Ομιλία Κατερίνας Σπυριδάκη στην Ολομέλεια της Βουλής για το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Ευχαριστώ Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πριν ξεκινήσω, επιτρέψτε μου να στείλω τα συλλυπητήρια μου, μιας και σήμερα χαιρετήσαμε με μεγάλη θλίψη έναν χαρισματικό πολιτικό, έναν πρώην Υπουργό του ΠΑΣΟΚ, έναν σπουδαίο γιατρό, σύζυγο και πατέρα, τον Λεωνίδα Γρηγοράκο. Στέλνω, λοιπόν, και από εδώ τα συλλυπητήριά μου και οι σκέψεις μας ας αγκαλιάζουν του συγγενείς του.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Συνεχώς, τονίζουμε ότι η χώρα πρέπει να πορευθεί, με νέο παραγωγικό μοντέλο, στο δρόμο της Βιώσιμης και Αειφόρου Ανάπτυξης, με κοινωνική δικαιοσύνη, σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Σε αυτό το «δρόμο», βασικό «όχημα» κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης είναι ο Πρωτογενής Τομέας Παραγωγής. Η πρωτογενής οικονομική δραστηριότητα, πέρα από ατομικό εισόδημα, αποτελεί εθνική επένδυση γιατί καλύπτει τις καταναλωτικές ανάγκες των πολιτών, εξασφαλίζει την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας και μειώνει τις εισαγωγές αγαθών, που επιβαρύνουν την οικονομία.
Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Κυβέρνηση δεν χάραξε μία αναπτυξιακή πολιτική, που θα ενίσχυε την παραγωγική εξωστρέφεια της χώρας και την αναγέννηση της υπαίθρου και της Περιφέρειας. Τέσσερις Υπουργοί «πέρασαν» από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εξαγγελίες και διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες αλλά το αποτέλεσμα μηδενικό. Η Κυβέρνηση ολιγώρησε και αδιαφόρησε και τώρα έφτασε η ώρα της πληρωμής δυστυχώς όμως το πληρώνει και η χώρα.
Η Κυβέρνηση προσπαθεί να καλύψει τις ευθύνες της μέσα στις πανευρωπαϊκές αγροτικές κινητοποιήσεις. Όμως, δεν φταίνε οι Βρυξέλλες για την κατάσταση του ΕΛΓΑ, την αδυναμία αποζημιώσεων, τις καθυστερήσεις και για τα χρέη στις Τράπεζες. Το 2023, ήταν η χειρότερη χρονιά πληρωμών από την εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) στη χώρα μας. Μιας ΚΑΠ, που η χώρα μας παραμένει ο φτωχός συγγενής.
Βιώνουμε την εγκατάλειψη της υπαίθρου και του Πρωτογενή Τομέα Παραγωγής, την απουσία προστασίας του από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και την έλλειψη στήριξης των ανθρώπων του. Είμαστε μάρτυρες ενός «εγκλήματος», αφού οι αγρότες μας, οι κτηνοτρόφοι μας, οι αλιείς μας και κάθε πολίτης, που ασχολείται στον Πρωτογενή Τομέα, αποτελούν δημιουργική δύναμη και ασπίδα προστασίας μας στη σημερινή δύσκολη εποχή.
Οι Έλληνες αγρότες, κτηνοτρόφοι και αλιείς εγκαταλείπουν το επάγγελμα με αποτέλεσμα την αύξηση των εισαγωγών τροφίμων και την επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου. Την περίοδο 2009-2020 οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις μειώθηκαν 26,6% και οι εκμεταλλευόμενες γεωργικές εκτάσεις 18%. Δαπανούμε, ετησίως, πάνω από 10 δις. ευρώ για εισαγωγές τροφίμων. Δεν απορούμε, λοιπόν, γιατί οι αγρότες διαμαρτύρονται και κατεβαίνουν με τα τρακτέρ στους δρόμους. Βρίσκονται στο σημείο «μηδέν» κυριολεκτικά, βρίσκονται σε απόγνωση. Δεν είναι μόνο το, χωρίς όραμα και διαβούλευση, σχέδιο τροποποιήσεων της ΚΑΠ, που κατέθεσε η Κυβέρνηση, το υψηλό κόστος παραγωγής και η ακρίβεια, ο δυσβάσταχτος ειδικός φόρος κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, η έλλειψη εργατικών χεριών, οι προβληματικές και καθυστερημένες πληρωμές, η έλλειψη προστασίας της αγροτικής γης από τα ξένα funds και η ανοχή στις παράνομες ελληνοποιήσεις προϊόντων. Είναι και ότι αφήνονται μόνοι τους να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση και τις επιπτώσεις της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι αγρότες της Θεσσαλίας. Έχουν χάσει τα πάντα και δεν έχουν πάρει τίποτε.
Η Κυβέρνηση προσπαθεί «με ασπιρίνες να θεραπεύσει τον καρκίνο». Το μέτρο της έκπτωσης 10% στο αγροτικό ρεύμα, δεν περιλαμβάνει τους χειμερινούς μήνες, λες και δεν λειτουργούν τον χειμώνα θερμοκήπια και κτηνοτροφικές μονάδες. Ας έρθει ο Υπουργός στην Ιεράπετρα και στο Λασίθι να το πει αυτό. Η επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης 82.000.000€, για το 2024, δεν είναι επιδότηση, διότι οι αγρότες τα έχουν ήδη πληρώσει. Ο χαμηλός προϋπολογισμός του προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στο Χωράφι», μόλις 30 εκ. ευρώ, προοιωνίζει έναν ελάχιστο αριθμό τελικών δικαιούχων.
Φαίνεται να φορτώνεται το κόστος της πράσινης μετάβασης στους παραγωγούς. Ενώ η πρόβλεψη του νομοσχεδίου για εγκατάσταση μονάδων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας είναι ασαφής και δεν προστατεύει την γη.
Σήμερα, έχει εγκαταλειφθεί συνολικά η ύπαιθρος και η ελληνική Περιφέρεια. Συρρικνώνονται και υπολειτουργούν όλες σχεδόν οι δομές και οι υπηρεσίες, καθυστερούν ή «κολλάνε» έργα και χρηματοδοτήσεις, που απλά μπαινοβγαίνουν στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι πολίτες της Περιφέρειας στερούνται
επαρκούς ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, επαρκών εκπαιδευτικών και άλλων υπηρεσιών, κατάλληλων οδικών δικτύων, σύγχρονων λιμένων και αεροδρομίων, εγγειοβελτιωτικών και αντιπλημμυρικών έργων. Είναι αναπόφευκτο λοιπόν να μαραζώνει τόσο η Περιφέρεια όσο και η αγροτική παραγωγή.
Στο Λασίθι, έχουμε συνεχείς συγχωνεύσεις και μεταφορές δημοσίων υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων, υποστελέχωση των νοσοκομείων και κάθε είδους δημοσίων υπηρεσιών, ακόμη και της Πυροσβεστικής και του ΕΚΑΒ, υποβαθμισμένο αεροδρόμιο και λιμάνια και όλα αυτά σε μια περιοχή με πολύ δύσκολο οδικό δίκτυο. Καρκινοβατούν αντιπλημμυρικά και εγγειοβελτιωτικά έργα, όπως τα έργα για τον ταμιευτήρα Μπραμιανού και τα αντιπλημμυρικά έργα Γρα Λυγιάς και φράγματος Μύρτο, που θα απαντούσαν στο τεράστιο πρόβλημα της λειψυδρίας και στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Ένα φράγμα, που εξυπηρετεί 16000-17000 στρέμματα θερμοκηπίων και 28000-29000 στρέμματα, ελιές, πορτοκαλιές και άλλες καλλιέργειες. Οι πρώτοι, που θίγονται είναι οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι. Αυτή είναι η πρόληψη στην κλιματική κρίση που κάνει η Κυβέρνηση για το Λασίθι και την Ιεράπετρα, μία τόσο ξηροθερμική περιοχή. Οι ελαιοπαραγωγοί του Λασιθίου βιώνουν δραματική μείωση εισοδήματος. Λόγω του ξηρού και θερμού κλίματος και της λειψυδρίας, διαπιστώνεται μία πτώση από 70% έως και 90% στην παραγωγή του λαδιού. Η εφαρμογή του Μεταφορικού Ισοδύναμου (Μ.Ι.), για την ανταγωνιστικότητα των κρητικών αγροτικών προϊόντων με εκείνη των χερσαίων, παρουσιάζει υστέρηση και καθυστερήσεις στις καταβολές των ποσών. Ακόμη δεν έχει καταβληθεί στους δικαιούχους αγρότες και επιχειρήσεις το ποσό ενίσχυσης του Μ.Ι. για το δεύτερο εξάμηνο 2022. Ενώ με πρόσφατη Κ.Υ.Α μειώνεται δραματικά το ποσοστό επιδότησης από τα 22 εκατομμύρια ευρώ, σε μόλις 8.
Όσον αφορά στους εργάτες γης, παρά τις υποσχέσεις και τις όποιες ρυθμίσεις, το πρόβλημα δεν έχει επιλυθεί με αποτέλεσμα την απώλεια αγροτικής παραγωγής και την οικονομική επιβάρυνση των αγροτών με αιτήσεις άκαρπες. Η δυσαρέσκεια των Κρητών αγροτών εντείνεται γιατί δεν θα εκπροσωπηθούν στη σημερινή συνάντηση με τον Πρωθυπουργό. Οι αλιείς μας, εκτός των χρόνιων προβλημάτων, όπως ο καθορισμός επαγγελματικών κριτηρίων και η επαναφορά των ερασιτεχνικών αδειών αλιείας, πλήττονται και από τον υπερπληθυσμό των λαγόψαρων και υφίστανται το κόστος των καταστροφών του αλιευτικού τους εξοπλισμού.
Το αρμόδιο Υπουργείο δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα, ασχολείται με την απόδοση δικαιώματος αλιευτικού τουρισμού στα βοηθητικά σκάφη των υδατοκαλλιεργειών και την αδειοδότηση υδατοκαλλιεργειών, χωρίς συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας. Για την βιώσιμη αλιεία, τίποτε ουσιαστικό, μόνο διοικητικές ρυθμίσεις. Ενώ για ίδρυση και λειτουργία κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων σταυλισμού, παρέχεται μια ευρεία εξουσιοδότηση ρυθμίσεων στον Υπουργό. Σωστά, επεσήμανε ο Ειδικός μας Αγορητής, Μανώλης Χνάρης, ότι το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης των αγροτών και δεν επανορθώνει λάθη, απλά ρυθμίζει δευτερεύοντα ζητήματα και τακτοποιεί διοικητικές εκκρεμότητες.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η αγροτική γη, οι κτηνοτροφικές μονάδες, τα αλιευτικά σκάφη αποτελούν «εθνικό κεφάλαιο». Ο Πρωτογενής Τομέας μπορεί να ανακάμψει με μια οργανωμένη, και με συγκεκριμένες πολιτικές, προσπάθεια, που παράλληλα θα τονώσει και την ύπαιθρο. Η ουσιαστική τροποποίηση της νέας ΚΑΠ, η προστασία της αγροτικής γης, από κατασχέσεις και ρύθμιση των «κόκκινων δανείων» αγροτών, ο εκσυγχρονισμός του ΕΛΓΑ και η διεύρυνση των ασφαλιστικών καλύψεων για καταστροφές φυτικού και ζωικού κεφαλαίου, ο μηδενισμός του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο, ο έλεγχος του κόστους παραγωγής, ιδιαίτερα στα αγροτικά εφόδια, οι έλεγχοι για παράνομες ελληνοποιήσεις προϊόντων είναι μερικά μόνο από τα αναγκαία μέτρα. Είναι μέτρα για τα οποία έπρεπε να έχετε μεριμνήσει πολύ πριν φτάσει ο κόμπος στο χτένι για τους αγρότες. Και χωρίς να χρειαστεί να βγουν στους δρόμους για να τους ακούσετε.
Οφείλετε ακόμα και τώρα να δεχτείτε τα δίκαια αιτήματα τους και ας μην είχατε προνοήσει για αυτά. Είναι το ελάχιστο που μπορείτε να κάνετε τώρα. Σήμερα θα έπρεπε όλα αυτά να έχουν λυθεί, να μιλάμε για εξέλιξη και όχι για επιβίωση του πρωτογενούς τομέα. Και να συζητάμε για την στρατηγική του διασύνδεση του Πρωτογενούς Τομέα με τον Τουρισμό και την προώθηση των προϊόντων πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα σε αγορές του εξωτερικού, οργανωμένα και με πλάνο, και όχι μόνο με ατομικές πρωτοβουλίες ιδιωτών.
Αλλά Προϋπόθεση για αναπτυξιακή πολιτική αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης του Πρωτογενή Τομέα Παραγωγής και η απαραίτητη πολιτική βούληση υλοποίησης. Δυστυχώς, η παρούσα Κυβέρνηση δεν διαθέτει ούτε το ένα , ούτε το άλλο.
Ούτε Σχέδιο, ούτε Βούληση.
Σας Ευχαριστώ.
