Κατάθεση κοινής ερώτησης Ρ. Θρασκιά – Π. Χρηστίδη – Μ. Χριστοδουλάκη στη Βουλή
Η Ράνια Θρασκιά, Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας, o Παύλος Χρηστίδης, Βουλευτής Β3’ Νοτίου Τομέα Αθηνών και Υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και ο Μανώλης Χριστοδουλάκης, Βουλευτής Ανατολικής Αττικής και Υπεύθυνος Κ.Τ.Ε. Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, κατέθεσαν από κοινού Ερώτηση στη Βουλή, αναδεικνύοντας τα σοβαρά προβλήματα που πλήττουν τον κλάδο των διανομέων.
Παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία αναγνωρίζει πως οι διανομείς βρίσκονται σε καθεστώς εξάρτησης από τις ψηφιακές πλατφόρμες και τους παρέχει δικαιώματα αντίστοιχα με εκείνα των μισθωτών εργαζομένων, η πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά απέχει δραματικά από το γράμμα του νόμου. Όπως επισημαίνεται, οι αμοιβές έχουν μειωθεί κατά 40% την τελευταία διετία μέσω μονομερών αποφάσεων των εταιρειών, ενώ επικρατεί πλήρης αδιαφάνεια στον αλγόριθμο υπολογισμού της αμοιβής ανά παραγγελία. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παράνομη μετακύλιση του κόστους των Μέσων Ατομικής Προστασίας στους ίδιους τους διανομείς, καθώς και η επιβολή προκαθορισμένων βαρδιών («slots»), πρακτική που παραβιάζει την αυτονομία των ελεύθερων επαγγελματιών. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζεται η επικινδυνότητα της εργασίας υπό ακραίες καιρικές συνθήκες, χωρίς να διακόπτεται η λειτουργία των εφαρμογών. Επιπλέον, στηλιτεύονται οι αιφνιδιαστικές και αναιτιολόγητες διακοπές συνεργασίας, που αφήνουν τους εργαζόμενους χωρίς καμία εγγύηση ή δικαίωμα προειδοποίησης.
Κατόπιν τούτων, οι βουλευτές ερωτούν τους αρμόδιους Υπουργούς εάν προτίθενται να εντάξουν το επάγγελμα σε ειδικό ΚΑΔ και να θεσπίσουν τιμοκατάλογο ελάχιστων αμοιβών για προστασία του επιπέδου των προσφερόμενων υπηρεσιών και του δημοσίου συμφέροντος. Παράλληλα, ερωτούν εάν θα απαγορευτεί στις πλατφόρμες να απαιτούν προδήλωση ωραρίων καθώς και πώς θα θεσπιστεί υποχρέωση κατοχής επαγγελματικής άδειας και ετήσιου ελέγχου ΚΤΕΟ για τις μοτοσυκλέτες. Τέλος, ζητούνται διευκρινίσεις για τη θέσπιση υποχρεωτικής προειδοποίησης καταγγελίας 15 ημερών από τις εταιρείες, αλλά και για την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε όσες πλατφόρμες παραβαίνουν τη νομοθεσία, προκειμένου να μπει τέλος στην ασυδοσία και την εργασιακή επισφάλεια.
Το πλήρες κείμενο της ερώτησης έχει ως εξής:
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς
την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης , κ. Νίκη Κεραμέως
τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, κ. Χρίστο Δήμα
Θέμα: “Μείζονα ζητήματα του κλάδου των διανομέων”
Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών και της φύσης του επαγγέλματος των υπηρεσιών delivery, όπου κυριαρχεί το στοιχείο της εξάρτησης απέναντι στις ψηφιακές πλατφόρμες, ο νομοθέτης τους αντιμετωπίζει ως τελούντες σε σχέση εξαρτημένης εργασίας.
Ως εκ τούτου επεκτείνει τα δικαιώματα των μισθωτών εργαζομένων (λ.χ. αναγνώριση συνδικαλιστικών δικαιωμάτων σύναψης ΣΣΕ και απεργιών – αρ. 70 Ν. 4808/2021, αποζημίωση χρήσης ιδιόκτητου μέσου – αρ. 71 Ν. 4808/2021 και Υ.Α. 725/2023 (ΦΕΚ Β’ 4958/2023), υποχρέωση τήρησης εκ μέρους των εργοδοτών (ψηφιακές πλατφόρμες) όρων ασφάλειας και υγιεινής και αρμοδιότητα επιθεώρησης εργασίας για τήρηση όρων ασφαλείας και υγιεινής – αρ. 71 Ν. 4808/2021 και Υ.Α. 725/2023 (ΦΕΚ Β’ 4958/2023), υποχρέωση έγγραφης ενημέρωσης για τα δικαιώματά τους (αρ. 72 Ν. 4808/2021), με τις πραγματικές συνθήκες απασχόλησης να προσομοιάζονται- αν όχι να ταυτίζονται- με μισθωτούς εργαζομένους ενώ ούτε φέρουν, αλλά ουτε και εκτελούν εμπορική δραστηριότητα..
Επισημαίνεται εξίσου ότι :
α) Η διάταξη ε’ της παραγράφου 4 του άρθρου 30 Ν. 2859/2000 δεν εφαρμόζεται για τα μεταφορικά μέσα, τα οποία προορίζονται για πώληση, μίσθωση ή μεταφορά προσώπων με κόμιστρο ή για μεταφορά αγαθών, φαγητών, ποτών και ροφημάτων που πραγματοποιείται από συμβαλλόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες κατά τα άρθρα 68 επ. του Ν. 4808/2021.
β) Κατά τον Κ.Φ.Ε. ( παρ. 2 του άρθρου 12 του ν.4172/2013) η εργασιακή σχέση υφίσταται όταν ένα φυσικό πρόσωπο παρέχει υπηρεσίες βάσει έγγραφων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών ή συμβάσεων έργου, με φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες τα οποία δεν υπερβαίνουν τα τρία (3) ή, εφόσον υπερβαίνουν τον αριθμό αυτόν, ποσοστό 75% του ακαθάριστου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα προέρχεται από ένα (1) από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που λαμβάνουν τις εν λόγω υπηρεσίες, εφόσον δεν έχει την εμπορική ιδιότητα, ούτε διατηρεί επαγγελματική εγκατάσταση που είναι διαφορετική από την κατοικία του.
γ) Μετά την έκδοση της Κ.Υ.Α 72555, στις 4/08/2023, που αφορά δωρεάν χορήγηση μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) με προδιαγραφές ασφαλείας, οι εταιρείες που συνεργάζονται (wolt, efood, box) χορηγούν τον εξοπλισμό, αλλά στη συνέχεια αφαιρούν την αξία χορήγησης του (200€) από τις αμοιβές τους, με αποτέλεσμα παρανόμως να μετακυλίεται το κόστος προμήθειας των μέσων ατομικής προστασίας στους διανομείς.
δ) Στις ακραίες καιρικές συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται κάνουν την οδήγηση της μοτοσυκλέτας επικίνδυνη και παρά την έκδοση προειδοποιήσεων από την μετεωρολογική υπηρεσία και το 112, οι πλατφόρμες δε σταματούν την λειτουργία τους.
ε) Οι αμοιβές τους τα τελευταία δύο χρόνια έχουν μειωθεί κατά 40% με μονομερείς αποφάσεις από τις εταιρείες χωρίς καμία διαβούλευση, παρότι υπήρχαν υπογεγραμμένες συμβάσεις αορίστου χρόνου με συγκεκριμένους τιμοκατάλογους αμοιβών- οι πλατφόρμες μειώνουν μονομερώς και αντισυμβατικά τις αμοιβές των τιμοκαταλόγων, με αποτέλεσμα οι διανομείς να υποχρεούνται να εργάζονται πολλές περισσότερες ώρες ημερησίως και ημέρες εβδομαδιαίως για να συντηρούν το εισόδημα τους
ζ) Η συρρίκνωση των αμοιβών τους έχει ως αποτέλεσμα οι διανομείς να παραλείπουν την καταβολή των υποχρεώσεων τους προς το δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς και ως εκ τούτου το Δημόσιο απολλύει σημαντικά έσοδα από Φ.Π.Α., ασφαλιστικές εισφορές και φόρο εισοδήματος.
η) Υπάρχει απόλυτη έλλειψη διαφάνειας στον υπολογισμό της αμοιβής ανά παραγγελίας, όπου οι πλατφόρμες πλέον αποκρύπτουν και συνεπώς δεν είναι γνωστό από ποιες παραμέτρους καθορίζεται η αμοιβή (λ.χ. βασική αμοιβή, χιλιομετρική απόσταση, ώρα, καθημερινή ή σαββατοκύριακο, μέγεθος παραγγελίας κλπ), με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αίσθηση της αυθαιρεσίας, καθώς για την ίδια παραγγελία να προτείνονται στους διανομείς εντελώς διαφορετικές αμοιβές.
θ) Έχει παρατηρηθεί ότι οι εταιρείες διακόπτουν συνεργασίες κατά το δοκούν, απροειδοποίητα και χωρίς καμία αιτιολογία, αξιολογώντας τους διανομείς παράνομα και χωρίς διαφάνεια, μην παρέχοντας στοιχεία για αυτές τις αξιολογήσεις στους freelancers (άλλη μια παράβαση του Ν. 4961/2022).
ι) Παρά τη ρητή πρόβλεψη στο νόμο ότι οι διανομείς είναι ελεύθεροι επαγγελματίες και διατηρούν το δικαίωμα να επιλέγουν ελεύθερα αν και πόσα έργα θα αναλαμβάνουν (αρ. 69 Ν.4808/2021), οι εταιρείες απαιτούν από τους διανομείς να δηλώνουν εκ των προτέρων σε εβδομαδιαία βάση βάρδιες («slots») και περιοχές που θα εργάζονται και σε όσους δεν δηλώνουν ή δεν τηρούν το δηλωθέν πρόγραμμα διακόπτουν την συνεργασία (προβαίνουν δηλαδή σε καταγγελία σύμβασης).
ια) Παρά την θέσπιση της πρόσθετης αποζημίωσης χρήσης και συντήρησης οχήματος που θεσπίστηκε με τις διατάξεις των άρθρων 71 Ν. 4808/2021 και 4 Υ.Α. 295/2022 και του ορισμού ως μη φορολογητέας και μη υποκείμενης σε ασφαλιστικές εισφορές ειδικής αποζημίωσης, οι ψηφιακές πλατφόρμες δεν καταβάλουν την αποζημίωση – ως ορίζεται στο νόμο – με ξεχωριστό παραστατικό, αλλά την ενσωματώνουν αδιάκριτα στην αμοιβή του παρόχου, με αποτέλεσμα να επιβαρύνεται ο τελευταίος με Φ.Π.Α. επ’ αυτής και να θεωρείται φορολογητέο έσοδο του.
ιβ) Παρατηρείται μια γενική καταστρατήγηση και άρνηση των εταιρειών να συμμορφωθούν με τις διατάξεις του νόμου, προτείνουμε η παράβαση των διατάξεων των άρθρων 68 έως 72 του Ν. 4808/2021 να επισύρουν ποινικές και διοικητικές κυρώσεις.
ιγ) Η πρόσβαση στη δικαστική προστασία δυσχεραίνεται ιδιαιτέρως από την επιβολή, εκ μέρους των εταιρειών, όρων στις ατομικές συμβάσεις περί αποκλειστικής δωσιδικίας των δικαστηρίων της Αθήνας.
Ερωτώνται οι κ. Υπουργοί,
1) Προτίθεστε να εντάξετε σε ειδικο Κ.Α.Δ. το επάγγελμα των υπηρεσιών delivery;
2) Προτίθεστε να θεσπίσετε τιμοκατάλογο ελάχιστων αμοιβών και κομίστρων για προστασία του επιπέδου των προσφερόμενων υπηρεσιών και κατ’ επέκταση του δημοσίου συμφέροντος (οδική ασφάλεια, κάλυψη ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων;
3) Θα απαγορευτεί στις ψηφιακές πλατφόρμες να ζητούν από τους παρόχους υπηρεσιών να δηλώνουν ωράρια και περιοχές παροχής έργου για μελλοντικές χρονικές περιόδους;
4) Με ποιους τρόπους Θα θεσπιστεί η υποχρέωση κατοχής επαγγελματικής άδειας για τις μοτοσυκλέτες τους και η υποχρέωση ετήσιου ελέγχου από ΚΤΕΟ;, δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή κυκλοφορούν μοτοσυκλέτες ασυντήρητες και επικίνδυνες για την ασφάλεια των διανομέων;
5) Προτίθεστε να διαμορφωθεί η παράγραφος 2 στο άρθρο 72 του Ν. 4808/2021 ως εξής; : «Οι διαφορές από τη σχέση μεταξύ παρόχου υπηρεσιών και συνεργατικής ψηφιακής πλατφόρμας ή και από οποιαδήποτε άλλη αιτία με αφορμή την σχέση αυτή εκδικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών.”
6) Προτίθεστε να προβείτε στη θέσπιση υποχρέωσης των εταιρειών να αναλύουν και να γνωστοποιούν στους διανομείς επακριβώς τις παραμέτρους, που καθορίζουν την προτεινόμενη αμοιβή ανά παραγγελία, καθώς και υποχρέωση προειδοποίησης καταγγελίας 15 ημερών εκ μέρους των εταιρειών;
7) Θα προβείτε στη θεσπιση υποχρεωτικής προειδοποίησης καταγγελίας 15 ημερών εκ μέρους των εταιρειών;
8) Θα επιβάλλονται κυρώσεις στις εταιρείες που παραβαίνουν τις διατάξεις των άρθρων 68 έως 72 του παρόντος νόμου και των άρθρων 24 και 28 του ν. 3996/2011;
