Σε μία εκτενή, πλήρως τεκμηριωμένη Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς πέντε συναρμόδια Υπουργεία προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, μετά τη νέα καταστροφή που υπέστη το Οροπέδιο Λασιθίου από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Την Ερώτηση συνυπογράφουν ο Βουλευτής Ρεθύμνης και ΚΤΕ Αγροτικής Ανάπτυξης, Μανόλης Χνάρης, ο Βουλευτής Δράμας και ΚΤΕ Υποδομών και Μεταφορών, Αναστάσιος Νικολαΐδης και ο Βουλευτής Αργολίδας και ΚΤΕ Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας Ανδρέας Πουλάς.
Η Βουλευτής καταγράφει αναλυτικά όχι μόνο το μέγεθος της σημερινής καταστροφής, αλλά και όσα είχαν προηγηθεί από το 2025, υπενθυμίζοντας ότι η Πολιτεία είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως τόσο για την οικονομική εξάντληση των παραγωγών όσο και για τα προβλήματα αποστράγγισης του κάμπου.
Δύο παρεμβάσεις το 2025 – Οι προειδοποιήσεις ήταν ήδη στη Βουλή
Στις 6 Μαΐου 2025, μετά τις καταστροφικές βροχοπτώσεις που είχαν μετατρέψει και τότε τον κάμπο σε λίμνη, η Κατερίνα Σπυριδάκη είχε καταθέσει την υπ’ αριθ. 5143 Ερώτηση, ζητώντας ταχεία καταγραφή και αποζημίωση των ζημιών, κάλυψη του πραγματικού κόστους των απωλειών, ειδικά μέτρα ρευστότητας και επαναφύτευσης, αλλά και προσαρμογή του πλαισίου του ΕΛΓΑ στις νέες συνθήκες της κλιματικής κρίσης. Ήδη τότε είχε αναδειχθεί συγκεκριμένα και το πρόβλημα αποστράγγισης του κάμπου.
Έναν μήνα αργότερα, στις 5 Ιουνίου 2025, και ενώ η πρώτη Ερώτηση παρέμενε ακόμη αναπάντητη, ακολούθησε δεύτερη κοινοβουλευτική παρέμβαση μετά τη νέα χαλαζόπτωση και τις βροχοπτώσεις. Τότε ζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, αποζημιώσεις και για τις ζημιές από τη βροχόπτωση, άμεσα μέτρα στήριξης, επανεξέταση του Κανονισμού του ΕΛΓΑ, ενίσχυση για επαναφύτευση και εισροές και αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Και τότε είχε τεθεί ευθέως το ερώτημα:
«Πώς σκοπεύετε να διασφαλίσετε ότι οι παραγωγοί δεν θα ξαναβρεθούν σε παρόμοια κατάσταση τον επόμενο χρόνο, και τι έργα ή ενέργειες θα γίνουν για την αποκατάσταση της αποστράγγισης και των υποδομών;»
Ο “επόμενος χρόνος” ήρθε. Και το Οροπέδιο Λασιθίου βρίσκεται ξανά κάτω από το νερό.
18.000 στρέμματα μέσα στο νερό και τη λάσπη – ένας ολόκληρος τόπος σε οικονομικό κίνδυνο
Η φετινή καταστροφή βρίσκει το Οροπέδιο Λασιθίουήδη εξαντλημένο. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που καταγράφονται στην Ερώτηση, περίπου 18.000 στρέμματα καλλιεργειών πατάτας και κηπευτικών βρέθηκαν μέσα στο νερό και τη λάσπη, ενώ οι φόβοι αφορούν απώλεια 12.000 έως 16.000 τόνων πατάτας. Η αξία της παραγωγής που κινδυνεύει να χαθεί από την αγορά υπολογίζεται περίπου στα 13 έως 15 εκατ. ευρώ.
Η απώλεια αυτή, όμως, δεν σταματά στο χωράφι. Χτυπά τους παραγωγούς, τους κτηνοτρόφους, τους γεωπόνους, τα καταστήματα γεωργικών εφοδίων, τις μικρές επιχειρήσεις και συνολικά την τοπική οικονομία. Παραγωγοί που έχουν ήδη αγοράσει με πίστωση σπόρους, λιπάσματα, καύσιμα και εφόδια βρίσκονται σήμερα χωρίς τη συγκομιδή από την οποία θα εξοφλούσαν τις υποχρεώσεις τους, δημιουργώντας κίνδυνο η καταστροφή του 2026 να μεταφερθεί αυτούσια και στην παραγωγή του 2027.
Και όλα αυτά σε έναν τόπο που έχει ήδη υποστεί αλλεπάλληλα πλήγματα, τόσο από τις καταστροφές του 2025 όσο και από την παρατεταμένη αναστολή λειτουργίας του Δικταίου Άντρου και τις συνέπειές της στην τουριστική και εμπορική δραστηριότητα.
Θυροφράγματα – Χώνος – ΟΑΚ: απαιτούνται επίσημες απαντήσεις
Ιδιαίτερο κεφάλαιο της Ερώτησης–ΑΚΕ αφορά τη λειτουργία του συστήματος αποστράγγισης και του έργου μεταφοράς πλεοναζόντων υδάτων προς το Φράγμα Αποσελέμη, το οποίο βρίσκεται υπό τη διαχείριση, λειτουργία και συντήρηση του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης.
Η Βουλευτής ζητά επίσημες και τεχνικά τεκμηριωμένες απαντήσεις για τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το ένα από τα δύο θυροφράγματα στον Χώνοπαρουσίαζε βλάβη, ενώ το δεύτερο φέρεται να μπόρεσε να ανοίξει μόνο σε περιορισμένο βαθμό, καθώς και για τις αναφορές περί συσσώρευσης φερτών υλικών στη φυσική απορροή του Χώνου και πιθανών τεχνικών περιορισμών στη λειτουργία του συνολικού έργου.
Ζητά να αποσαφηνιστεί πότε συντηρήθηκαν και ελέγχθηκαν τα θυροφράγματα, εάν υπήρχε γνωστή βλάβη, ποια ήταν η πραγματική δυνατότητα λειτουργίας τους κατά τις κρίσιμες ώρες, πόσο νερό διοχετεύθηκε προς το Φράγμα Αποσελέμη και εάν πράγματι υφίσταται περιορισμός λόγω κινδύνου υδραυλικού πλήγματος.
Παράλληλα, ζητείται πλήρης διοικητική και τεχνική διερεύνηση και, εφόσον διαπιστωθούν πράξεις ή παραλείψεις αρμόδιων οργάνων ή υπηρεσιών του ΟΑΚ ή άλλων εμπλεκόμενων φορέων, να αναζητηθούν οι προβλεπόμενες διοικητικές και, όπου συντρέχει περίπτωση, ποινικές ευθύνες.
Με 19 συγκεκριμένα ερωτήματα και Αίτηση Κατάθεσης των κρίσιμων τεχνικών εγγράφων, η ΒουλευτήςΛασιθίου του ΠΑΣΟΚ ζητά συνοπτικά μεταξύ άλλων:
1. Άμεση και πλήρη καταγραφή των ζημιών και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποζημιώσεων, με κάλυψη της πραγματικής οικονομικής απώλειας.
2. Προκαταβολές και άμεση ρευστότητα στους παραγωγούς, ενεργοποίηση της Κρατικής Αρωγής, του Μέτρου 23 ή αντίστοιχου ευρωπαϊκού εργαλείου και ενισχύσεων de minimis.
3. Φορολογικές και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις, διευκολύνσεις στις δανειακές υποχρεώσεις και ειδική στήριξη των κτηνοτρόφων που έχασαν ζωοτροφές.
4. Έκτακτη χρηματοδότηση για την αποκατάσταση του οδικού και αγροτικού δικτύου και των υποδομών και συγκεκριμένο πρόγραμμα έργων για το στραγγιστικό δίκτυο και τη διαχείριση των υδάτων.
5. Ειδικό ολοκληρωμένο πακέτο οικονομικής στήριξης για το Οροπέδιο Λασιθίου, λαμβάνοντας υπόψη τη σωρευτική επιβάρυνση από τις καταστροφές του 2025 και του 2026 και το προηγούμενο πλήγμα από το Δικταίο Άντρο.
6. Πλήρη διαλεύκανση της λειτουργίας των θυροφραγμάτων, του Χώνου και του έργου του ΟΑΚ, διερεύνηση τυχόν ευθυνών και κατάθεση στη Βουλή όλων των τεχνικών μελετών, ημερολογίων λειτουργίας και συντήρησης, δελτίων βλαβών και στοιχείων παροχέτευσης.
7. Και, τέλος, συγκεκριμένο κυβερνητικό σχέδιο θωράκισης του Οροπεδίου Λασιθίου, ώστε η πολιτική να περάσει από την εκ των υστέρων αποζημίωση στην πρόληψη, στην ανθεκτικότητα των υποδομών και στην προστασία της παραγωγής.
«Το 2025 προειδοποιήσαμε δύο φορές. Ζητήσαμε αποζημιώσεις, μέτρα στήριξης, αλλαγές στον ΕΛΓΑ, έργα αποστράγγισης και θέσαμε ευθέως το ερώτημα τι θα γίνει ώστε οι παραγωγοί να μη βρεθούν ξανά στην ίδια κατάσταση την επόμενη χρονιά. Η επόμενη χρονιά ήρθε. Και ο κάμπος του Οροπεδίου Λασιθίου βρίσκεται ξανά κάτω από το νερό.
Γι’ αυτό σήμερα η Κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλεστεί ούτε άγνοια ούτε αιφνιδιασμό. Οφείλει να μας πει όχι μόνο τι θα κάνει από εδώ και πέρα, αλλά και τι έκανε από την προηγούμενη καταστροφή μέχρι σήμερα. Και οφείλει να απαντήσει καθαρά τι συνέβη με το σύστημα του θυροφράγματος στον Χώνο, αλλά και τις δύο δικλείδες της σήραγγας προς τον Αποσελέμη, ποια ήταν η κατάσταση του έργου που διαχειρίζεται ο ΟΑΚ και εάν όλες οι κρίσιμες υποδομές ήταν πράγματι έτοιμες και λειτουργικές όταν χρειάστηκαν. Αν υπήρξαν παραλείψεις, πρέπει να διερευνηθούν και να αποδοθούν οι ευθύνες που αναλογούν.
Πάνω απ’ όλα, όμως, αυτή τη στιγμή προέχουν οι άνθρωποι. Οι παραγωγοί που είδαν για δεύτερη χρονιά τον κόπο τους να χάνεται μέσα στο νερό. Οι κτηνοτρόφοι, οι επαγγελματίες, οι μικρές επιχειρήσεις, οι οικογένειες που δεν γνωρίζουν πώς θα καλύψουν τις υποχρεώσεις τους και πώς θα ξαναξεκινήσουν. Δεν μπορούμε να τους ζητήσουμε να περιμένουν μήνες μέσα στη γραφειοκρατία για να πάρουν αυτά που δικαιούνται. Χρειάζονται ρευστότητα, αποζημιώσεις και πραγματική στήριξη τώρα. Τα εργαλεία υπάρχουν, το ζήτημα είναι εάν η Κυβέρνηση σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε μόνο για μία χαμένη σοδειά. Μιλάμε για το αν οι άνθρωποι θα μπορέσουν να συνεχίσουν να ζουν και να παράγουν στο ΟροπέδιοΛασιθίου. Αν κάθε χρόνο αφήνουμε πίσω μας περισσότερα χρέη, λιγότερο εισόδημα και περισσότερη ανασφάλεια, τότε τα χωριά μας θα μαραζώσουν και οι νέοι άνθρωποι θα φύγουν. Το Οροπέδιο Λασιθίου δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά να μην εγκαταλειφθεί. Και αυτή τη φορά η Πολιτεία πρέπει να είναι πραγματικά παρούσα», δήλωσε χαρακτηριστικά κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου, Κατερίνα Σπυριδάκη.
