουλέψουμε για να έχετε κι ένα σπίτι με αγάπη για να φτιάξετε κι εσείς στο μέλλον το δικό σας σπίτι με ακόμη μεγαλύτερη αγάπη.
Κι ας πολεμήσουμε με θάρρος το κοινωνικό στίγμα. Το bullying, τον εκφοβισμό. Με δημόσιες πολιτικές για την παιδεία. Να σταματήσουμε τους μεγάλους που μπολιάζουν τα παιδικά μυαλά με μίσος προς κάθε τι το διαφορετικό. Το παιδί με δύο μπαμπάδες, ο συμμαθητής από τη Νιγηρία που δεν παίζει καλό μπάσκετ, το παιδάκι στη γωνία της τάξης με τα γυαλιά.
Αυτό να πολεμήσουμε. Όχι την αγάπη στα σπίτια όλου του κόσμου.
Καταληκτικά:
Η σχέση των πολιτών με τη δημοκρατία είναι αμφίδρομη.
Δεν είναι μόνο πως όλοι μας χρειαζόμαστε τη δημοκρατία και όσα αυτή σημαίνει.
Η δημοκρατία μας χρειάζεται κι εκείνη όλους. Όλους μας. Χωρίς διακρίσεις, διαιρέσεις κι αποκλεισμούς.
Πρώτα και κύρια, για να είναι δημοκρατία. Δημοκρατία που αφορά μόνο στους άνδρες, μόνο στους πλούσιους, μόνο στους ετεροφυλόφιλους, είναι δημοκρατία μόνο κατ’ όνομα, κατά συνθήκη.
Δημοκρατία που χωρίζει και διακρίνει είναι κάτι άλλο, πάντως όχι δημοκρατία.
Γι’ αυτό μιλάμε τόσο συχνά γι’ αυτή. Γι’ αυτό ορκιζόμαστε στο όνομά της.
Γι’ αυτό αποζητούμε καθημερινά περισσότερη και βαθύτερη δημοκρατία. Για τις αξίες της και τις ελευθερίες της.
Γιατί δημοκρατία θα πει συμπερίληψη, αποδοχή, συμβίωση. Σημαίνει δικαιοσύνη.
Όλοι διαφορετικοί και όλοι ίσοι.
Σας ευχαριστώ.
