«Ο πρωθυπουργός να ενημερώσει το αυριανό Συμβούλιο Κορυφής και να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία για την κατάρτιση επιχειρησιακού σχεδίου για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 42 παρ. 7)» ζητά από την ελληνική κυβέρνηση ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νικόλας Φαραντούρης, μετά την απάντηση της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική και Αντιπροέδρου της Κομισιόν Κάγια Κάλλας, σε γραπτή ερώτησή του.
Με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο, ο Νικόλας Φαραντούρης είχε ζητήσει διευκρινήσεις για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της ΕΕ και την ενδεχόμενη ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση που κάποιο κράτος μέλος όπως η Ελλάδα δεχθεί επίθεση από τρίτη χώρα όπως η Τουρκία.
Η Κάγια Κάλλας αναγνωρίζει τη «συνάφεια» του άρθρου 42 παρ. 7 της Συνθήκης ΕΕ και επιβεβαιώνει «κατάλογο εργαλείων της ΕΕ που μπορούν να αξιοποιηθούν σε κρίση». Τονίζει, ωστόσο, ότι η επίκληση της ρήτρας είναι «κυρίαρχο προνόμιο του κράτους μέλους που δέχεται επίθεση».
«Είναι προφανές ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7 είναι ζήτημα της χώρας που απειλείται» τονίζει ο Νικόλας Φαραντούρης σε δηλώσεις του απ’ τις Βρυξέλλες. Και σημειώνει: «Η ελληνική κυβέρνηση, παρά την κλιμάκωση και τις απειλές της Τουρκίας και την αναφορά της Επιτροπής στην άτυπη Σύνοδο στην Κύπρο στις 23-24 Απριλίου, δεν επανέλαβε το ζήτημα ούτε στη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, ούτε στις επόμενες συνόδους. Ο πρωθυπουργός οφείλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Παρασκευής 13 Νοέμβρη να ενημερώσει τους ομολόγους του ότι σε περίπτωση εμπλοκής η Ελλάδα θα ενεργοποιήσει τη ρήτρα ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων και να αναλάβουν ο καθένας τις ευθύνες του».
Το άρθρο 42 παρ. 7 εισήχθη με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009 και καθιερώνει τη ρητή νομική και πολιτική δέσμευση συλλογικής ασφάλειας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών: «Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους».
Η διατύπωση υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να συνδράμουν το αμυνόμενο μέλος. Η συνδρομή μπορεί να είναι στρατιωτική ή και υλικοτεχνική, οικονομική, διοικητική ή ψηφιακή.
Η ρήτρα έχει ενεργοποιηθεί μία μόνο φορά, από τη Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015. Τον Απρίλιο 2026, με την υπερπτήση drone στην Κύπρο, δεν ενεργοποιήθηκε το άρθρο, αλλά κάποιοι εταίροι μας έστειλαν οικειοθελώς θαλάσσιες δυνάμεις.
Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή και καθηγητή του Ευρωπαϊκού Δικαίου Νικόλα Φαραντούρη, η Ελλάδα οφείλει να γνωστοποιήσει από τώρα ότι θα αναγκαστεί να ενεργοποιήσει τη ρήτρα σε περίπτωση ένοπλης εμπλοκής.
Και καταλήγει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ:
«Η Κομισιόν και η Ύπατη Εκπρόσωπος μάς λένε καθαρά ότι η ρήτρα είναι κυρίαρχο προνόμιο των κρατών μελών. Η κυβέρνηση οφείλει να αδράξει την ευκαιρία και να καταθέσει στην αυριανή Σύνοδο Κορυφής αίτημα για επιχειρησιακό σχέδιο, με χρονοδιάγραμμα και ειδικές διαδικασίες για τα κράτη που απειλούνται».
