«Σύγχρονο Ψηφιακό Κράτος με προστασία δικαιωμάτων και πραγματική ανταποδοτικότητα»
Ο Γιώργος Μουλκιώτης, Βουλευτής Βοιωτίας και Τομεάρχης Προστασίας του Πολίτη του ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής, τοποθετήθηκε στην Βουλή σχετικά με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2022/1463 της αρχής «Μόνον Άπαξ» και τη διαλειτουργικότητα κρατικών συστημάτων και λοιπές διατάξεις.
Κατά την τοποθέτησή του άσκησε έντονη πολιτική και θεσμική κριτική στην κυβέρνηση, επισημαίνοντας ότι πίσω από την αναγκαία εφαρμογή ευρωπαϊκών κανονισμών και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό επιχειρείται η δημιουργία ενός υπερσυγκεντρωτικού ψηφιακού κράτους, με εκτεταμένη συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων, περιορισμένες δικλείδες ελέγχου και σοβαρά ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και δημοκρατικής εποπτείας.
Όπως τόνισε, η κυβέρνηση αξιοποιεί μια ευρωπαϊκή τεχνική υποχρέωση όχι μόνο για τη διασυνοριακή ανταλλαγή δικαιολογητικών και την εφαρμογή της αρχής «Μόνον Άπαξ», αλλά και για να επεκτείνει ένα πολύ ευρύτερο πλαίσιο μαζικής διαλειτουργικότητας κρατικών μητρώων, συγκέντρωσης και διασύνδεσης δεδομένων πολιτών, επέκτασης του Gov.gr Wallet και της ψηφιακής ταυτότητας, χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και ετερόκλητων διατάξεων όπως το άρθρο 35 για την ΕΥΠ.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις διατάξεις για την ψηφιακή ταυτότητα και το Gov.gr Wallet, με τον εισηγητή της μειοψηφίας να επισημαίνει ότι το νομοσχέδιο δεν αποσαφηνίζει ποια δεδομένα θα αντλούνται, ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτά, για πόσο χρόνο θα αποθηκεύονται και ποιος θα φέρει την ευθύνη σε περίπτωση διαρροής ή παραβίασης προσωπικών δεδομένων. Παράλληλα, υπογράμμισε τις σοβαρές επισημάνσεις του Συνηγόρου του Πολίτη σχετικά με την ανάγκη σαφών ορίων πρόσβασης, τη διατήρηση εναλλακτικών τρόπων εξυπηρέτησης και την προστασία ηλικιωμένων και πολιτών χωρίς ψηφιακές δεξιότητες.
Σημαντικό μέρος της παρέμβασης αφορούσε και το άρθρο 26 για το AI chatbot του Δημοσίου, με έμφαση στους κινδύνους που προκύπτουν από την εισαγωγή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης χωρίς επαρκές θεσμικό πλαίσιο, διαφάνεια και σαφείς εγγυήσεις ελέγχου.
‘Εμφαση δόθηκε και στο σοβαρό θεσμικό ζήτημα της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας. Όπως επισημάνθηκε, ενώ η Αρχή καλείται επανειλημμένα στις κοινοβουλευτικές επιτροπές για κρίσιμα νομοσχέδια, επιλέγει να εκπροσωπείται κυρίως μέσω γραπτών υπομνημάτων και εισηγήσεων αντί δια ζώσης παρουσίας και δημόσιας λογοδοσίας. Υπογραμμίστηκε ότι η θέση του ΠΑΣΟΚ παραμένει σταθερή υπέρ μιας πραγματικά ανεξάρτητης Αρχής Κυβερνοασφάλειας, απαγκιστρωμένης από κυβερνητικές επιρροές και κομματικές εξαρτήσεις.
Κατά την ομιλία έγινε επίσης αναφορά στην κατάρρευση του διαγωνισμού των 88,1 εκατ. ευρώ για τις κάμερες της Τροχαίας, μετά τις προσφυγές για τεχνικές προδιαγραφές και ζητήματα χρήσης τεχνητής νοημοσύνης. Ο διαγωνισμός ακυρώθηκε γιατί περιείχε όρους, όπως για τις τεχνικές προδιαγραφές, οι οποίες θεωρήθηκε ότι ενδέχεται να περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Δηλαδή, φωτογραφικές διατάξεις, που υποκρύπτουν φωτογραφικό διαγωνισμό.
Όπως σημειώθηκε χαρακτηριστικά:
«Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής δεν είπε “όχι” στην ψηφιακή οδική ασφάλεια. Ζητήσαμε κανόνες, διαφάνεια, σαφείς εγγυήσεις για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και υγιή ανταγωνισμό στις προδιαγραφές. Η κυβέρνηση επέλεξε τη θεσμική βιασύνη και σήμερα οφείλει να εξηγήσει γιατί δεν άκουσε τις τεκμηριωμένες προτάσεις και τις θεσμικές επισημάνσεις που είχαν κατατεθεί εγκαίρως».
Ιδιαίτερα εκτενής και επικριτική, ήταν η αναφορά στο άρθρο 35 για την ΕΥΠ, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα πιο προβληματικά άρθρα του νομοσχεδίου. Ο εισηγητής ζήτησε εξαρχής την απόσυρση της διάταξης, ως θεσμικά και πολιτικά απαράδεκτης. Όπως τονίστηκε, ο πραγματικός κίνδυνος του άρθρου δεν αφορά μόνο διοικητικές τακτοποιήσεις προσωπικού, αλλά τη δημιουργία ενός μηχανισμού μόνιμης θεσμικής επιρροής μέσα στην ΕΥΠ, σε μια περίοδο όπου επεκτείνεται η διαλειτουργικότητα κρατικών συστημάτων, αυξάνεται η συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων πολιτών και ενισχύονται οι δυνατότητες ψηφιακής παρακολούθησης.
Παράλληλα, ασκήθηκε κριτική και στο άρθρο 36 για το Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα Αιμοδοσίας, με αναφορά στις σοβαρές επιφυλάξεις που διατύπωσαν φορείς ασθενών σχετικά με τον κίνδυνο κατακερματισμού του συστήματος, τις διπλές χρηματοδοτήσεις, τη διοικητική σύγχυση και την αποδυνάμωση του ρόλου του ΕΚΕΑ.
Επισημάνθηκε η ανάγκη το ψηφιακό κράτος να έχει πραγματική ανταποδοτικότητα για την περιφέρεια, με ουσιαστικά οφέλη για τον τουρισμό, τον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη μείωση της γραφειοκρατίας και των καθυστερήσεων.
Τέλος ο Γ. Μουλκιώτης τόνισε: «Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη τεχνολογία. Χρειάζεται ένα ψηφιακό κράτος σύγχρονο, ασφαλές και δημοκρατικά ελεγχόμενο, που να υπηρετεί πραγματικά τον πολίτη, την περιφέρεια και την παραγωγική οικονομία. Ένα κράτος με διαφάνεια, λογοδοσία και πραγματική ανταποδοτικότητα για την κοινωνία στην ψηφιακή εποχή».
