Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Άκουσα με προσοχή τον εισηγητή της πλειοψηφίας. Είπε ότι η μονιμότητα φταίει για τη γραφειοκρατία, την αναποτελεσματικότητα και τη διαφθορά. Έχω μια άλλη θεωρία. Είναι ότι για την αναποτελεσματικότητα, τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά καταρχάς φταίει η διαφθορά, και κατά δεύτερον φταίει ένας δείκτης, τον οποίον θα σας δείξω και ο οποίος είναι απολύτως ενδεικτικός του τι συμβαίνει επί των κυβερνήσεων της Νέας Δημοκρατίας. Δείτε εδώ την αύξηση των μετακλητών υπαλλήλων, ανθρώπων οι οποίοι πια έχουν θέσεις ευθύνης· κάνουν κουμάντο. Δείτε πού ήταν μέχρι το 2015. Δείτε πώς ανέβηκε επί του κυρίου Τσίπρα και δείτε πώς εκτοξεύθηκε επί Νέας Δημοκρατίας. Επί του κυρίου Μητσοτάκη δηλαδή, έχουμε σχεδόν τους διπλάσιους μετακλητούς υπαλλήλους, τα δικά τους παιδιά δηλαδή, απ’ ό,τι είχαμε προ δεκαετίας. Υπήρξε μια μεγάλη αύξηση στην προηγούμενη διακυβέρνηση, γνωστός ρουσφετάκιας και ο κύριος Τσίπρας, και τώρα έχουμε την εκτόξευση. Αυτοί οι άνθρωποι δεν λογοδοτούν σε κανέναν. Αυτοί οι άνθρωποι, κατά γενική ομολογία, δεν είναι οι καλύτεροι που έχετε, ούτε καν εσείς. Είναι οι δικοί σας, τους οποίους τους έχετε βάλει να κάνουν κουμάντο, να έχουν τη δυνατότητα να λύνουν και να δένουν, να διαχειρίζονται τα δημόσια πράγματα και, βέβαια, να τοποθετούνται και σε θέσεις προϊσταμένων, και να έρχεται η ώρα να κρίνουν αυτοί δημοσίους υπαλλήλους με διδακτορικά-έτσι είναι πια- υπαλλήλους από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, ανθρώπους που έχουν μια πορεία, μια διαδρομή και μια απόφαση: να υπηρετήσουν το δημόσιο συμφέρον. Θέλετε και άλλη παράμετρο που ενισχύει την αναποτελεσματικότητα, τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά; Το όργιο το οποίο έχει γίνει με τις συμβουλευτικές εταιρείες: εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ το χρόνο για υπηρεσίες αμφιβόλου περιεχομένου, πολλές εκ των οποίων ανατίθενται με απευθείας αναθέσεις, και οι εταιρείες αυτές φυσικά δεν λογοδοτούν πουθενά. Και σας ρωτώ το εξής: κάντε μια βόλτα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στα site των εταιρειών των συμβουλευτικών και δείτε πώς έχουν μεταβληθεί οι διοικήσεις τους, οι εταίροι τους, οι διευθύνοντες σύμβουλοί τους τα τελευταία χρόνια. Και πώς ξαφνικά εντοπίζονται θέσεις τοποτηρητών της διασπάθισης του δημοσίου χρήματος φίλων του, προεξάρχοντα την διασπάθιση, κυρίου Μητσοτάκη. Δείτε πώς: με έναν απίθανο τρόπο έχουν φύγει κομμάτια απόφασης επί δημοσίων πραγμάτων από τον δημόσιο τομέα, και άξιους δημόσιους υπάλληλους, άξιους· δεν λέω ότι είναι όλοι άξιοι, αλλά άξιους, για να πάνε σε συμβουλευτικές εταιρείες οι οποίες δεν έχουν παραδοτέο. Και γίνεται ένας κύκλος του χρήματος από την κυβέρνηση στις συμβουλευτικές, και από εκεί πού; Εκεί τα λεφτά φεύγουν από τον Έλληνα πολίτη και πάνε στις συμβουλευτικές. Από τις συμβουλευτικές που πάνε; για να μιλήσουμε για αναξιοκρατία, αδιαφάνεια, γραφειοκρατία και διαφθορά, διότι καταλήξαμε σήμερα να ακούμε ότι για όλα αυτά φταίει η μονιμότητα. Κύριε Στυλιανίδη, λοιπόν, κατ’ αρχάς να πω το εξής: το άρθρο 103, έτσι όπως προτείνεται να αλλάξει, πρόκειται περί μιας διακήρυξης που καλύπτει την πλήρη σας αδυναμία να διαχειριστείτε το πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων. Από αυτά που λέτε εδώ, τίποτα δεν υπάρχει το οποίο δεν μπορεί να εφαρμοστεί με κοινό νόμο. Τίποτα δεν υπάρχει το οποίο δεν υπάρχει ήδη, για την ακρίβεια. Απλά, τι θέλετε; Να δημιουργήσετε μια γιγαντιαία κοινωνική αναστάτωση, θεωρώντας ότι αν αυτό μπει στο Σύνταγμα, αν συνταγματοποιηθεί, αν ενδυθεί την ισχύ της αυξημένης τυπικής ισχύος, αυτό θα φέρει κάποιους υπέρ σας και κάποιους εναντίον σας, για τους οποίους φυσικά αδιαφορείτε, αλλά θα κρατήσετε ένα κομμάτι, και ιδίως το κομμάτι εκείνο το οποίο σας συμφέρει, στρέφοντάς το εναντίον των δημοσίων υπαλλήλων.
Είμαι εγώ κάποιος ο οποίος θα σας πει ότι όλοι είναι άγιοι; Όχι, σας λέω κάτι διαφορετικό. Θέλετε να μας πείτε ότι φταίει η μονιμότητα και η μη αλλαγή του άρθρου 103 για τη διαφθορά, την αναποτελεσματικότητα και τη γραφειοκρατία, για να κρύψετε αυτό το οποίο πράγματι φταίει: οι μετακλητοί, οι συμβουλευτικές των κολλητών σας με τους διευθύνοντες συμβούλους και partner τους κολλητούς σας, με τις δικηγορικές εταιρίες με partner τους κολλητούς σας που τους δίνετε τα λεφτά, τα οποία γίνονται ένα καρουζέλ και καταλήγουν κάπου που δεν έχουμε εντοπίσει ακόμα. Αλλά να είστε σίγουροι ότι ξέρουμε, απλά δεν έχουμε εντοπίσει· εννοώ δικαστικά, γιατί η ελληνική πολιτεία λειτουργεί ως κράτος δικαίου. Και φυσικά μπορούμε να πούμε αυτά τα οποία μπορούμε να πούμε. Αλλά μη μου λέτε τώρα ότι, επειδή δεν έχετε τη διάθεση να εφαρμόσετε το πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένα πράγματα και συγκεκριμένες ποινές για παραπτώματα, ότι αν αλλάξει το άρθρο 103 για να σας διατάξει να κάνετε αυτά τα οποία δεν κάνετε σε πολύ μεγάλο βαθμό, τότε θα πάψει η διαφθορά, η γραφειοκρατία και η αδιαφάνεια. Εντάξει, δεν είμαστε και παιδάκια, ξέρουμε τι παίζει. Θέλω να το πω αυτό: ξέρουμε τι παίζει. Υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι ανταμείβονται δημοσκοπικά επειδή παριστάνουν ότι δεν ξέρουν τι παίζει. Εμείς και ξέρουμε και το λέμε. Είμαστε τα κακά παιδιά, τι να κάνουμε; Αλλά μόνο δια των κακών παιδιών μπορεί αυτός ο τόπος να οδηγηθεί κάπου.
Διότι αυτό το οποίο συμβαίνει στο δημόσιο τομέα, αυτό το οποίο συμβαίνει με τα χρήματα του ελληνικού λαού, είναι άνευ προηγουμένου. Να δούμε τι γίνεται στο επίπεδο της αξιολόγησης. Ποιοι είναι οι αξιολογητές; Ποιοι είναι οι αξιολογούμενοι; Ότι οι μισοί προϊστάμενοι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα είναι με ανάθεση; Και κρίνουν ποιους; Αυτούς, οι οποίοι έχουν ταχθεί υπέρ του δημοσίου συμφέροντος. Υπάρχουν ανάμεσά τους κακοί; Βεβαίως. Μπορούν να διωχθούν από εκεί που είναι, και βασικά λειτουργεί για αυτόν ακριβώς το σκοπό. Και δεύτερον, αναστατώνει και διαιρεί την κοινωνία, ούτως ώστε από την διαίρεση αυτή να αποκομίσετε ένα κομμάτι. Τόσο απλά, τόσο κυνικά. Και αυτό επειδή εδώ πέρα, ξέρετε, δεν είμαστε νησί, με την έννοια του ότι δεν επικοινωνούμε νομικά. Επικοινωνούμε με τις έννομες τάξεις του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Δείτε τι λέει το άρθρο 33, παράγραφος 5, του Γερμανικού Θεμελιώδους Νόμου, αν παραπέμπει στις βασικές αρχές και παραδεδεγμένες σε σχέση με τον δημόσιο τομέα. Άρα, αν με τον τρόπο αυτό κατοχυρώνει τη μονιμότητα. Δείτε τι συμβαίνει στην Ισπανία: Το 81% των εργαζομένων έχουν μόνιμη απασχόληση στον δημόσιο τομέα. Δείτε τι συμβαίνει στην Ιταλία. Δείτε ποιο είναι το ευρωπαϊκό κεκτημένο με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, είτε με άμεση συνταγματική κατοχύρωση, είτε με νομοθετική κατοχύρωση, είτε με κατοχύρωση βάσει των γενικώς παραδεδεγμένες αρχών του διοικητικού δικαίου. Η μονιμότητα υπάρχει. Γιατί λοιπόν ανοίγουμε αυτή τη συζήτηση; Γιατί αναστατώνουν έναν δημόσιο τομέα, ο οποίος τείνει φθίνων σε επίπεδο ενδιαφερομένων να ενταχθούν σε αυτό; Μα φυσικά, για να μη μιλήσουμε για την ταμπακιέρα.
Το πρόβλημα δεν είναι η μονιμότητα. Το πρόβλημα είναι η διασπάθιση του δημοσίου χρήματος. Και για αυτήν τη διασπάθιση, να είστε βέβαιοι ότι αργά ή γρήγορα θα υπάρξει μια πλήρης έρευνα. Και είναι κάτι το οποίο πρέπει και οφείλουμε να υποσχεθούμε στον ελληνικό λαό: να το κοιτάξουμε στα μάτια και να του πούμε ότι αυτό το πάρτι θα τελειώσει. Θα τελειώσει, γιατί είναι προκλητικός ο τρόπος με τον οποίο γίνεται. Δείτε το περιεχόμενο των συμβάσεων που γίνονται με τις συμβουλευτικές εταιρείες. Δεν υπάρχει περιεχόμενο. Δείτε το περιεχόμενο των συμβάσεων που γίνονται με τα δικηγορικά γραφεία. Δεν υπάρχει περιεχόμενο. Δείτε ποιοι έχουν αναλάβει να κάνουν κουμάντο τα τελευταία 7 χρόνια εκεί. Ξαφνικά, όλοι οι φίλοι του κ. Μητσοτάκη. Δείτε το κορυφαίο παράδειγμα: ΕΛΤΑ, μια επιχείρηση η οποία οδηγήθηκε στο χείλος του γκρεμού σκόπιμα για να της πάρουν την καθολική υπηρεσία, και η οποία έδωσε 15,5 εκατομμύρια ευρώ σε συμβάσεις αμφιβόλου αντικειμένου στην PWC. Διότι θα έρθει η ώρα που θα μιλήσουμε με ονόματα. Και για όλα αυτά φταίει ότι εσείς, κάποιον ο οποίος είναι επίορκος, δεν τον απομακρύνετε από τη δημόσια υπηρεσία, επειδή δεν θέλετε να τον απομακρύνετε. Και λέτε αν αυτό το οποίο μπορεί ήδη να ισχύσει με βάση το υφιστάμενο πειθαρχικό δίκαιο περιβληθεί τη συνταγματική ισχύ, κάτι θα αλλάξει. Τι θα αλλάξει; Τίποτα δεν θα αλλάξει. Το ότι εσείς δεν θέλετε αξιοκρατία πραγματική, τώρα δεν λέω δια των ψευδοαξιολογήσεων στο δημόσιο, δηλαδή δεν θέλετε να φύγουν οι επίορκοι δεν θα αλλάξει, αν αυτό το οποίο εσείς δεν επιθυμείτε να κάνετε σας λέει ότι πρέπει να το κάνετε το Σύνταγμα.
Γιατί και τώρα σας λέει ότι πρέπει να το κάνετε ο νόμος, αλλά τον νόμο δεν τον εφαρμόζετε, παρότι τον έχετε αλλάξει και επανειλημμένως. Δεν τον εφαρμόζετε παρά ταύτα. Πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε καλούς δημοσίους υπαλλήλους και τι κίνητρα τους δίνουμε για να έρθουν στον δημόσιο τομέα. Γιατί ακούμε μια συζήτηση μετά την Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης πέρυσι να συζητείται το πόσο κάνει ο 13ος μισθός και να μας λέτε περίπου ότι η Ελλάδα θα πτωχεύσει για 550 εκατομμύρια, τα οποία, ως φόροι και εισφορές, θα φύγουν από τη μία τσέπη του δημοσίου και θα πάνε στην άλλη, πού ήταν η δική μας διαφορά με σας ανάμεσα στο πώς υπολογίζαμε εμείς και εσείς τον 13ο μισθό; Και δεν μας λέτε για θέσεις μηχανικών; Αν υπάρχουν 1.000 μηχανικοί οι οποίοι είναι να προσληφθούν, γιατί εμφανίζονται εν τέλει εκατό και προσλαμβάνονται εκατό; Διότι δεν υπάρχει ανταγωνιστικότητα του δημοσίου τομέα, ιδίως για τέτοια επαγγέλματα. Δεν μας λέτε τι συμβαίνει με τους γιατρούς; Γιατί εγώ δεν ξέρω κανέναν γιατρό στην ηλικία μου, κανέναν συμμαθητή μου που έγινε γιατρός να είναι στην Ελλάδα. Και δεν μας λέτε ποια είναι η λύση για αυτό; Η λύση είναι οι σύμβουλοι, οι μετακλητοί, οι συμβουλευτικές. Η λύση είναι τα δικά σας παιδιά, με παράλληλη άρση της μονιμότητας. Γιατί; Γιατί είναι η λύση; Δεν άκουσα, πειστικά επιχειρήματα. Άκουσα αντίθετα ότι «το πρόβλημα της μονιμότητας οδηγεί στη διαφθορά». Η κυβέρνηση Μητσοτάκη λέει ότι στη διαφθορά οδηγεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Ακούστε το: η κυβέρνηση Μητσοτάκη δηλαδή! Είναι εντυπωσιακό, δύσκολο να κρατηθεί κανείς να μη γελάσει.
Λέει ότι για την διαφθορά φταίει το ότι είναι μόνιμοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, και όχι ότι είναι πρωθυπουργός ο κύριος Μητσοτάκης. Δεν αντέχει στην κριτική. Δείτε τι συμβαίνει στο εξωτερικό. Δείτε τι συμβαίνει στις χώρες με τις οποίες συναπαρτίζουμε αυτό που λέμε ευρωπαϊκή συνταγματική παράδοση. Δείτε τι συμβαίνει στις χώρες με ισχυρό και λειτουργούντα δημόσιο τομέα· ισχυρό εννοώ από πλευράς αποτελεσματικότητας. Δείτε ποιο είναι το ευρωπαϊκό παράδειγμα. Αναλογιστείτε τι είπατε. Και επειδή πιστεύω ότι εδώ ακούγονται απόψεις ενδιαφέρουσες και παρεκκλίνουσες από αυτή την πρόταση που μας ήρθε από τον κ. Μητσοτάκη, μην αφήσετε να περάσει, ούτε με τις 151 ψήφους αυτή η αλλαγή. Διότι κάποιος ακροδεξιός θα βρεθεί στο μέλλον να πει και αυτός ότι για όλα φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι. Κάποιος αστοιχείωτος παιδευτικά και μορφωτικά θα πει ότι του φταίνε άνθρωποι που υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον επί χρόνια, με πληθώρα ακαδημαϊκών και επαγγελματικών περγαμηνών. Και πάνω απ’ όλα: ο μεγαλύτερος λαϊκισμός είναι να στρέφεις ένα κομμάτι της κοινωνίας εναντίον της άλλης, για να αποκρύψεις τι πραγματικά φταίει. Και αυτό, ναι, είναι συνταγματικός λαϊκισμός. Επιπλέον, γιατί αφορά στο Σύνταγμα. Επιπλέον, γιατί αφορά σε μια πρωτοβουλία που δεν κατατείνει πουθενά, παρά μόνον στο να συνταγματοποιεί κάτι το οποίο ήδη συμβαίνει και το οποίο εσείς δεν θέλετε να εφαρμόσετε. Ε, με συγχωρείτε.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, άρθρο 102, σας έχουμε καταθέσει την πρότασή μας. Στην ουσία κατατείνει στο να εξασφαλιστεί ότι οι αρμοδιότητες θα συνοδεύονται και από αντίστοιχους πόρους, ότι ο έλεγχος θα είναι πολύ συγκεκριμένης μορφής, ότι θα υπάρχει η δυνατότητα λειτουργίας της άμεσης δημοκρατίας στο τοπικό επίπεδο.
Έχω ξαναπεί πολλές φορές ότι, παρότι δεν είμαι κανένας μεγάλος οπαδός της άμεσης δημοκρατίας, έγραψα και σχετικό βιβλίο για την σημασία της αντιπροσωπευτικής, εκεί που έχουμε δει να λειτουργεί είναι το τοπικό επίπεδο. Εκεί πράγματι λειτουργεί η διαχείριση των τοπικών υποθέσεων, ή τα κοινοτικά δημοψηφίσματα, ή τοπικές συνελεύσεις. Αυτό το έχουμε δει και αρχής γενομένης, και από την μητέρα του είδους, την Ελβετία, και κάποια καντόνια της. Αλλά όπως και να ‘χει, εσείς με τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πήρατε τις αρμοδιότητες από τις τοπικές κοινότητες, απαξιώσατε τα τοπικά δημοψηφίσματα τα οποία προβλέπονταν εδώ και πολλά χρόνια. Καταργήσατε θεσμούς χωρίς να εξηγήσετε στον ελληνικό λαό γιατί τους καταργείτε. Είναι τρομερό: από μια ιδεοληψία, από μια αντίληψη συγκέντρωσης των αρμοδιοτήτων, άρα και συγκέντρωσης των πόρων. Διότι νομίζω ότι σκασίλα σας για τις αρμοδιότητες, οι πόροι σας ενδιαφέρουν. Και βέβαια όλο αυτό είναι μια φιλοσοφία, μια φιλοσοφία η οποία, διακηρυκτικά, το 2019, ως επιτελικό κράτος, ήρθε με μεγάλα λόγια, αλλά τελικά αυτό το οποίο απεδείχθη είναι το επιτελικό κράτος ήταν μια επιτελική συγκέντρωση της διάθεσης του κρατικού χρήματος. Διότι έχουμε το εξής παράδοξο φαινόμενο: νεοφιλελεύθερους με κρατικά λεφτά δεν έχουμε δει πολλούς. Έχουμε ακούσει τη συζήτηση την παγκόσμια περί σύγκρουσης του νεοφιλελευθερισμού με την κεντροαριστερά, αλλά νεοφιλελεύθερους με τα λεφτά των Ελλήνων φορολογουμένων, μόνο στην Ελλάδα έχουμε. Είναι τοπικό φαινόμενο, επιπολάζεται εδώ. Η νόσος είναι ενδημική, δεν είναι πανδημική. Λοιπόν, εν πάση περιπτώσει, γιατί κλείνουμε αυτή τη συζήτηση περί της αναθεώρησης, επιτρέψτε μου μια γενική αναφορά στα 2 λεπτά που έχω.
Νομίζω ότι έγινε μια συζήτηση με ειλικρίνεια και ακούστηκαν φωνές δυνατές, πέρα από κομματικά στερεότυπα. Οφείλουμε να πούμε μια καλή κουβέντα για τις φωνές αυτές, και οφείλουμε να πούμε ότι πράγματι η αναθεώρηση Συντάγματος έχει μια παράδοση να συζητούνται θέματα με μεγαλύτερη ελευθερία. Δυστυχώς δεν είχαμε τον χρόνο τον οποίο θα μπορούσαμε να έχουμε, και δεν τον είχαμε γιατί, όπως το εξήγησε χθες ως Πρόεδρο της Βουλής, θέλει να τα κοιτάξει ο πρωθυπουργός, να δει πότε τον βολεύει να κάνει εκλογές. Αλλά στον ελάχιστο χρόνο που είχαμε, προσπαθήσαμε να μιλήσουμε μια γλώσσα για το Σύνταγμα, γλώσσα αλήθειας, και να ξαναδούμε, όσο μπορούμε, τον εαυτό μας, δηλαδή την δημοκρατία μας, μέσα από το πρίσμα του θεμελιώδους της νόμου. Αυτό φυσικά έγινε, όπως είπα, υπό δύσκολες συνθήκες, και φοβάμαι ότι ο ευτελισμός της συζήτησης θα έρθει από την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό την επόμενη εβδομάδα, όταν θα ακούμε ευκολίες, ασχετοσύνες και φακιρικά. Σας προειδοποιούμε λοιπόν: το Σύνταγμα δεν είναι για παιχνίδια. Το Σύνταγμα δεν είναι για παιχνίδια, ούτε για αποτελέσματα τύπου 2019, να καταλήγουμε με Πρόεδρο της Δημοκρατίας με σχετική πλειοψηφία. Η αναθεώρηση του 2027, ας πούμε, θα γίνει υπό το πρίσμα της αναθεώρησης του 2019 και της κακής πρακτικής εκεί. Άλλα λέγονταν στην προτείνουσα άλλα γίνονταν στην αναθεωρητική. Και είναι γνωστό ότι οι συνταγματικές μεταβολές, αλλά και ο τρόπος των συνταγματικών μεταβολών, καθορίζονται από την συνταγματική πρακτική. Και επειδή αυτή είναι η πρακτική, καλούμε την κυβέρνηση, αν έχει το θάρρος, να φέρει το άρθρο 110 προς ψήφιση, για να δούμε ποιος έχει πλειοψηφία, ποιος έχει μειοψηφία στα θέματα αυτά.
