Στην ανάγκη η τεχνητή νοημοσύνη να αποτελέσει εργαλείο προόδου με διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστικές εγγυήσεις για τα δικαιώματα των πολιτών, αλλά και στις διαχρονικές αδυναμίες της Δημόσιας Διοίκησης που υπονομεύουν ακόμη και τις πιο αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, στάθηκε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά την ομιλία της στην Ολομέλεια της Βουλής, στη συζήτηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η κα Σπυριδάκη ξεκαθάρισε εξαρχής ότι η συζήτηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως μια τεχνολογία του μέλλοντος, αλλά ως μια πραγματικότητα που ήδη επηρεάζει κρίσιμες πτυχές της καθημερινότητας των πολιτών. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η πραγματική πολιτική πρόκληση δεν είναι η τυπική εφαρμογή ενός ευρωπαϊκού κανονισμού, αλλά η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε η τεχνολογία να υπηρετεί τον άνθρωπο, χωρίς να δημιουργεί νέες ανισότητες ή να υπονομεύει θεμελιώδη δικαιώματα.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε από το βήμα της Βουλής:«Όλοι πλέον γνωρίζουμε, ακόμα και οι μεγαλύτεροι από εμάς, ότι όταν κάνουμε λόγο για την τεχνητή νοημοσύνη, μιλάμε για το σήμερα και όχι για κάποια τεχνολογία του αύριο. Δεν μιλάμε λοιπόν για κάτι που θα έρθει στη ζωή μας. Μιλάμε για κάτι που είναι ήδη εδώ. Μιλάμε για συστήματα τα οποία είναι παρόντα και απολύτως ενταγμένα σε καίριους τομείς της καθημερινότητας, στην εργασία, στην εκπαίδευση, στην υγεία, ακόμα και στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις. Κι εμείς φυσικά δεν έχουμε την πολυτέλεια να μείνουμε πίσω ούτε ως κράτος ούτε ως πολίτες.»
Η Βουλευτής τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί ένα ουδέτερο τεχνολογικό εργαλείο, αλλά μια δύναμη που μπορεί να λειτουργήσει είτε προς όφελος είτε εις βάρος της κοινωνίας, ανάλογα με το θεσμικό πλαίσιο και τις εγγυήσεις που τη συνοδεύουν.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά: «Δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι δεν μιλάμε για ένα ουδέτερο εργαλείο. Μιλάμε για ένα όπλο. Ένα όπλο στα χέρια ακατάλληλου χρήστη μπορεί να είναι καταστροφικό. Μπορεί να διευρύνει ανισότητες, μπορεί να επηρεάσει δικαιώματα και φυσικά να δημιουργήσει νέους κινδύνους, εάν δεν συνοδεύεται από επαρκείς ασφαλιστικές δικλείδες. Άρα, ο πυρήνας της προβληματικής είναι πώς όλο αυτό το όπλο θα γίνει πραγματικά εργαλείο προόδου με δίκαιους όρους.»
Συνεχίζοντας, επισήμανε ότι το πραγματικό ερώτημα δεν είναι εάν η Ελλάδα οφείλει να εφαρμόσει τον ευρωπαϊκό κανονισμό — κάτι που αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση κάθε κράτους-μέλους — αλλά εάν διαθέτει τις απαραίτητες δομές, το ανθρώπινο δυναμικό και τους πόρους ώστε η εφαρμογή του να είναι ουσιαστική και όχι τυπική.
Στο πλαίσιο αυτό, η κα Σπυριδάκη στάθηκε ιδιαίτερα στις ανεξάρτητες αρχές, οι οποίες καλούνται να αναλάβουν νέες και ιδιαίτερα απαιτητικές αρμοδιότητες χωρίς, όπως επεσήμανε, να έχει προηγηθεί η αναγκαία ενίσχυση σε προσωπικό, τεχνική εξειδίκευση και οικονομικούς πόρους.
Όπως ανέφερε: «Το νομοσχέδιο τους αναθέτει νέες αρμοδιότητες, ιδιαίτερα απαιτητικές. Η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων καλείται να διαχειριστεί ένα εξαιρετικά σύνθετο πεδίο. Και ρωτώ το εξής απλό. Διαθέτει το προσωπικό; Διαθέτει την απαραίτητη τεχνική εξειδίκευση και τους πόρους; Οι ίδιοι οι φορείς μάς είπαν ότι απαιτείται ουσιαστική ενίσχυση, ότι χρειάζεται εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό, μηχανικούς πληροφορικής, ειδικούς στην τεχνητή νοημοσύνη και αναγκαίους οικονομικούς πόρους.»
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν θα εξαρτηθεί από το πόσο προηγμένη είναι η τεχνολογία, αλλά από το αν υπάρχουν πραγματικές εγγυήσεις ελέγχου και λογοδοσίας κατά την εφαρμογή της.
Χαρακτηριστικά σημείωσε: «Η γενικευμένη χαμένη εμπιστοσύνη των πολιτών δεν θα κριθεί στο πόσο σύγχρονα είναι τα συστήματα και οι αλγόριθμοι, αλλά από το αν γνωρίζουν ότι συνεχίζει και υπάρχει λογοδοσία και έλεγχος. Η συζήτηση δεν είναι αν γράψαμε σωστά τις αρμοδιότητες· είναι αν δημιουργούμε τις πραγματικές προϋποθέσεις για να ασκηθούν.»
Συνεχίζοντας την παρέμβασή της, η Βουλευτής Λασιθίου έθεσε στο επίκεντρο ένα από τα σημαντικότεραζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στη Δημόσια Διοίκηση: τη διαφάνεια των διοικητικών αποφάσεων και το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει πότε και με ποιον τρόπο ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζει την καθημερινότητά του.
Αναφερόμενη στο Εθνικό Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, υπογράμμισε ότι η δημιουργία του αποτελεί ένα θετικό βήμα, ωστόσο η πραγματική του αξία θα κριθεί από το κατά πόσο θα εξασφαλίζει ουσιαστικά δικαιώματα στους πολίτες και όχι απλώς μια τυπική καταγραφή.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Το ίδιο ισχύει και με το Εθνικό Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η δημιουργία του είναι σωστή. Όμως θα ήθελα να ξέρω κάτι απλό. Αν ένας πολίτης λάβει διοικητική πράξη, η οποία στηρίχτηκε σε σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, θα το γνωρίζει; Θα έχει δικαίωμα για ανθρώπινη επανεξέταση; Θα γνωρίζει ποιος λογοδοτεί για την απόφαση αυτή; Γιατί εκεί κρίνεται αν το μητρώο θα λειτουργήσει ως εργαλείο διαφάνειας ή αν θα παραμείνει μια ακόμα διοικητική καταγραφή.»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, ωστόσο, στις διατάξεις του νομοσχεδίου που αφορούν το Ελληνικό Κτηματολόγιο, μεταφέροντας στη Βουλή την καθημερινή αγωνία εκατοντάδων πολιτών του Λασιθίου, οι οποίοι εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωποι με μια εξαντλητική γραφειοκρατική διαδικασία, υψηλό οικονομικό κόστος και διαρκή ανασφάλεια ως προς την περιουσία τους.
Η κα Σπυριδάκη αναγνώρισε ότι η πρόβλεψη για τη δημιουργία νέων θέσεων νομικών αποτελεί μια θετική εξέλιξη, υπογράμμισε όμως ότι ούτε οι ίδιοι οι εργαζόμενοι ούτε ο φορέας θεωρούν πως η συγκεκριμένη παρέμβαση αρκεί για να αντιμετωπιστούν τα διαρθρωτικά προβλήματα του Κτηματολογίου.
Όπως χαρακτηριστικά επισήμανε: «Θα μου πείτε, κύριοι της Κυβέρνησης, αφού δημιουργούνται 80 νέες θέσεις νομικών στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, αυτό δεν είναι θετικό; Φυσικά και είναι και καλώς γίνεται. Το αναγνώρισε και ο σύλλογος εργαζομένων. Ο ίδιος όμως ο φορέας είπε και κάτι ακόμα, είπε ότι οι ανάγκες του Κτηματολογίου δεν εξαντλούνται σε αυτήν τη ρύθμιση, ότι απαιτείται συνολική ενίσχυση και ολοκληρωμένος σχεδιασμός.»
Συνδέοντας τη συζήτηση με την πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες του Λασιθίου, υπενθύμισε ότι έχει ήδη αναλάβει επανειλημμένες κοινοβουλευτικές πρωτοβουλίες για τα προβλήματα της κτηματογράφησηςστην Κρήτη, επισημαίνοντας ότι οι καθυστερήσεις, οι αλληλοεπικαλύψεις με τους δασικούς χάρτες και οι συνεχείς διορθώσεις έχουν οδηγήσει εκατοντάδες ιδιοκτήτες σε οικονομική και ψυχολογική εξάντληση.
Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Στο Λασίθι το Κτηματολόγιο βασανίζει εκατοντάδες πολίτες που συναντώ καθημερινά. Έχουμε κάνει συνεχείς κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις για τις προθεσμίες κτηματογράφησης, τις αλληλοεπικαλύψεις με δασικούς χάρτες και για την άνιση μεταχείριση περιοχών της Κρήτης, για σφάλματα πολιτών οι οποίοι δεν είναι ούτε μηχανικοί ούτε νομικοί και για την ανασφάλεια που βιώνουν οι πολίτες και οι ιδιοκτήτες.»
Μάλιστα, συνδύασε το ζήτημα του Κτηματολογίου με τη γενικότερη οικονομική πίεση που βιώνουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά, σημειώνοντας ότι το διαρκώς αυξανόμενο κόστος ζωής καθιστά ακόμη πιο άδικο να επιβαρύνονται οι πολίτες με πρόσθετες δαπάνες προκειμένου να αποδείξουν στο ίδιο το κράτος ότι η περιουσία τους είναι δική τους.
Όπως χαρακτηριστικά υπογράμμισε: «Με ρωτούν πότε θα τελειώσει αυτή η ταλαιπωρία, πότε θα σταματήσουν να πηγαίνουν από υπηρεσία σε υπηρεσία, πότε θα πάψουν να πληρώνουν δικηγόρους και μηχανικούς για να αποδείξουν στο ίδιο το κράτος ότι η περιουσία τους είναι δική τους.»
Κλείνοντας την ομιλία της, η Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε ότι η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δίκαιο δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί πολιτική επιτυχία μιας κυβέρνησης. Εκείνο που κρίνει τελικά κάθε μεταρρύθμιση είναι αν βελτιώνει ουσιαστικά την καθημερινότητα των πολιτών και αν οδηγεί σε ένα κράτος πιο αποτελεσματικό, πιο δίκαιο και περισσότερο αξιόπιστο.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δίκαιο είναι υποχρέωση κάθε κράτους μέλους. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της πολιτικό επίτευγμα. Το πολιτικό επίτευγμα είναι άλλο. Είναι να μετατρέπεις τη συμμόρφωση σε ένα καλύτερο κράτος. […] Όταν ο κόσμος θα έρθει αντιμέτωπος ξανά με αυτό που λέμε κράτος, να διαπιστώσει ότι όλα γίνονται καλύτερα. […] Αυτό είναι στην ουσία και αυτό που πρέπει να απαντήσουμε, αν κάθε ενσωμάτωση που έχει έναν θετικό σκοπό, ερχόμενη στη χώρα μας με τον τρόπο που την ενσωματώνουμε, δίνει ένα κράτος πιο δίκαιο, πιο αποτελεσματικό και πιο διαφανές.»
