Άρθρο Κώστα Τσουκαλά, Εκπροσώπου Τύπου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην εφημερίδα «Έλληνας αγρότης»
Ο πρωτογενής τομέας συνδέεται με την παραγωγική αυτονομία, την επισιτιστική επάρκεια, τη διατροφική ασφάλεια, την περιφερειακή ανάπτυξη, το δημογραφικό και το εθνικό παραγωγικό μοντέλο. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποζημιώσεις και επιδοτήσεις. Τα προβλήματα είναι: υψηλό κόστος παραγωγής, ακριβή ενέργεια, περιορισμένοι υδάτινοι πόροι, παλαιές υποδομές, γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, δυσκολία πρόσβασης των νέων στη γη και στη χρηματοδότηση, γραφειοκρατία, κλιματική κρίση και τεχνολογική μετάβαση.
Χρειάζεται ένα συνεκτικό παραγωγικό σχέδιο. Το ΠΑΣΟΚ έχει θέσει ως βασική κατεύθυνση μια Εθνική Στρατηγική για την πρωτογενή παραγωγή, που θα συνδέει τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τα χρηματοδοτικά εργαλεία με τις ανάγκες της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Περιλαμβάνονται εκσυγχρονισμός υποδομών, διαχείριση υδάτων, ενεργειακή μετάβαση, αγροτική οδοποιία, διαδικτυακή κάλυψη και πράσινος και ψηφιακός μετασχηματισμός.
Πρώτη προϋπόθεση είναι η μείωση του κόστους. Για το αγροτικό ρεύμα έχει προταθεί ανώτατη τιμή 7 λεπτών ανά κιλοβατώρα για πέντε χρόνια, πάγιο 5 ευρώ και ρύθμιση οφειλών σε 120 δόσεις. Για τα καύσιμα, αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία. Ενεργειακές κοινότητες, φωτοβολταϊκά, αποθήκευση και συλλογικές επενδύσεις μπορούν να προσφέρουν σταθερότητα και αυτονομία.
Κρίσιμη είναι και η διαχείριση του νερού. Η λειψυδρία και η κλιματική κρίση απαιτούν σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, περιορισμό απωλειών, έργα αποθήκευσης και καλύτερη αξιοποίηση κάθε κυβικού μέτρου. Το ΠΑΣΟΚ έχει παρουσιάσει πρόταση πέντε αξόνων για τα ύδατα, με διαδημοτικούς φορείς, συμμετοχή αγροτών, πολυετή χρηματοδότηση δικτύων και δημόσιο χαρακτήρα του νερού.
Εδώ η αγροτική πολιτική συναντά τη νέα τεχνολογική εποχή. Η γεωργία του μέλλοντος θα είναι όλο και περισσότερο γεωργία δεδομένων. Αισθητήρες εδάφους, μετεωρολογικοί σταθμοί, δορυφορικές εικόνες, drones, αυτόματα συστήματα άρδευσης και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να δείχνουν στον παραγωγό πότε να ποτίσει, πόσο λίπασμα χρειάζεται, αν υπάρχει κίνδυνος ασθένειας, πότε να συγκομίσει και πώς εξελίσσεται η απόδοση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μειώσει τη σπατάλη νερού, ενέργειας, λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων. Όμως δεν πρέπει να δημιουργηθεί γεωργία δύο ταχυτήτων. Χρειάζονται χρηματοδότηση εξοπλισμού γεωργίας ακριβείας, κοινές ψηφιακές υποδομές, κατάρτιση παραγωγών και συνεργασία με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και γεωτεχνικούς. Τα δεδομένα των εκμεταλλεύσεων πρέπει επίσης να προστατεύονται, με διαφάνεια για το ποιος τα συλλέγει και πώς χρησιμοποιούνται.
Η ίδια λογική πρέπει να εφαρμοστεί στη σχέση αγρότη και κράτους. Μια Ψηφιακή Αγροτική Πύλη Μίας Στάσης μπορεί να διασυνδέσει ΟΣΔΕ, ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, ΕΛΓΑ και Κτηματολόγιο, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και παρέχοντας ενημέρωση, γεωργικές συμβουλές και πληροφορίες για καιρό, άρδευση και κινδύνους.
Το μέλλον θα κριθεί από τους ανθρώπους. Η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού καθιστά τον νέο αγρότη κεντρικό ζήτημα. Δεν αρκεί μια εφάπαξ επιδότηση. Χρειάζονται μεγαλύτερο πριμ πρώτης εγκατάστασης, πρόσβαση στη γη και στη χρηματοδότηση, στεγαστικά και φορολογικά κίνητρα, κατάρτιση, απλούστευση διαδικασιών και εργαλεία επένδυσης σε σύγχρονο εξοπλισμό και ψηφιακά συστήματα. Ο νέος αγρότης πρέπει να γίνει φορέας τεχνολογικής ανανέωσης.
Κανείς, όμως, δεν θα εγκατασταθεί στην ύπαιθρο χωρίς ποιότητα ζωής. Χρειάζονται κατοικία, υγεία, σχολεία, παιδικοί σταθμοί, γρήγορο διαδίκτυο, μεταφορές και δημόσιες υπηρεσίες. Σε αυτή τη λογική εντάσσονται το «Δικαίωμα να Μένεις», το «Δικαίωμα να Επιστρέψεις» και τα «έξυπνα χωριά», με τηλεϊατρική, ενεργειακές κοινότητες, ψηφιακές υπηρεσίες και έξυπνη διαχείριση νερού.
Η νέα ΚΑΠ πρέπει επίσης να δώσει μεγαλύτερο βάρος στον ενεργό παραγωγό, στις μικρές και μεσαίες οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, στους νέους, στις γυναίκες της υπαίθρου και στις περιοχές με δυσμενέστερες συνθήκες. Οι ευρωπαϊκοί πόροι πρέπει να χρηματοδοτούν ανανέωση εξοπλισμού, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, νέες τεχνολογίες και μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.
Η Ελλάδα δεν αρκεί να παράγει. Χρειάζεται περισσότερη μεταποίηση, τυποποίηση, πιστοποίηση, εξαγωγική στρατηγική και ισχυρότερα συνεργατικά σχήματα. Συνεταιρισμοί και ομάδες παραγωγών μπορούν να μειώσουν το κόστος, να μοιραστούν τεχνολογικό εξοπλισμό, να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική δύναμη και να στηρίξουν μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. Παράλληλα, απαιτούνται ισχυρότεροι έλεγχοι στις ελληνοποιήσεις, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και μεγαλύτερη διαφάνεια από το χωράφι έως το ράφι.
Η κλιματική κρίση απαιτεί, τέλος, μετάβαση από την αποζημίωση μετά την καταστροφή στην πρόληψη. Ψηφιακά μοντέλα πρόγνωσης, δορυφορική παρακολούθηση, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να προστατεύσουν καλύτερα την παραγωγή και το δημόσιο χρήμα.
Το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψει η ελληνική γεωργία στο χθες, αλλά να προετοιμαστεί για το αύριο. Με χαμηλότερο κόστος, σύγχρονες υποδομές, καλύτερη διαχείριση νερού, νέα ΚΑΠ, στήριξη του νέου αγρότη, ψηφιακή μετάβαση, ισχυρούς συνεταιρισμούς, περισσότερη μεταποίηση και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο πρωτογενής τομέας μπορεί να εξελιχθεί σε έναν σύγχρονο και παραγωγικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας.
Το ΠΑΣΟΚ ξέρει, θέλει και μπορεί να εγγυηθεί ένα καλύτερο αύριο για τον Έλληνα αγρότη.
