Ομιλία Παύλου Χρηστίδη, Εισηγητή ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής στην πρώτη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης για το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου
Ξεκινά σήμερα μια συζήτηση για ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, για ένα ζήτημα εθνικών διαστάσεων. Διαφωνούμε με τις πολιτικές σας για τη μετανάστευση και το άσυλο. διαφωνούμε και για το αξιακό πλαίσιο τους αλλά και για την αποτελεσματικότητα τους.
Θα ξεκινήσω με κάτι που νομίζω πως αποτελεί κοινό τόπο, με κάτι που συμφωνούμε και ταλαιπωρεί τη διαδικασία ασύλου όλα τα προηγούμενα χρόνια. Έχουμε καθυστερήσει και από τις 12 Ιουνίου οι ανάγκες θα είναι ακόμη μεγαλύτερες. Μιλώ για την ανάγκη εξεύρεσης λύσης, με τροπολογία, αυτές τις μέρες χωρίς παραπομπή στις καλένδες για τους συμβασιούχους της υπηρεσίας ασύλου. Να δώσετε λύση τώρα ώστε να διασφαλιστεί πως θα συνεχίσουν να παρέχουν την συνδρομή τους άνθρωποι που έχουν αποκτήσει εμπειρία που δεν συναντάς σε άλλα κράτη μέλη.
Κύριε υπουργέ, υπό κανονικές αλλά και σε πολύ δύσκολες συνθήκες το προσφυγικό υπήρξε για τις δημοκρατικές δυνάμεις του τόπου μας πεδίο συναίνεσης.
Θυμίζω πως τον Μάρτιο του 2016 ύστερα από πίεση της αείμνηστης Φώφης Γεννηματά υπήρξε σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που κατέληξε σε ανακοίνωση που υπέγραψε και ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης τότε, ο σημερινός πρωθυπουργός. Δεν υπέγραψε ο κ. Κουτσούμπας. Το καταθέτω και ρωτώ:
Δεσμεύεται από την υπογραφή του ο σημερινός πρωθυπουργός; Δεσμεύεται αυτό το κόμμα, το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας; Να σας διαβάσω μερικές γραμμές του ανακοινωθέντος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει:
Α. Να επιβάλλει σ’ όλα, ανεξαιρέτως, τα Κράτη-Μέλη της τον πλήρη σεβασμό των υποχρεώσεών τους, ως προς τον δίκαιο και αναλογικό επιμερισμό των Προσφύγων, καθιστώντας σαφές ότι μονομερείς ενέργειες δεν είναι επιτρεπτές και ότι όσοι τις επιλέγουν θα έχουν τις ανάλογες συνέπειες. Στο πλαίσιο αυτό, οφείλει επίσης να καταστήσει σαφές προς όλα τα Κράτη-Μέλη ότι οι χώρες πρώτης γραμμής, και ειδικότερα η Ελλάδα, δεν μπορούν ν’ αναλάβουν όλο το βάρος της φιλοξενίας των Προσφύγων που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μόνο το βάρος που τους αναλογεί με βάση τον πληθυσμό τους. Στο ίδιο πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να επιταχύνει την εφαρμογή των αποφάσεων για μετεγκατάσταση των Προσφύγων τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία.
Το ανακοινωθέν κλείνει με τα εξής:
III.Η τρέχουσα συγκυρία αποδεικνύει την ανάγκη ν’ αναθεωρηθεί καταλλήλως η Συμφωνία Δουβλίνο ΙΙ, ακόμη κι αν η αναθεώρηση αυτή έχει αρχικώς μεταβατικό χαρακτήρα λόγω επείγοντος, έως ότου προετοιμασθεί πλήρως και ολοκληρωθεί οριστικώς».
Στη Δημοκρατία και οι ρήξεις και οι συμβιβασμοί μπορούν να προσχωρήσουν τα πράγματα. Στην περίπτωση του 2016 τέθηκαν αρχές, επιβεβαιώθηκε η εθνική γραμμή, η κυβέρνηση απέκτησε τη χειροπιαστή υποστήριξη εντός της χώρας ώστε να διαπραγματευθεί με περισσότερη ισχύ. Ο τότε πρωθυπουργός, με αυτήν την απόφαση στις αποσκευές του, παρέκκλινε της συμφωνημένης πορείας και υπέγραψε την Κοινή Δήλωση ΕΕ- Τουρκίας. Τα εφαρμοστικά μέτρα της Δήλωσης αποσκοπούσαν στην επιστροφή στην Τουρκία, αδιακρίτως, ανθρώπων που δικαιούνταν ή όχι άσυλο. Για πρώτη φορά, τότε και όχι από την απόφαση Μηταράκη Βαρβιτσιώτη, έγινε επίκληση της νομικής έννοιας – διάταξης της ασφαλούς τρίτης χώρας ώστε να νομιμοποιηθούν οι τάχιστες και μαζικές επιστροφές. Το αποτέλεσμα το ξέρουμε όλοι. Και θυμίζω πως τους πρώτους έξι μήνες της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας η κατάσταση στα νησιά έγινε τρισχειρότερη.
Για κάποιους ευρωπαίους όλο αυτό που έγινε στα νησιά μας ήταν ένα πείραμα, μια πιλοτική εφαρμογή διαδικασιών και μεθόδων. Οι πολιτικές συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για μόνιμες λύσεις αναστάλθηκαν. Για εμάς ήταν μια πανωλεθρία μια καταρράκωση αρχών και αξιών.
Είναι προϊόν συμβιβασμών αυτό που έρχεται σήμερα στη Βουλή. Ξέρετε; Έτσι λαμβάνονται οι αποφάσεις στην ΕΕ, χτίζονται συναινέσεις. Θα πρέπει να συγκεραστούν πολιτικές – ιδεολογικές διαφωνίες και να σταθμιστούν τα εθνικά συμφέροντα. Γιατί στην περίπτωση μας, άλλη είναι η πραγματικότητα στις χώρες εισόδου, άλλη στις χώρες τελικού προορισμού των προσφύγων και μεταναστών και άλλη στις χώρες που δεν εγκαθίστανται πρόσφυγες. Άρα, για να συνεννοηθούμε, για να πετύχουμε ένα σύστημα που θα λειτουργήσει βιώσιμα θα πρέπει να συμφωνήσουμε πρώτα σε αξιακό επίπεδο. Δεν χρειαζόμαστε κάτι καινούργιο. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι συστατικό στοιχείο της Ένωσης. Συστατικό στοιχείο είναι και οι διεθνείς συμβάσεις και ειδικά αυτές για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Δεν μπορώ να κρύψω πως στο κόμμα μου, κόμμα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωκοινοβούλιο, δεν είμαστε ικανοποιημένοι από τον συμβιβασμό που έγινε. Ειδικά γιατί η αρχική διαπραγματευτική θέση στην οποία επιμέναμε ως ευρωομάδα στην μακρά περίοδο διαπραγμάτευσης ήταν ο αναλογικός επιμερισμός των αιτούντων άσυλο σε όλα τα κράτη μέλη με κριτήρια οικονομικών δυνατοτήτων και πληθυσμού.
Η ισχνή αλληλεγγύη που προβλέπεται είναι εθελοντική, μπορεί να είναι οικονομική, τεχνική ή να αφορά μετεγκαταστάσεις. Η εθνική γραμμή υποχρεώνει να ζητούμε μετεγκαταστάσεις.
Η ιστορία της διαπραγμάτευσης είναι δημόσια, οι θέσεις μας είναι σταθερές. Δεν είμασταν ικανοποιημένοι με την τελική, την ισχύουσα μορφή του Συμφώνου. Θυμίζω πως ο Πρωθυπουργός, πριν δυο χρόνια πανηγύριζε. Δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς, είχαμε εκλογές.
Η συμφωνία κύριε Πλεύρη επισπεύσθηκε υπό την πίεση της ανόδου της ακροδεξιάς. Κανένας σώφρων πολιτικός σχηματισμός δεν θα έπρεπε να αφήνει τόσο σοβαρά και αξιακά θέματα σε νεοφασίστες, εθνολαϊκιστές και πατριδοκάπηλους. Για να ρυθμιστούν τα θέματα από δημοκράτες έγινε ο συμβιβασμός με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Είναι αυτό με την υγειονομική ζώνη.
Αλλά αυτό που ακολούθησε θα ήταν επιστημονική φαντασία με όρους των προηγούμενων δεκαετιών. Συντηρητικές κυβερνήσεις κατήργησαν την υγειονομική ζώνη, συνεργάστηκαν σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο με ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Ότι ακολούθησε την υιοθέτηση των κανονισμών του Συμφώνου είναι προϊόν μιας ανήθικης συναλλαγής μεταξύ ευρωπαϊκής δεξιάς και ακροδεξιάς.
Κύριε Πλεύρη, μας λέτε για μειωμένο αριθμό παράτυπων εισόδων, έτσι είναι αλλά κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πως σε ένα μήνα, σε δέκα μέρες, αύριο δεν θα έχουμε αύξηση. Δεν υπάρχει κάποια αισιοδοξία, δεν ξέρω αν γνωρίζετε κάτι περισσότερο, πως θα καταπολεμηθούν οι αιτίες που οδηγούν σε παράτυπες μετακινήσεις ανθρώπων. Και είναι πολύ ενδιαφέρον από πολιτικής άποψης πως έχετε σταματήσει να ομιλείτε για αυτά τα θέματα, ως κυβέρνηση συνολικά. Ακόμα και στην περίπτωση της τραγωδίας που περνούν οι Σουδανοί το μόνο που βρήκατε να πείτε ήταν πως πετύχατε να χρηματοδοτηθεί η Αίγυπτος που είναι σύμμαχος χώρα. Παρά τη συμμαχία όμως και τη χρηματοδότηση μια από τις μεγαλύτερες πληθυσμιακά ομάδες παράτυπων αλλοδαπών είναι οι Αιγύπτιοι ενώ οι επιστροφές Αιγυπτίων συνεχίζουν να είναι ελάχιστες.
Είναι και οι διαθέσεις της Τουρκίας. Τώρα λέτε, και αποδεικνύετε από τα στοιχεία, πως υπάρχει συνεργασία. Λιγότερες βάρκες ξεκινούν, περισσότερες σταματούν πριν περάσουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Ευχόμαστε αυτό να διαρκέσει για να υπάρξει χρόνος προετοιμασίας αλλά και διεκδίκησης αλλαγών τόσο στο περιεχόμενο όσο και στον τρόπο που εφαρμόζεται το σύμφωνο.
Και έρχομαι τώρα σε κάτι που είναι πολύ ενοχλητικό ως προκλητικό. Απασχολεί την επικαιρότητα το θέμα των δομών της Κρήτης. Και ζητάτε από τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, κυρίως του ΠΑΣΟΚ, προτάσεις για τη χωροθέτηση. Είναι 263 άρθρα το σχέδιο νόμου που συζητάμε, που ρυθμίζει τα πάντα σχεδόν. Πείτε μας σε ποιο άρθρο θα βρούμε τον τύπο της δομής που θέλετε να φτιάξετε. Περιγράψτε μας τη διαδικασία που θα ακολουθείται. Γιατί φαίνεται πως υπάρχει ένας νέος τύπος δομών στις συζητήσεις, σε αυτά που λέτε στους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης που δεν υπήρχε στον προηγούμενο νόμο και δεν υπάρχει σε αυτό το σχέδιο νόμου που συζητούμε σήμερα. Αν πράγματι δεν υπάρχει γιατί δεν τον θεσμοθετείτε; Μπορεί να λειτουργήσει μια τόσο σημαντική δομή σε νομικό κενό;
Γι αυτό να σοβαρευτείτε ως κυβέρνηση, να αναλάβετε τις ευθύνες σας και να μην κάνετε παιχνιδάκια για να αποφύγετε το όποιο πολιτικό κόστος. Να νομοθετείτε με τη διοίκηση, να διοικείτε με τη διοίκηση και όχι με συμβουλευτικές εταιρείες και μετακλητούς. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο, πολιτικό αλλά και με οικονομικές διαστάσεις είναι ο λάθος σχεδιασμός. Καταφέρατε ποσοστό 66% στη δομές των συνόρων που ξεκινήσατε να κατασκευάζετε. 2 στις 6. Στη Χίο και στη Λέσβο αποδείχτηκε πως τα εκατομμύρια που δώσατε σε συμβουλευτικές εταιρείες για την ωρίμανση και την παρακολούθηση των έργων πήγαν στο βρόντο. Μην διοικείτε με παρεκκλίσεις της νομοθεσίας. Αν είχαν γίνει σωστά και πλήρως οι περιβαλλοντικές μελέτες στη Βάστρια, όπως γίνεται για τα μεγάλα έργα, δεν θα είχαμε αυτές τις καθυστερήσεις σήμερα.
Και έρχομαι στο τελευταίο θέμα για σήμερα που για εμάς είναι κεφαλαιώδες. Είναι πραγματικά λυπηρός ο τρόπος που αντιμετωπίζετε το κοινοβούλιο όσον αφορά την πραγματική ενημέρωση, την υποχρεωτική ενημέρωση, για το σχέδιο εφαρμογής του Συμφώνου. Παρά τα αιτήματα μας δεν μας είπατε τίποτα. Ήρθατε για ενημέρωση της Βουλής πριν λίγο καιρό και αντί για την εφαρμογή του συμφώνου μας είπατε για ακόμη μια φορά τις πολιτικές σας απόψεις. Τις γνωρίζουμε, δεν χρειαζόταν επανάληψη.
Στην πραγματικότητα, το Σχέδιο εφαρμογής που δεν δημοσιοποιήσατε, είναι η έκθεση συνεπειών του σχεδίου νόμου, η έκθεση συνεπειών του Συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο. Δεν υπάρχει έκθεση συνεπειών σε αυτό το σχέδιο νόμου, έχουμε μια περίληψη τύπου τεχνητής νοημοσύνης. Οι συνέπειες της εφαρμογής του σχεδίου νόμου αποτυπώνονται σε ένα κείμενο που δεν έχει δει κανείς εκτός από εσάς, κάποιους μετακλητούς ίσως και κάποιους ιδιώτες συμβούλους που πληρώνετε παχυλά. Και προφανώς, κάποια στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Δεν σας κρύβω πως προσπαθήσαμε να βρούμε μόνοι μας το εφαρμοστικό σχέδιο από την ίδια την επιτροπή. Θα θέλαμε ιδανικά να συμπληρώσουμε το ψηφιδωτό της Κοινής, δήθεν, αυτής πολιτικής με όλα τα διαθέσιμα εθνικά σχέδια. Γιατί το δικό μας και της Ιταλίας έχουν τις δεσμεύσεις λόγω της γεωγραφικής θέσης. Αλλά τα άλλα κράτη μέλη έχουν εναλλακτικές. Να βοηθήσουν, να αδιαφορήσουν να το παίξουν το ρόλο των μεγάλων αφεντικών.
Και η αλήθεια λοιπόν είναι πως βρήκαμε, πρόσφατα, τα εθνικά σχέδια κάποιων κρατών μελών αλλά πέσαμε μπροστά και σε κάτι εξοργιστικό.
Κύριε Πλεύρη, σας ζητάμε το σχέδιο και αποφεύγετε να απαντήσετε. Δεν αναφέρεστε καν στο αίτημα μας. Υπάρχει λοιπόν ένα απαντητικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε αίτημα πολίτη για την κατάθεση των σχεδίων όλων των κρατών μελών. Με ημερομηνία Δεκεμβρίου 2025.
Από αυτό προκύπτει πως στην ημερομηνία κατάθεσης του αιτήματος, δέκα κράτη μέλη είχαν δημοσιοποιήσει τα σχέδια τους. Μεταξύ αυτών σημαντικές χώρες όπως η Γερμανία, η Βουλγαρία και η Ισπανία. Μετά από ενέργειες της Επιτροπής δημοσιοποίησαν τα σχέδια τους πλήρως ή μερικώς και οι υπόλοιπες εκτός από 3.
Αυτές επικαλέστηκαν τις διατάξεις εξαίρεσης που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.
Εσθονία, η Ιταλία της Μελόνι και, δυστυχώς, η χώρα μας.
Εσείς επικαλεστήκατε λόγους δημόσιας ασφάλειας, Προστασίας της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και Προστασίας του σκοπού ελέγχων, επιθεωρήσεων, ερευνών και audits.
Δεν προκύπτει από το έγγραφο ποιος υπουργός υπέγραψε.
Αλλά η Επιτροπή μας ενημερώνει πως πρόκειται για τρια ξεχωριστά έγγραφα που χαρακτηρίσατε απόρρητα.
Το πρώτο είναι το Εθνικό Σχέδιο Εφαρμογής του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Το δεύτερο είναι το Εθνικό Σχέδιο Εφαρμογής της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας. Δεν καταλαβαίνω εδώ που βρήκατε τα απόρρητα.
Αλλά αυτό που αγγίζει τα όρια της παράνοιας είναι πως χαρακτηρίζετε απόρρητο το έγγραφο με τίτλο: Παρατηρήσεις και απόψεις των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών για το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση.
Κύριε Πλεύρη, κάποια κράτη μέλη έδωσαν μερική πρόσβαση στα σχετικά έγγραφα. Θα ήταν και για εσάς μια επιλογή αυτό αν και, έχοντας γνώση για το αντικείμενο των δέκα στοιχείων του σχεδίου που ζήτησε η επιτροπή, δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι που δεν είναι δημόσιο ή δημοσιοποιήσιμο.
Αλλά εσείς το προχωρήσατε ακόμη περισσότερο. Αρνηθήκατε την ενημέρωση της Βουλής η οποία έχει και διαδικασίες ενημέρωσης για ευαίσθητα θέματα. Δηλαδή με απλά λόγια για εσάς είναι πιο απόρρητο το θέμα της δομής πχ της Μαλακάσας από τα εξοπλιστικά προγράμματα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Δεν σχολιάζω ότι επικαλείστε την προστασία της διαδικασίας λήψης απόφασης. Την προστατεύετε από τον λαό από τους πολίτες της χώρας; Φοβερή ειλικρίνεια.
Καταθέτω το έγγραφο και δεν περιμένουμε απάντηση αλλά στα email μας, μέχρι τη Δευτέρα τα τρία έγγραφα που αποκρύψατε από τους πολίτες και το Κοινοβούλιο.
