Ομιλία Στ.Παραστατίδη στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων 4.3.2024
Ας ξεκαθαρίσουμε τι λέει ο καθένας για τη μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Μπορεί κάποιοι να θέλουν να παρουσιάσουν ένα θολό τοπίο.
Το τοπίο όμως δεν καθόλου θολό.
Το ΠΑΣΟΚ λέει μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια με αναθεώρηση του Συντάγματος.
Η ΝΔ λέει παραρτήματα, με μητρικά κερδοσκοπικά πανεπιστήμια και funds χωρίς αναθεώρηση του Συντάγματος.
Δεν είναι απλά δύο διαφορετικές προτάσεις. Είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι.
Προσέξτε: από την κυβέρνηση χρησιμοποιείται παρελκυστικά η απαγόρευση του Συντάγματος.
Επιτέλους, λέει η κυβέρνηση, να μην είμαστε η τελευταία χώρα στον κόσμο.
Μα εμείς δεν είμαστε υπέρ των απαγορεύσεων. Υπέρ των ρυθμίσεων είμαστε.
Όμως, η απαγόρευση μπήκε στο Σύνταγμα, πρέπει να βγει από το Σύνταγμα με όρους μη κερδοσκοπίας όπως τουλάχιστον εμείς έχουμε διατυπώσει στην πρότασή μας.
Δεν πρέπει να βγει σίγουρα από εσάς, ως μεσάζοντες του Συντάγματος.
Διότι ξεκινήσατε με το κράτος δικαίου, αλώσατε τις Ανεξάρτητες Αρχές, αν διαρρήξετε και το Σύνταγμα. Τι έμεινε;
Θα γράψετε ιστορία ως η πιο αντιθεσμική και αντιφιλελεύθερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης.
Η κυβέρνηση που μπάζωσε το κράτος δικαίου, μπάζωσε τους θεσμούς, μπάζωσε τις Ανεξάρτητες Αρχές, και τώρα θέλει να μπαζώσει και το Σύνταγμα.
Σε ό,τι αφορά το νομοσχέδιο, είναι εντελώς εξόφθαλμη η μεθόδευση να δημιουργήσετε την εντύπωση ότι αυτό το οποίο αποτελεί προτεραιότητα για την Κυβέρνηση είναι το Δημόσιο Πανεπιστήμιο.
Για αυτόν τον λόγο άλλωστε, φροντίσατε να γεμίσετε το νομοσχέδιο με μια σειρά διατάξεων, πολλές από τις οποίες αποτελούν απλές νομοτεχνικές βελτιώσεις ή αυτονόητες τροποποιήσεις σε προβληματικές διατάξεις του Νόμου Κεραμέως, ώστε να μπορέσετε να τεκμηριώσετε επικοινωνιακά τον ισχυρισμό σας ότι το Δημόσιο Πανεπιστήμιο αποτελεί την ναυαρχίδα της πολιτικής σας.
“Μη κερδοσκοπικά” παραρτήματα ΝΠΠΕ
Η συζήτηση στις επιτροπές επιβεβαίωσε πανηγυρικά ότι το νομικό θεμέλιο του νομοσχεδίου είναι ακραία προβληματικό. Το γεγονός αυτό δικαιώνει την αρνητική στάση του ΠΑΣΟΚ.
1ον Κατατέθηκε από τον κ. Πιερρακάκη ότι οι επιλογές του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των Ν.Π.Π.Ε. και του χαρακτήρα τους ως παραρτημάτων υπαγορεύτηκαν από έντονους συνταγματικούς προβληματισμούς.
Τι ομολογεί το υπουργείο;
Ότι βαδίζει σε έδαφος εκτός Συντάγματος, πρόβλημα που επιδιώκει να προσπεράσει μέσω μίας αμφίβολης νομικής κατασκευής.
Τι ομολογεί η Κυβέρνηση;
Ότι ρίχνει μια ζαριά και όπου κάτσει.
Δεν θα σταθώ στη συζήτηση για το Σύνταγμα. Όλα στην ώρα τους.
Είναι όμως μία υπεύθυνη πολιτική επιλογή; Το ερώτημα είναι ρητορικό.
2ον Δεν διασκεδάστηκε απολύτως κανένας από τους έντονους προβληματισμούς μας.
Τα Ν.Π.Π.Ε ούτε μη κερδοσκοπικά θα διασφαλίζεται ότι είναι ούτε και παραρτήματα.
Ως προς το πρώτο: Σχήμα 1o Κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο – μη κερδοσκοπικό παράρτημα είναι το λιγότερο παράδοξο για να μην πω τίποτα χειρότερο, στην δε απάντηση του Υπουργού ότι αυτό γίνεται σε ολόκληρο τον κόσμο η απάντηση μου είναι απλή και ξεκάθαρη : όχι δεν γίνεται πουθενά στον κόσμο.
Σχήμα 2o : κερδοσκοπικό fund ανοίγει μη κερδοσκοπικό ΝΠΠΕ μέσω εκπαιδευτικής συμφωνίας, όπως αναβαπτίσατε το franchise, με πανεπιστήμιο του εξωτερικού. Πάει περίπατος ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας.
Δεν υπάρχει επίσης καμία απολύτως ρύθμιση που να αποτρέπει την νόθευση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα του ΝΠΠΕ
Ως προς το παράρτημα: το σχήμα της διασυνοριακότητας πάει περίπατο επίσης: ένα ΝΠΠΕ μπορεί να λειτουργεί χωρίς συμμετοχή του μητρικού ιδρύματος στο κεφάλαιο και τη διοίκηση.
3ον Ακούσαμε τον κ. Υπουργό να μιλάει για το πιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας.
Καταρχήν, είδαμε το πλαίσιο αυτό να γίνεται λιγότερο αυστηρό από τη διαβούλευση μέχρι τη Βουλή.
Δεν θέλω να φανταστώ τι θα γίνει όταν θα έρθει η ώρα του ελέγχου και της πιστοποίησης.
Πιστοποίηση από ποιον;
Από την ΕΘΑΑΕ, στην οποία έχουν συσσωρευτεί 1000 προγράμματα σπουδών προς πιστοποίηση;
Από την ΕΘΑΑΕ που εμφανίζεται κατ’ όνομα ως ανεξάρτητη αρχή, την ΕΘΑΑΕ που επικυρώνει τετελεσμένες Κυβερνητικές αποφάσεις;
Ή από τον ΕΟΠΠΕΠ που δεν μπορεί μέχρι και σήμερα να ανταποκριθεί στις ήδη υφιστάμενες αρμοδιότητές του λόγω της υποστελέχωσής του;
Με τι είδους εκπαιδευτικό προσωπικό θα διασφαλίζεται η ποιότητα;
Με προσωπικό χωρίς διασφαλισμένο μισθό αντίστοιχο των μελών ΔΕΠ του δημοσίου πανεπιστημίου, χωρίς σύστημα εξέλιξης, χωρίς χρονικό περιορισμό διδασκαλίας, χωρίς χρόνο για έρευνα.
Κατά δεύτερον, υπάρχει μια υπερβολική σιγουριά από την κυβέρνηση : για το πλαίσιο και το αυστηρό πλαίσιο εποπτείας. Αν διαβάσετε και διαβάσατε προφανώς την πρόταση διαλόγου του ΠΑΣΟΚ εκεί πράγματι υπάρχει το πιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας, των οποίων τα στοιχεία τα αντλούμε από τη φιλοσοφία του σκανδιναβικού παραδείγματος οργάνωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Αυτήν την πρόταση θα συζητήσουμε εντός του κόμματός μας και με την κοινωνία, με σκοπό να διαμορφώσουμε ένα μοντέλο δίκαιο, ποιοτικό και βιώσιμο παράλληλα με την πρότασή μας για το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Με τον τρόπο αυτό θα επιχειρήσουμε να δείξουμε στην Κυβέρνηση πώς πρέπει να λειτουργεί ένα υπεύθυνο κόμμα, που σέβεται τους θεσμούς και το Σύνταγμα, που σέβεται τις δημοκρατικές αξίες, που δεν φοβάται τον διάλογο.
Κλείνοντας θέλω να πω ότι η κυβέρνηση ξεκίνησε προσπαθώντας να μας βαπτίσει Πράσινο ΣΥΡΙΖΑ.
Δεν υιοθετώ διόλου αυτόν τον απαξιωτικό χαρακτηρισμό.
Θεωρώ επίσης πως και ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά, και το ΚΚΕ ακόμη, επιχειρηματολογούν και τεκμηριώνουν.
Αυτά που πιστεύουν.
Ακόμη κι αν διαφωνείτε. Ακόμη και αν διαφωνώ κ εγώ. Όποιος κι αν διαφωνεί.
Έτσι λειτουργεί η δημοκρατία, ο καθένας έχει την άποψή του και τοποθετείται και είναι απολύτως σεβαστή..
Προφανώς όμως υπονοείτε ότι δεν έχουμε πρόταση.
Εμείς όπως παρουσιάσαμε πρόταση.
Κατόπιν, είπατε, όχι εσείς, αλλά ειπώθηκε ότι δεν υπάρχει Σκανδιναβικό μοντέλο.
Μα εμείς οι ίδιοι το λέμε στην παρουσίαση που κάναμε.
Παρουσιάσαμε το μοντέλο της κάθε χώρας ξεχωριστά,
Δημιουργήσαμε ένα πλαίσιο κοινών σημείων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
Και μιλήσαμε για τη φιλοσοφία του Σκανδιναβικού παραδείγματος.
Όχι κάποια συγκεκριμένη εφαρμογή ενός μοντέλου.
Πάμε λοιπόν στην ουσία.
Τι λέμε εμείς στην πρότασή μας; Γιατί πέρα από τη μη αποδοχή και την απαξίωση πάμε να δούμε και το περιεχόμενο. Εμείς λοιπόν τι λέμε; Και τι βάζουμε και τι θέτουμε;
Όλους εκείνους τους όρους και προϋποθέσεις στη βάση των οποίων σχεδιάζουμε το τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Όλους εκείνους τους όρους και προϋποθέσεις στη βάση των οποίων σχεδιάζουμε το τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όλους εκείνους του όρους και προϋποθέσεις στη βάση των οποίων θα συζητήσουμε στην αναθεώρηση του Συντάγματος.
Διασφάλιση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα
Ενιαίο Σύστημα εισαγωγής
Γεωγραφικά κριτήρια
Ποιοτικά κριτήρια (τα ratings, οι διεθνείς ουσιαστικά αξιολογήσεις γιατί το ζητούμενο είναι η αναβάθμιση του τοπίου της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης)
Ακαδημαϊκή ελευθερία και διασφάλιση εργασιακών θεμάτων των μελών ΔΕΠ
Δέσμευση μακροχρόνιας παραμονής.
Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο και ο ρόλος της ΕΘΑΑΕ
Εδώ όμως θέλω να κάνω μία αναφορά στις διατάξεις για το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο και κυρίως στο ρόλο της ΕΘΑΑΕ στην διαμόρφωση της απόφασης που αφορά την μεταφορά τμημάτων από το Διεθνές Πανεπιστήμιο στο ΔΠΘ, ως επίσης και στην ίδρυση και συγχώνευση σχολών.
Έκανα μία ερώτηση στον Πρύτανη του ΔΠΘ στη συζήτησή μας στους φορείς που εκπροσώπησε την Σύνοδο των Πρυτάνεων για το αν θεωρεί ότι η απόφαση για την ίδρυση σχολών, την μεταφορά από το ΔΙΠΑΕΙ και την κατάργηση υπηρετεί κάποιον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό.
Μία αξιολόγηση προσωπικού, υποδομών και χρηματοδότησης.
Από την απάντησή του αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει ένας μεγάλος βαθμός ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
Η ερώτηση μου δεν είναι τυχαία: πίσω από τον τίτλο: «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΥ ΔΠΘ» διαπιστώνουμε ότι σχολές μεταφέρονται, ιδρύονται, καταργούνται δια συγχωνεύσεως χωρίς να υπάρχει κάποιο ρεαλιστικό σχέδιο βιωσιμότητάς τους.
Και το κυριότερο, φαίνεται ότι βάζουμε το κάρο μπροστά από το άλογο,
αντί να συζητήσουμε επιτέλους σοβαρά για έναν ακαδημαϊκό χάρτη του δημοσίου πανεπιστημίου, για σοβαρά κριτήρια ίδρυσης ενός δημοσίου ΑΕΙ, αντί να συζητήσουμε σοβαρά και να δεσμευτεί η κυβέρνηση με συγκεκριμένα ορόσημα, ουσιαστικής ενίσχυσης και χρηματοδότησης του δημοσίου πανεπιστημίου, επιμένει σε ένα μοντέλο που νομοτελειακά οδηγεί το περιφερειακό ΑΕΙ σε μαρασμό.
Εδώ όμως υπάρχει ένας ακόμα εύλογος προβληματισμός ως προς τον ρόλο της ΕΘΑΑΕ ως ανεξάρτητης αρχής:
Η μεταφορά των 7 τμημάτων από το ΔΙΠΑΕ προς το ΔΠΘ εξαγγέλθηκε μόλις τον Ιανουάριο του 2023.
Χωρίς καμία επεξεργασία, χωρίς καμία συζήτηση.
Η πρόσφατη αποκάλυψη της γνωμοδότησης της ΕΘΑΑΕ αποκαλύπτει ένα παράδοξο χρονικό:
Η σύγκλητος του ΔΠΘ στέλνει τις προτάσεις της σχετικά με την «αναβάθμιση» του ιδρύματος στον Υπουργό την Πέμπτη 19/10/23 και την Παρασκευή 3/11/23.
Η ΕΘΑΑΕ, με πρωτόγνωρη ταχύτητα, την επόμενη Τρίτη 8/11/23, ανακοινώνει τη γνωμάτευσή της. Το ΔΙΠΑΕ δεν φαίνεται να ρωτήθηκε.
Ποιο είναι το συμπέρασμα;
Η ΕΘΑΑΕ φαίνεται να επικύρωσε με συνοπτικές διαδικασίες μία ειλημμένη κυβερνητική απόφαση.
Αλλά το πλέον προβληματικό είναι η αιτιολόγηση της γνωμάτευσης αυτής:
1ον Το Υπουργείο και η ΕΘΑΑΕ αντιλαμβάνονται την ανάπτυξη της Περιφέρειας Ανατολικής-Μακεδονίας και Θράκης ως αποτέλεσμα μιας διοικητικής πράξης που αφορά την τυπική μεταφορά 7 τμημάτων του ΔΙΠΑΕ στο ΔΠΘ.
Τα τμήματα αυτά δεν είναι νέα, υπήρχαν και λειτουργούσαν στην Καβάλα και τη Δράμα· άρα, γιατί θα συμβάλουν περισσότερο στην περιφερειακή ανάπτυξη; Τι είδους λογική είναι αυτή;
2ον Ιδρύεται ένα νέο πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών στην Κομοτηνή χωρίς πρόβλεψη νέου προσωπικού. Άρα το προσωπικό θα προέλθει είτε από περικοπή θέσεων από άλλα τμήματα ή από δανεικό προσωπικό με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την λειτουργία τους.
3ον Οι καταργήσεις γίνονται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Επικαλείται η Κυβέρνηση μειωμένους εισακτέους, ενώ την ίδια στιγμή υπάρχουν σχολές με λιγότερους.
Τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι η «ανασυγκρότηση» του ΔΠΘ δεν εντάσσεται σε κάποιο στρατηγικό σχέδιο και βέβαια ότι δεν υπάρχει κανένα στρατηγικό σχέδιο για την ανάπτυξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Οι κυβερνητικές επιλογές έχουν μόνο επικοινωνιακό χαρακτήρα και υπακούν σε προσωπικές στρατηγικές, όπως φαίνεται με την ίδρυση νέου ΠΠΣ στις ψηφιακές εφαρμογές και την ένταξη του Τμήματος Εργοθεραπείας στη μονοτμηματική Σχολή Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.
Περιττό να επισημάνω το βαθμό του προβληματισμού μας για τον ρόλο της ΕΘΑΑΕ στην πιστοποίηση των ιδιωτικών ΑΕΙ.
Τι λαμβάνουμε ως απάντηση επί αυτών; Ουδέν. Συνθήματα στις τηλεοράσεις, keywords, λέξεις δηλαδή κλειδιά με όρους επικοινωνίας,
Και επίθεση στον «εχθρό».
Δεν είναι αυτή η πολιτική που προσωπικά ονειρεύομαι για μία καλύτερη Ελλάδα.
Πιστεύω βαθιά, ότι μπορούμε και αλλιώς.
Ευχαριστώ.
