Ομιλία Παύλου Χρηστίδη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στην Κύρωση του Μνημονίου Συνεργασίας
μεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας αφενός και του Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου Ιεροσολύμων αφετέρου
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
είναι προφανές ότι η σημερινή κύρωση του Μνημονίου Συνεργασίας ανάμεσα στην Ελληνική Πολιτεία και το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων αποτελεί μια πρωτοβουλία που κινείται σε θετική κατεύθυνση, όπως με πολύ μεγάλη ακρίβεια και σοβαρότητα περιέγραψε και η εισηγήτριά μας, Νάντια Γρηγοράκου.
Και το λέμε αυτό με πλήρη συνείδηση των λόγων μας και της ευθύνης μας, ως ένα κίνημα βαθιά πατριωτικό, με εθνική αντίληψη.
Είναι προφανές ότι, όταν μιλάμε για την προστασία, τη συντήρηση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη μιας κληρονομιάς όπως αυτή του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, δεν μπορεί κανένας από εμάς να προσπερνά τη σημασία της.
Μιλάμε για έναν ζωντανό θεσμό, με παρουσία αιώνων στους Αγίους Τόπους. Για χειρόγραφα, αρχεία, βιβλιοθήκες, μοναστηριακά συγκροτήματα και μνημεία που αποτελούν τεκμήρια μιας ιστορικής διαδρομής που ξεπερνά τα όρια μιας χώρας ή μιας θρησκευτικής κοινότητας.
Και ακριβώς επειδή αναγνωρίζουμε αυτή τη σημασία, θεωρούμε ότι πρέπει να δούμε αυτή τη συμφωνία λίγο πιο βαθιά.
Το ζητούμενο είναι κάτι περισσότερο από το να κυρώσουμε σήμερα ένα Μνημόνιο. Το ζητούμενο είναι να δούμε τι ακριβώς θα γίνει την επόμενη ημέρα.
Το Μνημόνιο προβλέπει χρηματοδότηση ενός εκατομμυρίου ευρώ τον χρόνο για δέκα χρόνια. Μιλάμε, λοιπόν, για μια συνολική δημόσια δαπάνη 10 εκατομμυρίων ευρώ.
Προκύπτει, λοιπόν, μια σειρά ερωτημάτων, τα οποία οφείλω να καταθέσω.
Ποια έργα θα χρηματοδοτηθούν; Με ποια κριτήρια θα επιλεγούν; Ποια είναι τα έργα στα οποία θα δοθεί προτεραιότητα; Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα; Ποιος θα έχει την ευθύνη της παρακολούθησης; Και, φυσικά, πώς θα ενημερωνόμαστε όλοι εμείς, οι βουλευτές, αλλά και οι Έλληνες πολίτες, για την πορεία υλοποίησης;
Δεν είναι λεπτομέρειες όλα αυτά. Το ξέρετε και το ξέρουμε όλοι πολύ καλά. Όταν μιλάμε για χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου, η διαφάνεια και η λογοδοσία πρέπει να είναι έννοιες αυτονόητες.
Και στην προκειμένη περίπτωση υπάρχει και ένας ακόμη λόγος.
Η δεκαετής διάρκεια της χρηματοδότησης δημιουργεί μια δυνατότητα που δεν πρέπει να χαθεί, κατά την άποψή μας. Να μην έχουμε απλώς μια χρηματοδότηση για δέκα χρόνια κάποιων έργων, αλλά να έχουμε έναν στρατηγικό σχεδιασμό για δέκα χρόνια.
Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ζητούμενο.
Το δεύτερο αφορά την επιστημονική διάσταση.
Το Μνημόνιο προβλέπει ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση, συντήρηση χειρογράφων και εντύπων, μελέτες και συνεργασίες με ελληνικά πανεπιστήμια και επιστημονικούς φορείς.
Και υπάρχει εδώ μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, την οποία πρέπει να αξιοποιήσουμε.
Γιατί η Ελλάδα διαθέτει φορείς, θεσμούς και ανθρώπους με σημαντική τεχνογνωσία. Αρχαιολόγους, ιστορικούς, συντηρητές, αρχειονόμους, ειδικούς στην ψηφιοποίηση. Και τα ελληνικά πανεπιστήμια πρέπει και μπορούν να συνδεθούν ουσιαστικά με αυτή την προσπάθεια.
Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους μπορούν να συνεισφέρουν την εμπειρία τους στην οργάνωση και τη διάσωση των ιστορικών αρχείων.
Και υπάρχει και μια τρίτη διάσταση που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας.
Οι Άγιοι Τόποι δεν βρίσκονται σε ένα σταθερό γεωπολιτικό περιβάλλον. Έχουμε μια περιοχή όπου η Γάζα, η Δυτική Όχθη, η Ανατολική Ιερουσαλήμ, το καθεστώς των Αγίων Τόπων, η πρόσβαση στους χώρους λατρείας, η ακίνητη περιουσία και η λειτουργία των χριστιανικών κοινοτήτων αποτελούν ζητήματα με πολύ μεγάλη πολιτική και διπλωματική βαρύτητα, αλλά και μεγάλη ρευστότητα.
Άρα, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν μπορεί να είναι μια συζήτηση αποκομμένη από την πραγματικότητα μέσα στην οποία αυτή η κληρονομιά υπάρχει.
Και θέλουμε να ακούσουμε την κυβέρνηση για τις δεσμεύσεις της γύρω από μια συγκεκριμένη στρατηγική της πατρίδας μας για την προστασία των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων.
Πώς συνδέεται η συμφωνία αυτή με την πολιτική του Υπουργείου Εξωτερικών; Ποιος είναι ο ρόλος του Υπουργείου Παιδείας και των ελληνικών πανεπιστημίων;
Και, βεβαίως, η συζήτηση αυτή μας οδηγεί και στην Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά.
Εδώ θέλω να σας πω ότι το ΠΑΣΟΚ έχει μια πολύ συγκεκριμένη στάση διαχρονικά σε αυτή τη συζήτηση. Είναι ένα ζήτημα πολύ σοβαρό για εμάς, με βαθύ εθνικό αποτύπωμα και πατριωτική ευθύνη.
Η Μονή του Σινά είναι ένας μοναδικός πολιτιστικός και πνευματικός φάρος, ο οποίος διατρέχει τους αιώνες και χρειάζεται την ίδια σοβαρότητα, τον ίδιο συντονισμό και την ίδια προληπτική πολιτική.
Και είναι προφανές ότι η συζήτηση την οποία κάνουμε σήμερα δεν γίνεται σε ένα κενό πολιτικό χρόνο.
Γίνεται μόλις μία ημέρα μετά τη συνάντηση που είχε ο κ. Μητσοτάκης με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου, στο Ελ Αλαμέιν, σε μια συνάντηση που προφανώς είχε στην ατζέντα της και τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Αιγύπτου.
Και, παρά το γεγονός ότι υπήρχε αυτή η ατζέντα, για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, για αυτόν τον σπουδαίο θεσμό για την Ελλάδα αλλά και για τον παγκόσμιο πολιτισμό, για τη μοναστική κοινότητα και για την ανάγκη να διασφαλιστούν τα δικαιώματα της Μονής, δεν ακούσαμε τίποτα απολύτως.
Και αυτή η σιωπή, σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία, είναι και περίεργη και ανησυχητική.
Μιλάμε για έναν μοναδικό θρησκευτικό, ιστορικό και πολιτιστικό θεσμό, ο οποίος βρίσκεται στην Αίγυπτο και αφορά άμεσα την ελληνική πολιτιστική και ορθόδοξη κληρονομιά.
Μιλάμε για μια μοναστική κοινότητα που διατηρεί εδώ και αιώνες πολιτιστικούς θησαυρούς παγκόσμιας αξίας.
Και αυτό είναι κάτι το οποίο θα έπρεπε να έχει λάβει υπόψη του ο κ. Μητσοτάκης στον τρόπο με τον οποίο χθες συνομίλησε με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου.
Και θέλουμε συγκεκριμένες απαντήσεις.
Τέθηκε ή δεν τέθηκε το ζήτημα της Μονής;
Υπήρξε συγκεκριμένη συζήτηση για τη διασφάλιση της μοναστικής κοινότητας και των δικαιωμάτων της;
Ποιες είναι οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί;
Ποιος είναι ο σχεδιασμός της ελληνικής κυβέρνησης;
Γιατί δεν μπορεί η κυβέρνηση να θυμάται τη συζήτηση αυτή μόνο μέσα στο Εθνικό Κοινοβούλιο και μόνο όταν υπάρχουν συμβολικές αναφορές.
Αυτή η συζήτηση πρέπει να προστατεύεται διαρκώς σε διπλωματικό επίπεδο, όπου και αν βρισκόμαστε, με σταθερή παρουσία και διαρκή παρακολούθηση.
Και, προφανώς, πρέπει να ξέρουμε και εμείς εδώ, στο Εθνικό Κοινοβούλιο, τι ακριβώς συμβαίνει.
Αυτό είναι ενεργητική και παρούσα εξωτερική πολιτική.
Μια εξωτερική πολιτική που δεν περιμένει να δημιουργηθεί ένα πρόβλημα για να αντιδράσει, αλλά προλαμβάνει, παρεμβαίνει και διασφαλίζει τα εθνικά μας συμφέροντα.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
η σημερινή κύρωση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα.
Αλλά η αξία της θα κριθεί στην πράξη.
Από το αν θα υπάρξει σχέδιο. Από το αν θα υπάρξει διαφάνεια. Από το αν θα υπάρξει επιστημονική επάρκεια. Από το αν θα υπάρξει συνέχεια.
Και κυρίως από το αν η Ελλάδα θα αντιληφθεί ότι η προστασία της πολιτιστικής και θρησκευτικής μας κληρονομιάς στους Αγίους Τόπους δεν είναι μια υπόθεση που αφορά μόνο το Υπουργείο Πολιτισμού.
Είναι υπόθεση εθνικής στρατηγικής.
Και σε αυτή τη στρατηγική το ΠΑΣΟΚ θα είναι παρόν, με υπευθυνότητα, με πατριωτική ευθύνη και, όπου χρειάζεται, με αυστηρό έλεγχο της κυβέρνησης.
Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν προστατεύεται με λόγια.
Προστατεύεται με σχέδιο, με παρουσία και με πράξεις.
