Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε. Στην επιστημονική μου διαδρομή δεν έχω δει σε καμία χώρα τόσο ευρεία άσκηση της συνταγματικής φακιρικής. Πάνω στην αίθουσα της Γερουσίας συζητάμε για το ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού, ένα ψευδο-ασυμβίβαστο που είχε προτείνει ο πρωθυπουργός με μια λογική περιστρεφόμενων θυρών. Προχθές συζητούσαμε για την πρόταση του πρωθυπουργού για μια εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, λες και είναι αυτό το πρόβλημά μας: οι δεύτερες θητείες Στεφανόπουλου, Παπούλια και Καραμανλή. Και εδώ συζητάμε για ένα εκλογικό σύστημα κομμένο και ραμμένο, για να βγαίνουν αυτοί που θέλει η κυβέρνηση.
Θα μπορούσατε να θεσπίσετε μια διάταξη που να λέει: «Θέλουμε, θα έχουμε πάντα πρωθυπουργό Μητσοτάκη, Πρόεδρο της Δημοκρατίας Τασούλα και δήμαρχο Μπακογιάννη. Και, ει δυνατόν, και περιφερειάρχη Αγοραστό». Ε λοιπόν, αυτό δεν είναι δημοκρατία. Αυτό δεν είναι τίμιο εκλογικό σύστημα, το οποίο να εξασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση, την κατανόηση από τους πολίτες του εκλογικού συστήματος και το αδιάβλητο των εκλογών.
Αυτό είναι αυτό που είπε ο κύριος Σπανάκης τις προάλλες με ένα βίντεο στο TikTok: «Το θυμάσαι κάποτε που έπρεπε να πας δύο Κυριακές για να εκλέξεις τον δήμαρχο και τον Περιφερειάρχη; Τελειώνει αυτό. Προσέξτε, τελειώνει», συνεχίζει ο κύριος Σπανάκης: «Με το νέο κώδικα, σε μία Κυριακή θα εκλέξει τον Δήμαρχο, τον Περιφερειάρχη, το Δημοτικό Συμβούλιο, το Περιφερειακό Συμβούλιο. Τι κερδίζουμε με αυτό;» Τι περιμένετε να κερδίζετεμε ένα εκλογικό σύστημα; «Το κόστος των εκλογών της δεύτερης Κυριακής θα γίνεται έσοδο για την κάθε τοπική κοινωνία». Προσέξτε δηλαδή, με την ίδια λογική μπορούμε να καταργήσουμε και την πρώτη Κυριακή και μπορούμε να καταργήσουμε και συνολικά τις εκλογές, διότι όλα αυτά κοστίζουν. Οπότε η δημοκρατία είναι κοστοβόρα, άρα πρέπει να πάμε σε άλλη μορφή πολιτεύματος που κοστίζει και λιγότερα.
Γιατί προσέξτε, συνεχίζει ο κ. Σπανάκης: «Τα χρήματα αυτά που θα εξοικονομήσουμε θα πάνε σε έργα σε κάθε τοπική κοινωνία». Δηλαδή, εσείς που ακούτε, συμπολίτες μας, ο λόγος που δεν γίνονται έργα στον Δήμο και στην περιφέρειά σας δεν είναι ότι δεν έχει εξασφαλιστεί η οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων και των Περιφερειών, δεν είναι η έλλειψη πόρων, δεν είναι το ότι η κυβέρνηση θα δίνει σε όποιους θέλει, όπως θέλει και όσα θέλει. Είναι ότι… υπάρχουν εκλογές! «Να μια νέα μεταρρύθμιση», λέει ο κ. Σπανάκης, «που φέρνει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Συνεχίζουμε».
Το πιο ανησυχητικό είναι το «συνεχίζουμε» βέβαια, διότι αν ξεκινήσατε με την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής, θα συνεχίσετε με την κατάργηση της πρώτης Κυριακής μετά την κατάργηση των Κυριακών. Και εν πάση περιπτώσει, τα πράγματα δεν είναι αισιόδοξα. Θα μπορούσα να σταματήσω την ανάλυση επί της ενστάσεως αντισυνταγματικότητας εδώ και να πω ότι τα έχει πει όλα ο αρμόδιος υφυπουργός, «και συνεχίζουν». Αλλά θα συνεχίσω λέγοντας – όπως και εσείς βέβαια – ότι και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, αν την βάλετε δίπλα-δίπλα την έκθεσή της με την ένσταση αντισυνταγματικότητάς μας, θα δείτε ότι λέμε περίπου τα ίδια πράγματα. Ποια είναι αυτά; Ότι υπάρχει πρόβλημα σε σχέση με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, με την δημοκρατική νομιμοποίηση των αιρετών, οι οποίοι θα προέλθουν από αυτό το σύστημα.
Γιατί; Πρώτα από όλα, γιατί οι πολίτες ψηφίζουν μια αόριστη δεύτερη επιλογή, χωρίς να ξέρουν ποιες είναι αυτές οι δύο επιλογές μεταξύ των οποίων θα πρέπει να διαλέξουν. Αυτό είναι τεράστιο, θεμελιακό ζήτημα. Δεν γνωρίζουν μεταξύ ποιων δύο επικρατέστερων θα διαλέξουν, πράγμα το οποίο γνωρίζουν στην δεύτερη Κυριακή των αυτοδιοικητικών εκλογών. Έτσι όπως ισχύει τώρα. Εδώ, έχουμε μια κάμψη του τρόπου με τον οποίο ξέρουμε ότι γίνονται οι εκλογές εδώ και πάνω από μισό αιώνα, χωρίς αυτή να δικαιολογείται από καμία αρχή αναλογικότητας ή καμία εκδοχή της αρχής της αναλογικότητας.
Και βέβαια, ούτε δικαιολογείται το γεγονός ότι μπορεί να οδηγηθούμε σε δημάρχους εκλεγμένους με αυτό το σύστημα, οι οποίοι δεν θα έχουν ούτε το 42% και στην πρώτη επιλογή της ψήφου θα έρχονται δεύτεροι. Άρα, «οι τελευταίοι έσονται πρώτοι, οι πρώτοι έσονται δεύτεροι». Και πού είναι η δημοκρατική νομιμοποίηση του συστήματος αυτού; Προσέξτε, ενός συστήματος εκλογής αιρετών αρχόντων της τοπικής αυτοδιοίκησης, αυτής που είναι εγγύτερα προς τον πολίτη, υπέρ της οποίας λειτουργεί η αρχή της εγγύτητας; Αυτό είναι όλως προβληματικό.
Και το χειρότερο όλων είναι ότι δεν είναι μεμονωμένο. Διότι, όπως λέει ο κύριος Σπανάκης: «Να μια νέα μεταρρύθμιση που φέρνει η κυβέρνηση. Συνεχίζουμε». Διότι συνεχίζετε, και αυτή η συνέχεια… εμένα με αγχώνει, με προβληματίζει και οφείλουμε ως αξιωματική αντιπολίτευση να αντιδράσουμε. Επίσης, ως αξιωματική αντιπολίτευση, και επειδή έχουμε εκλογές εθνικές μέχρι να γίνουν οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, οφείλουμε να δεσμευτούμε ότι αυτό το σύστημα με εμάς δεν θα εφαρμοστεί ποτέ, διότι θα εφαρμοστεί αυτό το οποίο εφαρμοζόταν έως τώρα: Η λογική των δύο γύρων, ούτως ώστε κυριαρχικά ο λαός σε κάθε Δήμο και σε κάθε περιφέρεια να αποφασίζει δημοκρατικά για τον Δήμαρχο και τον Περιφερειάρχη του.
Όχι για αόριστες επιλογές, όχι με αντιδημοκρατικά και καλπονοθευτικά μέτρα, όχι με μέτρα τα οποία είναι ακατανόητα – συν τοις άλλοις από τους πολίτες – ακατανόητα για ένα και μόνο λόγο: Διότι νοθεύουν τη λαϊκή βούληση, αντιβαίνοντας προς τη δημοκρατική αρχή και τη λαϊκή κυριαρχία.
