Σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένη ημερομηνία απόδοσης των υπερώων στο κοινό ζητά από το Υπουργείο Πολιτισμού
Στη Βουλή φέρνει την πορεία αποκατάστασης των υπερώων του Ιερού Ναού Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς την Υπουργό Πολιτισμού, ζητώντας σαφείς απαντήσεις για το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης και, κυρίως, για το πότε τα υπερώα θα αποδοθούν πραγματικά στο κοινό.
Η πράξη «Αποκατάσταση των υπερώων του Ι. Ναού της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη», υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, με αναφερόμενη ημερομηνία λήξης την 31η Δεκεμβρίου 2026.
Ωστόσο, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε εξέλιξη κρίσιμες διαδικασίες για επιμέρους τμήματα του έργου, μεταξύ των οποίων οι μεταλλικές κατασκευές, τα ικριώματα και το σύστημα πυροπροστασίας, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνταν διαδικασίες στελέχωσης για εργασίες συντήρησης.
Με την κοινοβουλευτική του παρέμβαση, ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης ζητά από το Υπουργείο να απαντήσει εάν παραμένει εφικτός ο στόχος ολοκλήρωσης έως το τέλος του 2026, ποια είναι η συγκεκριμένη χρονική πρόβλεψη για την πλήρη και ασφαλή απόδοση των υπερώων στους επισκέπτες και ποια μέτρα λαμβάνονται ώστε να μην υπάρξει νέα χρονική μετάθεση.
Παράλληλα, μέσω της Αίτησης Κατάθεσης Εγγράφων ζητούνται το ισχύον χρονοδιάγραμμα του έργου και των υποέργων του, οι τυχόν τροποποιήσεις και παρατάσεις, οι τελευταίες εκθέσεις προόδου, καθώς και τα διοικητικά στοιχεία για την εξέλιξη των κρίσιμων διαγωνιστικών διαδικασιών.
Δήλωση του Καθηγητή Μιχάλη Χουρδάκη
«Η Αγία Σοφία είναι ένα εμβληματικό μνημείο της Θεσσαλονίκης και ένα έργο αυτής της σημασίας χρειάζεται σαφές και ελέγξιμο χρονοδιάγραμμα. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πότε ολοκληρώνεται διοικητικά η πράξη. Χρειάζεται να γνωρίζουμε πότε τα υπερώα θα είναι πραγματικά ασφαλή, λειτουργικά και ανοιχτά στους πολίτες και τους επισκέπτες της πόλης. Αυτό ζητούμε να απαντηθεί συγκεκριμένα στη Βουλή.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης
ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Αθήνα, 20 Αυγούστου 2026
Προς: Την Υπουργό Πολιτισμού, κα Στυλιανή Μενδώνη
Θέμα: «Αποκατάσταση των υπερώων του Ι.Ν. Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης: ισχύον χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένη ημερομηνία απόδοσης στο κοινό»
Κυρία Υπουργέ,
Ο Ιερός Ναός της Αγίας Σοφίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης και περιλαμβάνεται στα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία της πόλης που έχουν εγγραφεί στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO[1].
Η αποκατάσταση των υπερώων του ναού αποτελεί σημαντική παρέμβαση για την προστασία και πληρέστερη ανάδειξη του μνημείου, αλλά και για τη δυνατότητα κατοίκων και επισκεπτών της Θεσσαλονίκης να αποκτήσουν ασφαλή πρόσβαση σε τμήμα του ναού που επί δεκαετίες παραμένει μη επισκέψιμο.
Η πράξη «Αποκατάσταση των υπερώων του Ι. Ναού της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη», με κωδικό ΟΠΣ 6004555, έχει ενταχθεί στο Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2021–2027» και υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση του έργου από την Εφορεία, ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 782.000 ευρώ και ως ημερομηνία λήξης αναφέρεται η 31η Δεκεμβρίου 2026. (Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης)
Το φυσικό αντικείμενο είναι σύνθετο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μελέτες εφαρμογής, δημιουργία δαπέδων για την πορεία των επισκεπτών, ενισχύσεις, εργασίες συντήρησης και στερέωσης, αναβάθμιση υποδομών, εγκατάσταση συστήματος ενεργητικής πυροπροστασίας και φωτισμό ανάδειξης, με τελικό στόχο τα υπερώα να καταστούν ασφαλώς επισκέψιμα. (Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης)
Ωστόσο, από πρόσφατες πράξεις του ίδιου του Υπουργείου Πολιτισμού προκύπτει ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε διαγωνιστική ή άλλη διαδικασία κρίσιμα τμήματα της πράξης. Ειδικότερα, στις 27 Μαρτίου 2026 προκηρύχθηκε η παροχή υπηρεσιών τοποθέτησης, ενοικίασης και απομάκρυνσης μεταλλικών ικριωμάτων, στις 6 Απριλίου 2026 η προμήθεια και τοποθέτηση μεταλλικών κατασκευών και, ακόμη στις 16 Ιουνίου 2026, η προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος πυροπροστασίας στα υπερώα. (Υπουργείο Πολιτισμού)
Παράλληλα, τον Μάιο του 2026 βρίσκονταν σε εξέλιξη διαδικασίες πρόσληψης συντηρητών ψηφιδωτού και τοιχογραφίας για το Υποέργο 1 της ίδιας πράξης. (Υπουργείο Πολιτισμού)
Τα στοιχεία αυτά δεν προδικάζουν καθυστέρηση του έργου. Καθιστούν, όμως, αναγκαία τη σαφή ενημέρωση της Βουλής ως προς το εάν το ισχύον χρονοδιάγραμμα μπορεί πράγματι να τηρηθεί και, κυρίως, ως προς το πότε το αποτέλεσμα της χρηματοδοτούμενης παρέμβασης θα αποδοθεί λειτουργικά στους πολίτες.
Η τυπική ολοκλήρωση μιας πράξης και η πραγματική απόδοση ενός μνημειακού χώρου στο κοινό δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη. Για τον λόγο αυτό απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ της ημερομηνίας ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και της ημερομηνίας κατά την οποία τα υπερώα θα είναι ασφαλή, λειτουργικά και πράγματι επισκέψιμα.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
- Εξακολουθεί να αποτελεί δεσμευτικό στόχο η ολοκλήρωση της πράξης έως την 31η Δεκεμβρίου 2026; Εφόσον ναι, με ποιο χρονοδιάγραμμα προβλέπεται να ολοκληρωθούν τα κρίσιμα υποέργα που προκηρύχθηκαν κατά τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Ιούνιο 2026; Εφόσον όχι, ποια είναι η νέα εκτιμώμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης και για ποιους συγκεκριμένους λόγους μεταβάλλεται το χρονοδιάγραμμα;
- Ποια συγκεκριμένη ημερομηνία ή χρονική περίοδο προβλέπει σήμερα το Υπουργείο για την απόδοση των υπερώων στο κοινό ως πλήρως ασφαλούς και επισκέψιμου χώρου; Μετά την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου απαιτούνται πρόσθετες πιστοποιήσεις, εγκρίσεις, διοικητικές πράξεις ή άλλες λειτουργικές προϋποθέσεις πριν από το άνοιγμά τους;
- Ποια συγκεκριμένα μέτρα έχει λάβει ή προτίθεται να λάβει το Υπουργείο για την αποτροπή νέας χρονικής μετάθεσης και για τον συντονισμό των επιμέρους υποέργων, ώστε η ολοκλήρωση της χρηματοδοτούμενης πράξης να οδηγήσει χωρίς πρόσθετη καθυστέρηση στην πραγματική απόδοση των υπερώων στους κατοίκους και τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης;
ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Παρακαλείται η αρμόδια Υπουργός να καταθέσει στη Βουλή:
- Την ισχύουσα απόφαση ένταξης της πράξης με ΟΠΣ 6004555 και όλες τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις της, όπως έχουν κοινοποιηθεί στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, ιδίως ως προς το φυσικό αντικείμενο, τον προϋπολογισμό και την ημερομηνία ολοκλήρωσης.
- Το ισχύον εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα της πράξης και των επιμέρους υποέργων της, καθώς και κάθε απόφαση παράτασης, αναθεώρησης ή τροποποίησής του.
- Την πλέον πρόσφατη έκθεση προόδου, δελτίο παρακολούθησης ή άλλο αντίστοιχο έγγραφο που έχει υποβληθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης προς τη Διαχειριστική Αρχή, από το οποίο προκύπτει η φυσική και οικονομική πρόοδος της πράξης και η κατάσταση των επιμέρους υποέργων.
- Για τα Υποέργα 2, 3 και 4, τις αποφάσεις κατακύρωσης ή ανάθεσης και τις σχετικές συμβάσεις, εφόσον έχουν συναφθεί. Εφόσον οποιαδήποτε από τις σχετικές διαδικασίες δεν έχει ολοκληρωθεί, να κατατεθούν τα πλέον πρόσφατα πρακτικά αξιολόγησης, αποφάσεις ή άλλα διοικητικά έγγραφα από τα οποία προκύπτει το ακριβές στάδιο στο οποίο βρίσκεται.
- Κάθε έγγραφο αλληλογραφίας, υπηρεσιακή εισήγηση ή σχετική πράξη μεταξύ της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου και της Διαχειριστικής Αρχής που αφορά παράταση, αναθεώρηση ή κίνδυνο μη τήρησης της ημερομηνίας ολοκλήρωσης της πράξης.
[1] https://www.visit-centralmacedonia.gr/el/%CE%B5%CE%BC%CF%80%CE%BD%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%BF%CF%85/185/%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CE%B5%CF%82/%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CE%B1-unesco-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7/166/%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CE%BF%CF%86%CE%B9%CE%B1
