Κοινοβουλευτική Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τα συναρμόδια Υπουργεία κατέθεσε ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης, Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, για τη θερμική επιβάρυνση στη δυτική Θεσσαλονίκη και την ανάγκη άμεσου σχεδίου αστικού δροσισμού και προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η παρέμβαση του κ. Χουρδάκη έρχεται μετά τη δημοσιοποίηση επιστημονικών ευρημάτων που αναδεικνύουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ περιοχών του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης, με ιδιαίτερη επιβάρυνση σε δήμους της δυτικής πλευράς της πόλης. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το πράσινο ή την ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την καθημερινότητα των πολιτών, το κόστος διαβίωσης και την προστασία ευάλωτων ομάδων.
Με την Ερώτηση ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις από τα αρμόδια Υπουργεία για το ποιος συντονίζει τον σχεδιασμό, ποια έργα έχουν χρηματοδοτηθεί, ποια μέτρα θα ληφθούν πριν από την επόμενη θερινή περίοδο και αν θα υπάρξει ειδικό πρωτόκολλο προστασίας από καύσωνα για τις πιο επιβαρυμένες περιοχές της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων ζητούνται αποφάσεις χρηματοδότησης, τεχνικά δελτία έργων, μελέτες, χάρτες θερμικής επιβάρυνσης, έγγραφα συντονισμού και συγκεντρωτικά στοιχεία για περιστατικά θερμικής καταπόνησης, ώστε να υπάρξει πραγματικός έλεγχος των κυβερνητικών απαντήσεων.
Ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης δήλωσε:
«Η δυτική Θεσσαλονίκη δεν μπορεί να είναι η περιοχή με λιγότερο πράσινο, περισσότερες σκληρές επιφάνειες και μεγαλύτερη έκθεση των πολιτών στη ζέστη. Η θερμική ανισότητα είναι πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ποιότητας ζωής.
Ζητούμε από την Κυβέρνηση συγκεκριμένες απαντήσεις: ποιος έχει την ευθύνη, ποια έργα έχουν γίνει, ποια χρηματοδότηση υπάρχει και ποια μέτρα θα ληφθούν έγκαιρα για τους κατοίκους της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Δεν αρκούν γενικές διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται σχέδιο αστικού δροσισμού, περισσότερο πράσινο, σκίαση, παρεμβάσεις στις γειτονιές και ειδική μέριμνα για ηλικιωμένους, παιδιά, χρονίως πάσχοντες και εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους.
Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τις περιοχές που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη. Και η δυτική Θεσσαλονίκη είναι μία από αυτές.»
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της Ερώτησης:
ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Αθήνα, 16 Οκτωβρίου 2026
Προς:
- Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου
- Τον Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θεόδωρο Λιβάνιο
- Τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Ευάγγελο Τουρνά
- Τον Υπουργό Υγείας, κ. Σπυρίδωνα – Άδωνι Γεωργιάδη
Θέμα: «Θερμική ανισότητα στη δυτική Θεσσαλονίκη: σχέδιο αστικού δροσισμού και προστασίας της δημόσιας υγείας»
Κύριοι Υπουργοί,
Η αστική θερμική επιβάρυνση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολεοδομικής ποιότητας ή περιβαλλοντικής αισθητικής. Σύμφωνα με τη διεθνή και ευρωπαϊκή τεκμηρίωση, συνδέεται συχνά με χαρακτηριστικά του δομημένου περιβάλλοντος, όπως η πυκνή δόμηση, οι σκληρές επιφάνειες, η περιορισμένη σκίαση, η έλλειψη πράσινων και μπλε υποδομών και η ανεπαρκής προσαρμογή των πόλεων σε συνθήκες συχνότερων και εντονότερων θερμών επεισοδίων. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι οι αστικές θερμικές νησίδες επηρεάζουν την υγεία και ότι η μείωση των επιπτώσεων απαιτεί συνδυασμό σχεδίων δράσης για καύσωνα, πράσινων και σκιασμένων χώρων, κατάλληλου σχεδιασμού κτιρίων και μέτρων προστασίας εργαζομένων και ευάλωτων ομάδων.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη δυτική Θεσσαλονίκη. Πρόσφατα δημοσιοποιημένα επιστημονικά ευρήματα, όπως παρουσιάστηκαν σε ρεπορτάζ της Voria στις 14.10.2026, αφορούν υπό εκπόνηση διδακτορική εργασία της Ελένης Αθανασούλη, πολιτικού μηχανικού και υποψήφιας διδάκτορος, με τίτλο «Χωρικά πρότυπα αστικής θερμικής επιβάρυνσης και πράσινης υποδομής στον μητροπολιτικό πυρήνα της Θεσσαλονίκης». Η εργασία παρουσιάστηκε στο 2ο Επιστημονικό Συνέδριο Χωρικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εξετάζει τους Δήμους Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Νεάπολης–Συκεών, Παύλου Μελά, Κορδελιού–Ευόσμου και Αμπελοκήπων–Μενεμένης.
Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία, οι Δήμοι Κορδελιού–Ευόσμου, Παύλου Μελά και Αμπελοκήπων–Μενεμένης αναφέρονται ως βασικά σημεία αυξημένης επιφανειακής θερμικής επιβάρυνσης στον μητροπολιτικό πυρήνα της Θεσσαλονίκης. Για τους Δήμους Κορδελιού–Ευόσμου και Αμπελοκήπων–Μενεμένης παρατίθενται ειδικότερα μέσες τιμές επιφανειακής θερμοκρασίας γης 43,48°C και 43,04°C αντίστοιχα, έναντι περίπου 40°C στον Δήμο Νεάπολης–Συκεών. Οι τιμές αυτές αφορούν θερμοκρασία γήινης επιφάνειας, όπως καταγράφεται δορυφορικά, και όχι θερμοκρασία αέρα· επομένως δεν πρέπει να συγχέονται με τη θερμοκρασία που βιώνει άμεσα ο πολίτης, αλλά αποτελούν χρήσιμο δείκτη εντοπισμού περιοχών αυξημένου θερμικού κινδύνου.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, στο 53,32% των κελιών του Δήμου Κορδελιού–Ευόσμου και στο 53,31% των κελιών του Δήμου Αμπελοκήπων–Μενεμένης καταγράφεται συνδυασμός σχετικά υψηλής επιφανειακής θερμοκρασίας και σχετικά χαμηλής βλάστησης, ενώ στον Δήμο Νεάπολης–Συκεών το αντίστοιχο ποσοστό αναφέρεται σε 3,80%. Ως «κελιά» νοούνται τα τμήματα πλέγματος στα οποία χωρίστηκε η περιοχή μελέτης για τις ανάγκες της συγκεκριμένης χωρικής ανάλυσης. Η ταξινόμηση, όπως δημοσιοποιήθηκε, είναι σχετική με τις διάμεσες τιμές της συνολικής περιοχής μελέτης και δεν συνιστά αυτοτελή κρατική μέτρηση με κανονιστικό χαρακτήρα.
Τα στοιχεία αυτά δεν υποκαθιστούν την ανάγκη επίσημης διοικητικής και επιστημονικής αποτύπωσης. Αντιθέτως, αναδεικνύουν την ανάγκη για ολοκληρωμένη χαρτογράφηση θερμικού κινδύνου σε επίπεδο γειτονιάς, με συνδυασμό δορυφορικών δεδομένων, επίγειων μετρήσεων θερμοκρασίας αέρα, δεικτών βλάστησης, κοινωνικοδημογραφικών δεδομένων και δεικτών υγειονομικής ευαλωτότητας.
Η θερμική επιβάρυνση έχει άμεσες κοινωνικές και υγειονομικές συνέπειες. Επηρεάζει ηλικιωμένους, παιδιά, χρονίως πάσχοντες, άτομα με αναπηρία, εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους, καθώς και νοικοκυριά με περιορισμένη δυνατότητα δροσισμού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, στη δεύτερη έκδοση του 2026 της καθοδήγησης για Heat–Health Action Plans, χαρακτηρίζει την ακραία ζέστη επείγουσα και αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία και προσδιορίζει ως βασικά στοιχεία των σχεδίων δράσης τη διακυβέρνηση, το σύστημα προειδοποίησης, την προστασία πληθυσμών αυξημένου κινδύνου, την ανθεκτικότητα του συστήματος υγείας, την επιτήρηση και την αξιολόγηση.
Η χώρα διαθέτει θεσμικό πλαίσιο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η Εθνική Στρατηγική για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή προβλέπει, μεταξύ άλλων, αξιοποίηση επιστημονικών δεδομένων, προώθηση περιφερειακών και τοπικών σχεδίων δράσης, έμφαση στους ευάλωτους και μηχανισμό παρακολούθησης και αξιολόγησης. Παράλληλα, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας διαθέτει Περιφερειακό Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή, ενώ έχει ανακοινωθεί και η συμμετοχή της στο έργο CityCLIM, με εργαλεία πληροφόρησης για το κλίμα στην πόλη της Θεσσαλονίκης ακόμη και σε επίπεδο γειτονιάς.
Το κρίσιμο ζήτημα, συνεπώς, δεν είναι αν υπάρχουν γενικά κείμενα στρατηγικής, αλλά αν αυτά έχουν μετατραπεί σε συγκεκριμένες, χρηματοδοτημένες, χωρικά στοχευμένες και αξιολογήσιμες παρεμβάσεις στις πιο επιβαρυμένες περιοχές της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Το θέμα των ελεύθερων χώρων και του πρασίνου στη δυτική Θεσσαλονίκη έχει ήδη τεθεί κοινοβουλευτικά, μεταξύ άλλων με την υπ’ αριθ. 4679/11.04.2025 Ερώτηση βουλευτών του ΠΑΣΟΚ για το πρώην στρατόπεδο Ζιάκα και με την υπ’ αριθ. 6381/22.06.2026 Ερώτηση του Καθηγητή Μιχαήλ Χουρδάκη για τον οριστικό σχεδιασμό του πρώην στρατοπέδου Ζιάκα και την πρόβλεψη για ελεύθερους χώρους και πράσινο στη δυτική Θεσσαλονίκη. Η παρούσα παρέμβαση δεν επαναλαμβάνει τα ίδια ερωτήματα· τα επεκτείνει στο πεδίο της κλιματικής ανθεκτικότητας, του αστικού δροσισμού και της προστασίας της δημόσιας υγείας.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
- Προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών:
Ποιο Υπουργείο, υπηρεσία ή διοικητικό όργανο αναλαμβάνει σήμερα τον κεντρικό συντονισμό για διαδημοτικό σχέδιο αστικού δροσισμού στη δυτική Θεσσαλονίκη, ειδικά για τους Δήμους Κορδελιού–Ευόσμου, Παύλου Μελά και Αμπελοκήπων–Μενεμένης; Αν δεν έχει ακόμη οριστεί τέτοιος φορέας, με ποια διοικητική πράξη και έως ποια ημερομηνία θα οριστεί; - Προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας:
Ποια παρακολούθηση έχει ασκήσει το Υπουργείο ως προς την εφαρμογή του Περιφερειακού Σχεδίου Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, κατά το μέρος που αφορά την αστική θερμική επιβάρυνση στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης; Ποιες αναφορές έχει λάβει, ποιες ελλείψεις έχουν εντοπιστεί και ποιες διορθωτικές ενέργειες έχουν ζητηθεί ή προγραμματιστεί; - Προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών:
Ποια χρηματοδοτικά εργαλεία είναι σήμερα ενεργά ή προγραμματίζονται έως την 01.06.2027 για έργα αστικού δροσισμού, σκίασης, αποσφράγισης εδαφών, υψηλού πρασίνου, βιοκλιματικών αναπλάσεων και αναβάθμισης δημόσιων χώρων στους τρεις ανωτέρω δήμους; Ποιο ποσό έχει ήδη δεσμευθεί ή ενταχθεί για τέτοιες παρεμβάσεις από το 2020 έως σήμερα και ποιο πρόσθετο ποσό προβλέπεται να διατεθεί; - Προς τους Υπουργούς Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Υγείας:
Ποια επιχειρησιακή πράξη, οδηγία ή πρωτόκολλο θα εκδοθεί έως 15.05.2027 για την προστασία των κατοίκων των περιοχών υψηλής θερμικής επιβάρυνσης της δυτικής Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια καύσωνα, με σαφή πρόβλεψη για χώρους δροσισμού, ενημέρωση ευάλωτων πολιτών, κοινωνικές υπηρεσίες, υγειονομικές δομές και ροή ενημέρωσης προς δήμους και Περιφέρεια; - Προς τον Υπουργό Υγείας: :
Υφίσταται σήμερα μηχανισμός συγκεντρωτικής και ανωνυμοποιημένης παρακολούθησης περιστατικών θερμικής καταπόνησης, θερμικής εξάντλησης ή θερμοπληξίας στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, με αξιοποίηση στοιχείων από το ΕΚΑΒ, τις Υγειονομικές Περιφέρειες, τα δημόσια νοσοκομεία, τις δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας και τον ΕΟΔΥ; Αν όχι, ποια οδηγία θα εκδοθεί και από ποια ημερομηνία θα ενεργοποιηθεί πιλοτική καταγραφή για τη θερινή περίοδο 2027; - Προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υγείας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας: :
Ποια διαδικασία θα ακολουθηθεί για την ανάθεση ολοκληρωμένης χαρτογράφησης θερμικού κινδύνου σε επίπεδο γειτονιάς στη δυτική Θεσσαλονίκη, με αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, επίγειων μετρήσεων, δεικτών βλάστησης, κοινωνικοδημογραφικών στοιχείων, υγειονομικών δεδομένων και διαθέσιμων εργαλείων όπως το CityCLIM; Ποια είναι η καταληκτική ημερομηνία ανάθεσης και ποιος φορέας θα έχει την επιστημονική και διοικητική ευθύνη;
ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Προς τεκμηρίωση των ανωτέρω και με σκοπό τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή, κατά λόγο αρμοδιότητας και κατά το μέρος που τα σχετικά στοιχεία τηρούνται στις υπηρεσίες τους ή έχουν κοινοποιηθεί σε αυτές από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, τους οικείους δήμους, υγειονομικές υπηρεσίες ή εποπτευόμενους φορείς, τα ακόλουθα:
- Τις αποφάσεις ένταξης, τροποποίησης, απένταξης, χρηματοδότησης ή ολοκλήρωσης έργων από 01.01.2020 έως σήμερα στους Δήμους Κορδελιού–Ευόσμου, Παύλου Μελά και Αμπελοκήπων–Μενεμένης, καθώς και τα αντίστοιχα τεχνικά δελτία και εγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, εφόσον τα έργα αφορούν αστικό πράσινο, βιοκλιματικές αναπλάσεις, σκίαση, αποσφράγιση επιφανειών, ψυχρά υλικά, αναβάθμιση δημόσιων χώρων, πάρκα ή παρεμβάσεις κλιματικής ανθεκτικότητας.
- Κάθε διαθέσιμη μελέτη, χάρτη, τεχνική έκθεση ή υπηρεσιακό έγγραφο από 01.01.2020 έως σήμερα που αφορά αστική θερμική νησίδα, επιφανειακή θερμική επιβάρυνση, πράσινη υποδομή, κλιματική τρωτότητα ή ανάγκες αστικού δροσισμού στη δυτική Θεσσαλονίκη ή ειδικά στους τρεις ανωτέρω δήμους.
- Τα έγγραφα παρακολούθησης, αξιολόγησης ή υπηρεσιακής ενημέρωσης που έχουν περιέλθει στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, από την έγκριση του Περιφερειακού Σχεδίου Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας έως σήμερα, κατά το μέρος που αφορούν τη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης, τη δυτική Θεσσαλονίκη ή αστικές περιοχές αυξημένης θερμικής επιβάρυνσης.
- Κάθε εγκύκλιο, οδηγία, σχέδιο, πρωτόκολλο ή έγγραφο συντονισμού που έχει εκδοθεί ή διαβιβαστεί από 01.01.2023 έως σήμερα από τα Υπουργεία Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ή Υγείας προς την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, τους δήμους της δυτικής Θεσσαλονίκης, τις Υγειονομικές Περιφέρειες ή τις αρμόδιες κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες, σχετικά με καύσωνα, χώρους δροσισμού, προστασία ευάλωτων πληθυσμών και ενημέρωση πολιτών.
- Τα υφιστάμενα συγκεντρωτικά και ανωνυμοποιημένα στοιχεία, εφόσον τηρούνται, για περιστατικά θερμικής καταπόνησης, θερμικής εξάντλησης ή θερμοπληξίας στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης κατά τις θερινές περιόδους 2023, 2024, 2025 και 2026, χωρίς οποιοδήποτε προσωπικό δεδομένο και με αναφορά στην πηγή προέλευσης των στοιχείων.
- Κάθε παραδοτέο, υπηρεσιακή ενημέρωση ή έγγραφο αξιοποίησης που έχει περιέλθει στα συναρμόδια Υπουργεία σχετικά με το έργο CityCLIM ή άλλο αντίστοιχο εργαλείο κλιματικής πληροφόρησης για τη Θεσσαλονίκη, κατά το μέρος που αφορά δυνατότητες αξιοποίησης για αστικό δροσισμό, πολιτική προστασία ή προστασία της δημόσιας υγείας.
