Κοινή ανακοίνωση του βουλευτή Αργολίδας και Υπεύθυνου του Κοινοβουλευτικού Τομέα Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέα Πουλά και του Τομεάρχη Κλιματικής Κρίσης και Ανθεκτικότητας, Μιχάλη Χάλαρη
Από 1/1/2026 τέθηκε σε νέα φάση η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Την ίδια στιγμή, δημόσιες αναφορές για την κατάσταση των σηράγγων και το καθεστώς λειτουργίας τους δείχνουν ότι μπαίνουμε σε περίοδο αυξημένων περιορισμών, με σοβαρό ενδεχόμενο πρακτικής εκτροπής/αποκλεισμού σημαντικού μέρους της μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων από τον βασικό άξονα.
Η Εγνατία Οδός δεν είναι ένας “τοπικός δρόμος”. Είναι ο κεντρικός αυτοκινητόδρομος που συνδέει Ηγουμενίτσα–Κήπους Έβρου και τροφοδοτεί κρίσιμες κάθετες διασυνδέσεις, άρα αποτελεί υποδομή στρατηγικής σημασίας για την οικονομία, τις μεταφορές και τη διασυνοριακή κινητικότητα.
Όταν λοιπόν η χώρα αφήνει να διαμορφώνεται ένα καθεστώς που “σπρώχνει” τα επικίνδυνα φορτία εκτός αυτοκινητοδρόμου, το αποτέλεσμα είναι ένα, αυξάνεται η διακινδύνευση (risk) για ανθρώπους, περιβάλλον, υποδομές και την Πολιτική Προστασία – γιατί αυξάνεται η έκθεση των μεταφορών σε πόλεις, χωριά, αστικούς ιστούς και ευάλωτα δίκτυα.
Τι συμβαίνει και γιατί δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό:
- Έχει αναφερθεί ότι προτεραιότητα τίθεται στην πιστοποίηση περίπου 60 σηράγγων από τη Διοικητική Αρχή Σηράγγων, ενώ αρχικά οι σήραγγες κατατάσσονται σε κατηγορία Ε (καθεστώς με περιορισμούς για επικίνδυνα φορτία) και έπειτα προβλέπεται αναβάθμιση σε κατηγορία Α (χωρίς περιορισμούς).
- Η ίδια η παραχώρηση/λειτουργία γίνεται με δέσμη προσωρινών μέτρων (κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, αυξημένες περιπολίες, ομάδες πυρασφάλειας κ.λπ.), ενώ καταγράφεται ότι το δίκτυο διαθέτει 73 δίδυμες σήραγγες ~100 χλμ. συνολικού μήκους – δηλαδή πρόκειται για κρίσιμη τεχνική υποδομή που δεν “παίζει”.
- Η ΕΕ έχει θεσπίσει σαφές πλαίσιο για την ασφάλεια σηράγγων στο διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο, με υποχρεώσεις που συνδέονται και με την παρουσία/είδος κυκλοφορίας επικίνδυνων φορτίων, ανάγκη risk analysis και συγκεκριμένα τεχνικά μέτρα (π.χ. αποστράγγιση/διαχείριση εύφλεκτων-τοξικών υγρών όπου επιτρέπεται μεταφορά επικίνδυνων).
- Στην οδηγία ADR, οι περιορισμοί διέλευσης από σήραγγες λειτουργούν με κωδικούς/κατηγορίες και μπορεί να καταστήσουν πρακτικά απαγορευτική τη διέλευση μεγάλου μέρους φορτίων από σήραγγες κατηγορίας Ε.
Με απλά λόγια:
Το επικίνδυνο φορτίο πρέπει να κινείται στον ασφαλέστερο, ταχύτερο, ελεγχόμενο διάδρομο – όχι να περιφέρεται περισσότερες ώρες σε δευτερεύοντα δίκτυα, μέσα από οικισμούς. Αυτό είναι στοιχειώδης αρχή πρόληψης, λιγότερος χρόνος στον δρόμο, λιγότερη έκθεση, μικρότερη πιθανότητα συμβάντος και, κυρίως, μικρότερες συνέπειες σε περίπτωση ατυχήματος.
Οι ευθύνες είναι κρατικές – και δεν “κουκουλώνονται” με την συνηθισμένη συνταγή της επικοινωνίας.
Η κυβέρνηση όφειλε πριν την έναρξη της νέας περιόδου παραχώρησης να έχει διασφαλίσει ότι:
- υπάρχει καθαρό, θεσμικά κατοχυρωμένο καθεστώς για τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων στον άξονα,
- υπάρχει οδικός χάρτης συμμόρφωσης με ευρωπαϊκές απαιτήσεις ασφάλειας σηράγγων,
- υπάρχει εναλλακτική λύση που δεν μετατρέπει το πρόβλημα σε ωρολογιακή βόμβα για τις τοπικές κοινωνίες.
Αντί γι’ αυτό, οδηγούμαστε σε μια συνθήκη όπου ένα ευρωπαϊκό κράτος-μέλος κινδυνεύει να εμφανίζεται ανίκανο να διατηρήσει λειτουργικό και ασφαλές ένα βασικό τμήμα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών στην πράξη – ειδικά για τα φορτία που απαιτούν αυξημένη μέριμνα.
Οι άμεσες απαιτήσεις του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
Ζητούμε άμεσα από τα αρμόδια Υπουργεία και τους εμπλεκόμενους φορείς:
- Δημόσια, δεσμευτική ενημέρωση (όχι “διαρροές”) για:
- ποιες σήραγγες λειτουργούν με ποιο καθεστώς/πιστοποίηση,
- ποιο είναι το ακριβές καθεστώς διέλευσης για επικίνδυνα φορτία από 1/1/2026,
- ποια είναι η τεκμηρίωση risk analysis που το υποστηρίζει.
- Εθνικό Σχέδιο Συμμόρφωσης για “ADR διάδρομο” στην Εγνατία, με ρητό χρονοδιάγραμμα και χρηματοδότηση, ώστε οι σήραγγες να περάσουν από το περιοριστικό καθεστώς σε πλήρη λειτουργική ασφάλεια, όπως έχει ανακοινωθεί ως στόχος (από Ε προς Α).
- Ενδιάμεσο, ασφαλές πρωτόκολλο λειτουργίας έως την ολοκλήρωση των έργων:
- συγκεκριμένα “παράθυρα” διέλευσης όπου χρειάζεται,
- αυξημένοι έλεγχοι, σήμανση, επιτήρηση και επιχειρησιακή ετοιμότητα,
- σαφής απαγόρευση εκτροπών που διέρχονται από οικισμούς χωρίς τεκμηριωμένη διαχείριση κινδύνου.
- Πλήρης ενσωμάτωση της Πολιτικής Προστασίας στη διαχείριση της διακινδύνευσης (ρίσκου) με σχέδια απόκρισης, ασκήσεις, διαλειτουργικότητα, επιχειρησιακή ετοιμότητα για σενάρια βιομηχανικού/τεχνολογικού ατυχήματος σε οδικό περιβάλλον.
Και κάτι τελευταίο, καθαρό:
Εάν το ζήτημα δεν επιλυθεί άμεσα με τρόπο που να μειώνει (και όχι να αυξάνει) τη διακινδύνευση (το ρίσκο) , θα ζητήσουμε την παρέμβαση της Ελληνικής Δικαιοσύνης για τη διερεύνηση τυχόν παραλείψεων και ευθυνών, διότι η συνέχιση της σημερινής διαχείρισης οδηγεί αντικειμενικά σε αυξημένη επικινδυνότητα ατυχήματος μέσα από πόλεις και χωριά — με ανυπολόγιστες συνέπειες για ανθρώπινες ζωές, περιβάλλον και κοινωνική συνοχή.
Η ανθεκτικότητα μιας χώρας δεν μετριέται με ευχές. Μετριέται με πρόληψη, συμμόρφωση, λογοδοσία και με υποδομές που λειτουργούν με ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας στην πράξη.
