Aνακοίνωση Ράνιας Θρασκιά, Βουλευτή Α’ Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνης Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής σχετικά με τα πρόσφατα μέτρα του Υπουργείου Υγείας για την ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων
Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει ως ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων μια δέσμη παρεμβάσεων, η οποία δεν αρκεί για να συγκροτήσει μια συνεκτική δημόσια πολιτική. Αναμφίβολα, οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν τη σημασία τους. Ωστόσο, μοιάζουν περισσότερο με ένα σύνολο αποσπασματικών δράσεων, χωρίς σαφή συνοχή και χωρίς εμφανή ένταξη σε ένα ολοκληρωμένο, καθολικό και επαρκώς στελεχωμένο δημόσιο σύστημα ψυχικής υγείας και φροντίδας.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα γίνεται η ανίχνευση των δυσκολιών, αλλά κυρίως τι θα ακολουθεί μετά από αυτήν. Χωρίς ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων παιδοψυχιατρικών δομών, η ψηφιακή ανίχνευση κινδυνεύει να λειτουργήσει ως μηχανισμός καταγραφής αναγκών χωρίς αντίστοιχη δημόσια δυνατότητα κάλυψής τους, διευρύνοντας τελικά την πίεση προς τις οικογένειες και την εξάρτηση από ιδιωτικές υπηρεσίες.
Η ανησυχία αυτή δεν είναι θεωρητική. Πρόσφατη επιστημονική αποτίμηση του συστήματος παιδικής και εφηβικής ψυχικής υγείας στην Ελλάδα καταδεικνύει ότι οι υπηρεσίες λειτουργούν χωρίς επαρκή συντονισμό, ότι δεν υπάρχουν σαφώς καθορισμένες διαδρομές παραπομπής, ότι η πρωτοβάθμια φροντίδα εμπλέκεται περιορισμένα, ενώ παραμένουν οι ελλείψεις δημόσιων δομών, η άνιση γεωγραφική κατανομή των υπηρεσιών και η ανεπάρκεια εξειδικευμένου προσωπικού στον δημόσιο τομέα. Στην ίδια κατεύθυνση, η UNICEF —εταίρος του Υπουργείου Υγείας σε αυτές τις δράσεις— επισημαίνει σε επίσημη έκθεσή της σημαντικά κενά στην κάλυψη των αναγκών και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, ελλείψεις προσωπικού και γεωγραφικές ανισότητες.
Η κυβέρνηση επικαλείται ανησυχητικά δεδομένα για την ψυχική υγεία των νέων, αλλά η κεντρική απάντηση που προβάλλεται θεσμικά είναι ένα πρότυπο κοινοτικό κέντρο για ηλικίες 17–24 ετών. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει εύλογο: τι ακριβώς προβλέπεται για τα μικρότερα παιδιά και τους εφήβους, ιδίως όταν η διεθνής βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι η ηλικία έναρξης του αυτοτραυματισμού μπορεί να κυμαίνεται από τα 9 έως τα 18 έτη, με τις περισσότερες μελέτες να εντοπίζουν μέση ηλικία έναρξης μεταξύ 12 και 14 ετών;
Επιπλέον, στη συγκεκριμένη ανακοίνωση του Υπουργείου δεν αποτυπώνεται με σαφήνεια ένα πλήρες και περιφερειακά εξειδικευμένο σχέδιο εφαρμογής, που να δείχνει πώς οι εξαγγελλόμενες δράσεις θα μεταφραστούν σε ρεαλιστικούς, επιστημονικά τεκμηριωμένους και δημόσια αξιολογήσιμους στόχους. Η εμπειρία από την εθνική δράση για την παιδική παχυσαρκία με τους μη ρεαλιστικούς στόχους έδειξε ότι φιλόδοξες εξαγγελίες δεν αρκούν χωρίς σαφή αποτίμηση αποτελεσμάτων και διαφανή λογοδοσία.
Για τον λόγο αυτό, καλούμε το Υπουργείο Υγείας να δώσει στη δημοσιότητα όχι μόνο τους γενικούς άξονες της επικοινωνιακής παρουσίασης του προγράμματος, αλλά συγκεκριμένα και ελέγξιμα στοιχεία εφαρμογής, περιφερειακά εξειδικευμένα, που να αποσαφηνίζουν αν και σε ποιο βαθμό προβλέπεται ενίσχυση ή ανάπτυξη δημόσιων δομών, σε ποιες περιφέρειες, με ποια στελέχωση, με ποιο χρονοδιάγραμμα, με ποιους μετρήσιμους στόχους κάλυψης, με ποιο πλαίσιο αξιολόγησης και με ποια πρόβλεψη για τη συνέχεια της φροντίδας μετά την ανίχνευση.
Διότι η ψυχική υγεία των παιδιών δεν προσφέρεται για επικοινωνιακή διαχείριση ούτε για παρεμβάσεις με ημερομηνία λήξης. Απαιτεί θεσμική συνέχεια, δημόσια λογοδοσία και ισότιμη πρόσβαση για όλα τα παιδιά και τις οικογένειές τους.
