ΕΡΩΤΗΣΗ
ΠΡΟΣ: Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρο Παπασταύρου
ΘΕΜΑ: Ανάγκη χορήγησης παράτασης στην προθεσμία τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών ή αλλαγών χρήσεων που εκπνέει στις 31-03-2026
Κύριε Υπουργέ,
Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4495/2017, οι ιδιοκτήτες έχουν τη δυνατότητα να τακτοποιούν αυθαίρετες κατασκευές και να προχωρούν σε αλλαγές χρήσης στα ακίνητά τους, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με στόχο την προστασία της ιδιωτικής περιουσίας και τη διασφάλιση της λειτουργίας της αγοράς ακινήτων. Ωστόσο, η 31η Μαρτίου 2026 έχει οριστεί ως καταληκτική ημερομηνία για την τακτοποίηση και νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης των κατηγοριών 1 έως 4, που υφίστανται έως τις 28 Ιουλίου 2011. Η εξέλιξη αυτή έχει εύλογα προκαλέσει αναστάτωση τόσο στους ιδιοκτήτες όσο και στους επαγγελματίες του κλάδου και ενδέχεται να δημιουργήσει σημαντικές εκκρεμότητες για μεγάλο μέρος του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος της χώρας.
Ειδικότερα, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο αν ληφθεί υπόψη ότι μεγάλο μέρος του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος παρουσιάζει μικρές ή μεγαλύτερες αποκλίσεις από τα σχέδια των οικοδομικών αδειών, συχνά από τον χρόνο της κατασκευής. Οι σημερινοί ιδιοκτήτες, χωρίς να έχουν ευθύνη ή γνώση των αποκλίσεων αυτών, τις διαπιστώνουν συνήθως μόνο όταν απαιτείται η έκδοση Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, η οποία αποτελεί πλέον υποχρεωτική προϋπόθεση για μεταβιβάσεις και λοιπές συμβολαιογραφικές πράξεις επί ακινήτων.
Καθίσταται σαφές ότι, σε περίπτωση που η δυνατότητα τακτοποίησης διακοπεί, οι συνέπειες θα είναι άμεσες και σοβαρές. Συγκεκριμένα, οι ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν να μεταβιβάσουν τα ακίνητά τους, ούτε να προβούν σε νόμιμες πράξεις επί αυτών, ενώ οι κληρονόμοι ακινήτων με αυθαίρετες κατασκευές δεν θα έχουν το δικαίωμα να τις τακτοποιήσουν και κατ’ επέκταση να μεταβιβάσουν τα ακίνητα με γονική παροχή στα παιδιά τους. Παράλληλα, δεν θα είναι δυνατή η έκδοση αδειών μικρής κλίμακας, ακόμη και για απλές εργασίες συντήρησης ή εσωτερικές διαρρυθμίσεις, με αποτέλεσμα την περαιτέρω απαξίωση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.
Επιπλέον, ακίνητα με πολεοδομικές αυθαιρεσίες θα αποκλειστούν από προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης, καθώς έχουν ως προαπαιτούμενο την τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσεων, εφόσον υπάρχουν σε αυτά.
Επιπρόσθετα, ιδιαίτερα προβληματική παραμένει η κατάσταση με τις κατασκευές της Κατηγορίας 5, δηλαδή ακίνητα με μεγάλες πολεοδομικές υπερβάσεις, τα οποία έχουν αποκλειστεί από κάθε δυνατότητα τακτοποίησης από το 2020. Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες ακίνητα έχουν παραμείνει ημιτελή, αχρησιμοποίητα ή ουσιαστικά εκτός αγοράς, με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Δεδομένου ότι η διατήρηση της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών δεν αποτελεί απλώς μια νομική ή τεχνική ρύθμιση, αλλά βασικό πυλώνα για τη διασφάλιση της νομιμότητας, την προσαρμογή στα σύγχρονα ψηφιακά μητρώα ακινήτων και την ομαλή λειτουργία της κτηματαγοράς.
Δεδομένου ότι με τη λήξη της προθεσμίας της 31ης Μαρτίου 2026 ελλοχεύει ο κίνδυνος απαξίωσης πλήθους ακινήτων στη χώρα.
Ενόψει των ανωτέρω, ερωτάται ο κ. Υπουργός:
1. Προτίθεστε να προβείτε στη χορήγηση παράτασης για την προθεσμία τακτοποίησης αυθαιρέτων κατασκευών και αλλαγών χρήσης πέραν της 31ης Μαρτίου 2026;
2. Προτίθεστε να επαναφέρετε τη δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων της Κατηγορίας 5 προκειμένου να αξιοποιηθούν ημιτελή ακίνητα που έχουν αποκλειστεί από τη διαδικασία μέχρι σήμερα;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Αναστάσιος Νικολαΐδης
Μανώλης Χριστοδουλάκης
