Συνέντευξη Τύπου: Τα πεπραγμένα της κυβέρνησης στην ενέργεια και το προγραμματικό σχέδιο του ΠΑΣΟΚ

Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: Καλησπέρα σε όλους. Σας ευχαριστούμε θερμά για την παρουσία σας στη σημερινή συνέντευξη τύπου για την Ενέργεια, μια συνέντευξη τύπου η οποία αφορά όχι μόνο τους ειδικούς, τους μηχανικούς, ή τους επαγγελματίες στο χώρο της ενέργειας. Αφορά κάθε νοικοκυριό, κάθε μικρή επιχείρηση, κάθε αγρότη, κάθε παραγωγό, κάθε νέο άνθρωπο που προσπαθεί να σχεδιάσει τη ζωή του σε μια χώρα που το κόστος ζωής παραμένει δυσβάσταχτο.

                        Η ενέργεια δεν είναι απλά και μόνο ένας λογαριασμός που κάθε μήνα έρχεται. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, παραγωγικής αντοχής, εθνικής στρατηγικής, είναι ζήτημα δημοκρατίας.

                        Σήμερα, λοιπόν, θα αναπτύξουμε τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ για την ενέργεια: ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και Αντιπρόεδρος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και πρώην Υπουργός Ενέργειας κύριος Γιάννης Μανιάτης, ο Βουλευτής Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ και κοινοβουλευτικός Τομεάρχης Ενέργειας, ο Φραγκίσκος Παρασύρης και ο Γραμματέας του Τομέα Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ, ο Κώστας Μαθιουδάκης.

                         Η αποτυχία της σημερινής πολιτικής, νομίζουμε ότι έχει ονοματεπώνυμο, είναι αποτυχία της Νέας Δημοκρατίας. Προσπάθησα να παρουσιάσω σαν ένα success story την επίδοσή της στην ενέργεια, αλλά είδαμε μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Οι λογαριασμοί παραμένουν υψηλοί, η αγορά παραμένει αδιαφανής, οι ευάλωτοι δεν έχουν προστασία, οι μικρομεσαίοι δεν έχουν σταθερότητα και μεγάλες ευκαιρίες για τη χώρα, ενεργειακά, πέρασαν από μπροστά μας και ή χάθηκαν ή καθυστέρησαν κρίσιμα.

                        Τα μεγάλα πλεονεκτήματα της χώρας, όπως είναι ο ήλιος, η γεωγραφική θέση, θα μπορούσαν να την κάνουν μια χώρα ασφαλούς και φθηνής ενέργειας. Θα μπορούσε ένα αγαθό να ανήκει σε 10 εκατομμύρια Έλληνες και όχι σε πολύ λίγους ολιγάρχες, όπως συμβαίνει τώρα. Αντί να γίνει αυτό, δεν έχει αξιοποιηθεί όπως πρέπει. Εμείς έχουμε μια εναλλακτική πρόταση. Αυτήν θα εξηγήσουμε.

                        Τον λόγο έχει ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Καλό μεσημέρι και από μένα. Σήμερα έχουμε μια εξαιρετική ευκαιρία να παρουσιάσουμε τη δουλειά του ΠΑΣΟΚ, αλλά και να ασκήσουμε κριτική σε μια κυβέρνηση, όπου η αποτυχία της στην ενεργειακή πολιτική αποδεικνύεται καθημερινά στο κόστος ζωής και στο κόστος παραγωγής. Το κόστος ζωής λόγω της ενέργειας είναι πάρα πολύ υψηλό, όπως και το κόστος να παράξεις προϊόντα τα οποία, για πολλούς λόγους, οι συντελεστές παραγωγής έχουν αυξηθεί, κυρίως λόγω του κόστους ενέργειας.

                        Εμείς, από την πρώτη στιγμή, παρουσιάσαμε ένα εντελώς διαφορετικό σχέδιο για την ενεργειακή μετάβαση. Ένα σχέδιο πράσινο, ένα σχέδιο δίκαιο, ένα σχέδιο ανθεκτικό. Ένα σχέδιο που δεν δημιουργεί εξαρτήσεις της ελληνικής οικονομίας με τρίτες χώρες, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές εξελίξεις είναι πάρα πολύ σημαντικές και δημιουργούν εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Και δεν μιλώ μόνο για την τελευταία κρίση που αφορά τη Μέση Ανατολή, αλλά και την πρώτη κρίση που ξεκίνησε το 2014 με την Κριμαία και ό,τι έχει γίνει τα επόμενα χρόνια με την παράνομη εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία.

                        Εμείς λοιπόν είχαμε ένα σχέδιο, το οποίο έδινε προτεραιότητα στην κατανομή του ενεργειακού χώρου στους πραγματικούς παραγωγούς, στους συνεταιρισμούς, στους δήμους, στους μεταποιητές, ώστε αυτοί οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι μακροπρόθεσμα καταναλώνουν την ενέργεια που παράγουν, άρα έχουν σταθερό χαμηλό κόστος παραγωγής. Αυτό δεν έγινε στη χώρα μας.

                        Ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της εποχής της Νέας Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού είναι ο τρόπος, τα κριτήρια που έγινε η κατανομή του ενεργειακού χώρου εις βάρος όλων αυτών των ανθρώπων και της τοπικής αυτοδιοίκησης και των πραγματικών παραγωγών. Και μιλώ κυρίως για την ελληνική περιφέρεια.

                        Τα αποτελέσματα λοιπόν τα βιώνουμε στο κόστος παραγωγής. Θα μπορούσαμε να έχουμε επενδύσει στα δίκτυα, να έχουμε επενδύσει νωρίτερα στην αποθήκευση, ώστε η πράσινη μετάβαση να έχει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, και πιο δίκαιη να είναι, αλλά και να δίνει τις δυνατότητες στην παραγωγική Ελλάδα να αποκτήσει ανθεκτικότητα.

                        Χθες συναντήθηκα με αυτοδιοικητικούς στη Βόρεια Ελλάδα για το θέμα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων, και σε αυτό που συμφωνήσαμε είναι ότι τα λάθη που έγιναν με τη διαχείριση του ενεργειακού χώρου, θα γίνουν με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Διότι η κυβέρνηση δεν έχει το βλέμμα πώς θα στηρίξει την αυτοδιοίκηση και πώς η αυτοδιοίκηση, έχοντας τις δυνατότητες, θα στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες.

                        Πάμε στο θέμα της απολιγνιτοποίησης, που και αυτό έχει να κάνει με την ενεργειακή μετάβαση. Εμείς εξαρχής είπαμε ότι η χώρα θα έφευγε από τον λιγνίτη, όπως θα φύγουν όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πώς όμως έπρεπε να γίνει; Με τι ρυθμούς; Οι ρυθμοί έπρεπε να είναι απολύτως εξαρτώμενοι με τις επενδύσεις στο δίκτυο και την αποθήκευση.

                         Άρα, όσο καθυστερούσαν αυτές οι επενδύσεις, τόσο θα έπρεπε να κερδίζουμε χρόνο για να κάνουμε πιο ομαλή απολιγνιτοποίηση. Ούτε αυτό έγινε. Και εδώ υπάρχει το δεύτερο παράδοξο, μετά τον ενεργειακό χώρο. Από τη μία, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος λέει ότι βασικός συντελεστής του επίμονου πληθωρισμού είναι η εξάρτηση της χώρας από το εισαγόμενο φυσικό αέριο και από την άλλη, ο Πρωθυπουργός οδηγεί σε ξαφνικό θάνατο την υπερσύγχρονη μονάδα Πτολεμαΐδα-5, μετατρέποντάς τη σε μονάδα φυσικού αερίου. Τελικά, υπάρχει σχέδιο; Ή όλα γίνονται και προτεραιοποιούνται βάσει των εξυπηρετήσεων που κάνει η κυβέρνηση σε οικονομικά συμφέροντα; Διότι αυτό πια είναι εμφανές στο θέμα του ενεργειακού χώρου, ποιους ευνόησε και ποιοι, δυστυχώς, έμειναν στο περιθώριο με πολύ μεγάλες δυσκολίες, ακόμη και όσοι τελικά πήραν όρους σύνδεσης. Υπάρχουν εμβληματικά παραδείγματα, όπως ο Δήμος Άργους-Ορεστικού, αλλά και τώρα, ενώ οι ίδιοι αποδέχονται ότι η μεγάλη εξάρτηση στο εισαγόμενο φυσικό αέριο δημιουργεί ζητήματα με την ακρίβεια και στην παραγωγή και στη ζωή, αυτοί επιταχύνουν περαιτέρω ακόμη την εξάρτηση αυτή.

                        Το δικό μας όραμα ήταν μια πράσινη μετάβαση που θα έδινε τη δυνατότητα στην ελληνική περιφέρεια κυρίως, αλλά και στα αστικά κέντρα, να δημιουργήσουν συνθήκες χαμηλού κόστους ζωής και αντιμετώπισης ενεργειακής φτώχειας. Διότι μπροστά μας έχουμε και άλλες πολιτικές που πρέπει να προσαρμοστούμε. Αυτές τις πολιτικές δεν μπορεί να τις πληρώσει ο φτωχότερος Έλληνας, ο πιο αδύναμος Έλληνας.

                        Έχουμε ένα στόλο γηρασμένων αυτοκινήτων, έχουμε σπίτια που είναι, δυστυχώς, υψηλού ενεργειακού αποτυπώματος, τρέχουν προγράμματα, όμως τα αποτελέσματα είναι πολύ μικρότερα από αυτά που θα μπορούσαμε να έχουμε. Γιατί και εδώ υπάρχουν πολύ μεγάλες αστοχίες εις βάρος των πιο αδύναμων πολιτών.

                        Χρηματιστήριο Ενέργειας. Το Χρηματιστήριο Ενέργειας το διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – Ανεξάρτητων Ελλήνων. Ήρθε στη Βουλή και είδαμε ποια ήταν τα αποτελέσματα του Χρηματιστηρίου. Κάποιες χώρες και μιλώ για την Πορτογαλία και την Ισπανία, διεκδίκησαν εξαίρεση κατά την περίοδο της κλιμάκωσης της ενεργειακής κρίσης, με συγκεκριμένα επιχειρήματα. Η Ελλάδα, ενώ θα μπορούσε, δεν διεκδίκησε εξαίρεση.

                        Εδώ, λοιπόν, υπάρχει ένα επιχείρημα: «Ωραία, δεν έκαναν αυτό. Γιατί δεν κάνουμε κάτι άλλο για να διασφαλίσουμε το χαμηλό κόστος ενέργειας;». Και ποιο είναι αυτό; Όταν το 85% με το 95% της ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα, το κόστος καθορίζεται από το Χρηματιστήριο Ενέργειας και βλέπουμε τόσο υψηλό κόστος, ενώ σε άλλες χώρες που καθορίζεται το 50%, το 40%, και έχουν πολλά διμερή συμβόλαια σταθερού κόστους, με αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος ενέργειας. Γιατί δεν προχωρούμε και σε αυτή την πολιτική;

                        Άρα, να μειώσουμε την επιρροή και την επίδραση της τιμολόγησης βάσει του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και έτσι να πέσει το κόστος που πληρώνει ο ελληνικός λαός και οι παραγωγοί; Γιατί; Υπάρχουν πολλά ευρωπαϊκά παραδείγματα, και εδώ η επιμονή της κυβέρνησης δημιουργεί ερωτήματα.

                        Απάντηση σε όλα αυτά από τον Πρωθυπουργό είναι ότι «καλά, κάποτε αγοράζαμε ενέργεια, τώρα είμαστε μια μεγάλη εξαγωγική δύναμη. Μα όταν εξάγεις κάτι στις γειτονικές χώρες, τότε έχεις και την πολυτέλεια να καθορίσεις ένα χαμηλότερο κόστος ενέργειας για τους κατοίκους της χώρας σου», αφού λοιπόν είναι τόσο μεγάλη επιτυχία. Ούτε αυτό έχει συμβεί.

                        Και φτάνω στις επιστολές στην κυρία φον ντερ Λάιεν. Θέλω να θυμηθείτε πόσες φορές είχαμε επικοινωνιακές απαντήσεις. Επιστολές στην κυρία φον ντερ Λάιεν για θέματα που αφορούν την εθνική πολιτική ενέργειας, κανόνων στην αγορά. Κάθε τρεις και λίγο η ακρίβεια είναι πίσω και η μπάλα είναι στην κερκίδα. Εμείς λέμε απλά πράγματα: Θα μπουν κανόνες στην αγορά; Θα επιτηρηθεί επιτέλους από το κράτος η αγορά; Ή το κράτος με αυτή την κυβέρνηση θα είναι τροχονόμος μιας ασύδοτης αγοράς, που πάντα κάποιοι κερδίζουν, οι πολύ λίγοι, και στην ενέργεια οι πάρα πολλοί και οι πάρα πολύ πλούσιοι, εις βάρος της κοινωνίας και της παραγωγής;

                        Αλλά από την άλλη, μιλάμε για επιχειρηματικότητα, μιλάμε για ανάγκη ανάπτυξης, ανθεκτικής, δίκαιης, αλλά τις βασικές προϋποθέσεις, που μία από αυτές είναι η ενέργεια, λιγοστά πράγματα έχουν γίνει για να διασφαλίσουν το κόστος.

                        Τελευταίο ζήτημα είναι το ζήτημα του καλωδίου, που και αυτό δείχνει ότι δεν υπήρχε κανένα σχέδιο, κανένα όραμα. Υπάρχει απουσία οράματος. Όλα γίνονται στο επίπεδο των εξυπηρετήσεων και της επικοινωνιακής πολιτικής. Αναρωτηθείτε: Αυτό το έργο που παρουσιάστηκε ως μία από τις εμβληματικότερες διασυνδέσεις, ηλεκτρικές διασυνδέσεις της χώρας, που είναι απολύτως συνδεδεμένο με το σεβασμό στα κυριαρχικά μας δικαιώματα, επιτέλους θα ανακοινώσει η κυβέρνηση χρονοδιάγραμμα ενός έργου που δεν είναι μόνο εθνικού ενδιαφέροντος, είναι ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Εκατοντάδες εκατομμύρια θα πληρωθούν από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.

                        Όταν άρχισε ο σχεδιασμός, όταν είδαν ότι υπήρχαν ζητήματα, τι έκαναν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο; Δεν έχει ξαναβρεθεί ποτέ η εξωτερική πολιτική της χώρας σε τέτοια δύσκολη θέση, να βλέπουμε ένα πινγκ – πονγκ ευθυνών με την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτά είναι αδιανόητα πράγματα, που δείχνουν ότι δεν είναι μόνο ερασιτέχνες. Είναι και επικίνδυνοι. Όταν για τόσο σοβαρά ζητήματα που αφορούν τα εθνικά μας συμφέροντα, τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, υπάρχουν τέτοιου μεγέθους αστοχίες.

                        Για όλα αυτά πρέπει να απαντήσει η κυβέρνηση. Εμείς αυτό που λέμε είναι πάρα πολύ απλό: Την αποτυχία τους την πληρώνει ο αγρότης, ο κτηνοτρόφος, ο μεταποιητής, το νοικοκυριό. Καθημερινά, κάποιοι κερδίζουν και το σύνολο της πραγματικής οικονομίας χάνει. Και επειδή ακούμε ότι «μα γιατί τα λέτε όλα αυτά; » έχουμε από τα πιο φθηνά, την πιο  φτηνή ενέργεια στην Ευρώπη, τα στοιχεία που θα σας παρουσιάσουμε σήμερα δείχνουν ότι η ενέργεια είναι πάρα πολύ ακριβή στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα γίνεται ακόμα πιο ακριβή όταν συνδέσουμε το κόστος της ενέργειας με την αγοραστική δύναμη του ελληνικού λαού, που έχει καταρρεύσει τα τελευταία χρόνια.

                        Ωραία λοιπόν είναι τα επικοινωνιακά τεχνάσματα, ωραία είναι τα κομμένα βίντεο του Πρωθυπουργού χωρίς διάλογο και απαντήσεις, αλλά υπάρχει η σκληρή πραγματικότητα που αποτυπώνεται στην τσέπη και την καθημερινότητα του ελληνικού λαού. Εμείς λοιπόν έχουμε ένα εντελώς διαφορετικό σχέδιο για την ενεργειακή μετάβαση, και πράσινο, και δίκαιο, και ανθεκτικό, με σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες, όπως είναι η Δυτική Μακεδονία που έχει καταρρεύσει από το ΑΕΠ και χιλιάδες άνθρωποι οδηγούνται στη μετανάστευση, όπως είναι και στη Μεγαλόπολη που έχουμε παρόμοιες επιπτώσεις.

                        Αυτά από μένα, τον λόγο έχει ο Γιάννης Μανιάτης.

Γ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Ευχαριστώ πολύ. Θα ξεκινήσω με κάτι επετειακό. Πριν 31 χρόνια, μια μέρα σαν σήμερα, 21 Ιουλίου 1995, η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ με Πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου και Υπουργό Ενέργειας Κώστα Σημίτη, κύρωσε τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, τη γνωστή σε όλους μας Σύμβαση UNCLOS.

Μια σύμβαση η οποία διασφαλίζει το δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια, και που αναγνωρίζει πλήρη δικαιώματα ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, όχι μόνο στις ηπειρωτικές περιοχές αλλά και στις νησιωτικές περιοχές. Αυτά πριν 31 χρόνια.

Πριν 15 χρόνια, την ίδια περίοδο, το 2011, πάλι η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, με Πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου και Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Βαγγέλη Βενιζέλο, πέρασε τον γνωστό σε όλους μας νόμο 4001 για την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων και, για πρώτη φορά, θεσμοθέτησε στο εσωτερικό μας δίκαιο του δικαιώματος της χώρας να αξιοποιεί την μέση γραμμή ίσων αποστάσεων, προκειμένου να ορίζει τα απώτατα όρια της αποκλειστικής οικονομικής της ζώνης.

Θέλω λοιπόν, με αυτή την εισαγωγική παρατήρηση, ανοίγοντας εμείς τον δρόμο των ερευνών υδρογονανθράκων, να καλωσορίσουμε, μετά από 7 χρόνια καθυστέρηση, ανυπαρξία και ύπνωση της κυβέρνησης στο θέμα των υδρογονανθράκων, ότι επιτέλους, μετά και την αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής στα θέματα της ενέργειας, δείχνει ότι έχει ενεργοποιηθεί.

Τώρα, από τη δική μου πλευρά, θα σας παρουσιάσω το δικό μας όραμα για την Ελλάδα του 2035 στον ενεργειακό τομέα. Το όραμα αυτό έχει 5 εθνικούς στόχους και 7 μεγάλες ενεργειακές παρεμβάσεις, τα λέω σε τίτλους:

Πέντε εθνικοί στόχοι:

1. Ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας.

2. Μόνιμα χαμηλότερο ενεργειακό κόστος για τους Έλληνες καταναλωτές, τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

3. Ενέργεια στην υπηρεσία της παραγωγής και της παραγωγικότητας της χώρας.

4. Όπως ήδη ανέφερε ο Πρόεδρος, δίκαιη μετάβαση, αλλά δίκαιη μετάβαση όχι μόνο για Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, και για το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού, κυρίως για τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.

5. Γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας μέσα από την αξιοποίηση όλων αυτών που έχουν ήδη προγραμματιστεί από τις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Οι 7 ενεργειακές μας παρεμβάσεις έχουν τους εξής τίτλους:

1. Εθνικό Πρόγραμμα Δικτύων αποθήκευσης ενέργειας και πλήρους αξιοποίησης, με χωροταξικό σχεδιασμό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

2. Ένα νέο «Εξοικονομώ» για το 2035, για ενεργειακή αναβάθμιση 500.000 ελληνικών κατοικιών, που θα γίνουν, στο μέγιστο βαθμό, με υλικά και εργασίες εντός Ελλάδας, προκειμένου να αυξηθεί η εθνική προστιθέμενη αξία. Το έχουμε ονομάσει «Εξοικονομώ 2035 – Made in Greece».

3. Ένα ενεργειακά ουδέτερο Δημόσιο. Δεν νοείται το Δημόσιο να απαιτεί από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις να κάνουν λιγότερη κατανάλωση ενέργειας, και το ίδιο το Ελληνικό Δημόσιο να είναι παντελώς αδιάφορο στη δική του κατανάλωση ενέργειας.

4. Ένα   νέο κοινωνικό ενεργειακό συμβόλαιο. Ένα νέο συμβόλαιο της δικής μας διακυβέρνησης με την ελληνική κοινωνία και στον τομέα των κατοικιών, των νοικοκυριών, και στον τομέα των επιχειρήσεων.

5. Ένα αδιαμφισβήτητα σοσιαλδημοκρατικό, κοινωνικό και δίκαιο αίτημα των τοπικών κοινωνιών: Να υπάρχει τοπικό ενεργειακό μέρισμα για κάθε μεγάλη επένδυση που γίνεται σε οποιαδήποτε περιοχή της χώρας.

6. Η ηλεκτρική ενέργεια, βασικός πυλώνας για την επιχειρηματική αναγέννηση της χώρας.

7. Ελληνικοί υδρογονάνθρακες, Ταμείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών, ορυκτές πρώτες ύλες, και η Ελλάδα, ενεργειακή γέφυρα τριών ηπείρων.

Θα σας δείξουμε πολύ σύντομα κάποια slides, έτσι ώστε να ξέρουμε πού βρισκόμασταν όταν το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε τη διακυβέρνηση της χώρας στην κυβέρνηση Τσίπρα-Καμένου, που έχει οδηγήσει τη χώρα η κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, και πού είναι το δικό μας όραμα να οδηγήσουμε εμείς την Ελλάδα.

Σε αυτό το πρώτο slide βλέπετε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: Το 2014 η Ελλάδα ήταν στην κατά κεφαλήν παραγωγή φωτοβολταϊκής ηλεκτρικής ενέργειας, η 2^η και η 3η καλύτερη χώρα στον κόσμο, μαζί με την Ιταλία. Σε μια εποχή δημοσιονομικής τραγωδίας της χώρας, καταφέραμε στην Πράσινη Ενέργεια, στην πράσινη μετάβαση, στα φωτοβολταϊκά, και ανεβάσαμε τη χώρα στην 2^η ή 3^η  καλύτερη χώρα του κόσμου στην κατά κεφαλήν παραγωγή από φωτοβολταϊκά, μαζί με την Ιταλία, επαναλαμβάνω.

Εδώ βλέπετε πού αφήσαμε τη χώρα στα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά το 2014-2015, και πού είναι το 2022-2023. Στα φωτοβολταϊκά αφήσαμε την Ελλάδα στη 2η καλύτερη θέση της Ευρώπης. Είναι στην 3η καλύτερη. Και στην ηλεκτρική ενέργεια από αιολικά την αφήσαμε στην 8η καλύτερη, και είναι στην 8η καλύτερη.

Άρα, για να συνεννοούμαστε, για την αλφαβήτα της ενέργειας: Μετά από 10 χρόνια διακυβέρνησης Τσίπρα-Καμένου και Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα στα πράσινα βρίσκεται εκεί όπου την αφήσαμε εμείς το 2014, πριν 12 χρόνια από σήμερα.

Αυτός είναι ένας σπουδαίος γεωπολιτικός και ενεργειακός δείκτης, ο δείκτης της ενεργειακής εξάρτησης μιας χώρας. Όσο πιο εξαρτημένη ενεργειακά είναι μια χώρα, τόσο λιγότερα περιθώρια διπλωματικά έχει να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Το 2014 η Ελλάδα είχε 65,5% ενεργειακή εξάρτηση. Το 2019, όταν παρέδωσε ο Τσίπρας, η εξάρτηση είχε ανέβει στο 74,1%. Και το 2024, με κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη, η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας είναι 77,7%. 65 την αφήσαμε, 77 την παραδίδουν στην ενεργειακή εξάρτηση.

Το δε, ακόμη χειρότερο, είναι ότι ο στόχος του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα για το 2030, ο στόχος αυτής της κυβέρνησης, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, είναι απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της Νέας Δημοκρατίας πριν ενάμιση χρόνο. Ο στόχος τους είναι η εξάρτηση της χώρας να είναι 66%. Το 2030 να μας οδηγήσουν εκεί που παραδώσαμε τη χώρα το 2014 και λίγο πιο πάνω.

Ερχόμαστε σε αυτό που είπε και ο Πρόεδρος νωρίτερα για τις ενεργειακές κοινότητες και την ενεργειακή δημοκρατία. Ας δούμε λίγο το παράδειγμα της Γερμανίας, τι γίνεται σε μια ενεργειακά αναπτυγμένη χώρα που έχει 100,3 γιγαβατώρες παραγωγή.

Το 31,5% της παραγόμενης ενέργειας παρέχεται από ιδιώτες, μεμονωμένους, μικρούς, αποκεντρωμένους ιδιώτες. Το 10,5% παρέχεται από αγρότες, και θα κάνω μια αναφορά σε αυτό. Και το υπόλοιπο παρέχεται από μεγάλες εταιρείες και λοιπά. Άρα έχουμε το 31,5% συν 10%, το 42% της πράσινης ενέργειας στη Γερμανία παράγεται από ενεργειακές κοινότητες, από αγροτικούς συνεταιρισμούς, από μεμονωμένους παραγωγούς, από δήμους και κοινότητες. Μη ρωτήσετε πώς είναι η αντίστοιχη κατάσταση στην Ελλάδα, είναι μια τραγωδία.

Άρα, όταν οι μεγάλοι της ενέργειας οδηγούν εκεί, δείτε πόση αξία έχει αυτό που σχολίασε νωρίτερα ο Πρόεδρος για τον σφετερισμό του δημόσιου αγαθού που λέγεται ηλεκτρικός χώρος από τη σημερινή κυβέρνηση.

Θέλω να κάνω εδώ και ένα σχόλιο, πριν περάσω στο επόμενο. Το 2014 νομοθετήσαμε μια καινοτόμο πρωτοβουλία που στόχευε απευθείας στη μείωση κατά 60% του ενεργειακού κόστους στην παραγωγή αγροτικών προϊόντων της χώρας. Νομοθετήσαμε για πρώτη φορά, πρώτοι στην Ευρώπη, τους τοπικούς οργανισμούς εγγείων βελτιώσεων, που είναι περίπου 400 στην Ελλάδα, και στους οποίους ανήκουν 300. 000 Έλληνες αγρότες, η μέγιστη πλειοψηφία των Ελλήνων αγροτών.

Νομοθετήσαμε λοιπόν, αυτοί οι Οργανισμοί, που είναι στην πραγματικότητα ενεργειακές κοινότητες -η Ελλάδα στον αγροτικό τομέα είχε ενεργειακές κοινότητες από τη δεκαετία του ’50 που δεν τις ονομάσαμε απλά έτσι, οι τοπικοί Οργανισμοί εγγείων βελτιώσεων λοιπόν, με νομοθεσία ΠΑΣΟΚ, τους δόθηκε το δικαίωμα να έχουν κατά προτεραιότητα δικαίωμα σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο έναντι οποιουδήποτε ιδιώτη.

Παράλληλα, προβλέψαμε από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης του Υπουργείου Γεωργίας επιδότηση έως 70% στους ΤΟΕΒ και τους αγροτικούς συνεταιρισμούς που θα εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά. Καμία κυβέρνηση από το 2014 μέχρι σήμερα δεν αξιοποίησε αυτή τη νομοθετική πρόβλεψη.

Και φτάνουμε στο σημείο να χρησιμοποιούν τους αγρότες, είτε αναδεικνύοντας σκάνδαλα ΟΠΕΚΕΠΕ, είτε δίνοντάς τους ως ελεημοσύνη στοιχειώδη pass, διάφορα pass, ενώ η πολιτική ΠΑΣΟΚ ήταν να έχουν σταθερά, δομικά, και για 25 χρόνια που είναι περίπου η ζωή ενός φωτοβολταϊκού, μειωμένο τιμολόγιο ηλεκτρισμού κατά 60%.

Περνάω σε αυτό το slide που έχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία και σχετίζεται με τη δίκαιη μετάβαση. Αφορά κυρίως τις περιοχές μας, Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη. Πάνω-πάνω βλέπετε, είναι μια σύγκριση Ελλάδας, Ηνωμένου Βασιλείου, Δανίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Ρουμανίας, Γερμανίας, πώς πήγαν και αυτοί στην απολιγνιτοποίηση. Η Ελλάδα, με επιλογή του κ. Πρωθυπουργού, είχε την παγκόσμια ταχύτερη απολιγνιτοποίηση από όλες τις χώρες. Μία απολιγνιτοποίηση του 41% όταν το Ηνωμένο Βασίλειο είχε 37, η Δανία 29, η Ισπανία 25. Εμείς βιαστήκαμε, βιάστηκε η Κυβέρνηση, να προχωρήσει ταχύτατα στον θάνατο των υφιστάμενων παραγωγικών μονάδων. Σημειώνω: λιγνίτη καίνε και οι υπόλοιποι, αυτοί. Και αυτοί πληρώνουν εκπομπές ρύπων. Όλοι είμαστε στο ίδιο καθεστώς. Κάποιοι όμως φέρθηκαν πολύ πιο σοφά για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας τους από ό,τι εμείς.

Το πρόβλημα όμως είναι ακόμη χειρότερο, διότι στην ταχύτατη αυτή ακραία, βίαιη απολιγνιτοποίηση, η Κυβέρνηση προσθέτει και ένα ακόμη αρνητικό: είναι η τελευταία στήλη. Πόσο ποσοστό από αυτή την ισχύ που αφαιρέθηκε λόγω απολιγνιτοποίησης από το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας, αντικαταστάθηκε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Η Ελλάδα είναι στη χειρότερη μοίρα, γιατί βόλευε, όπως προείπαμε, οι μονάδες αυτές να αντικατασταθούν με φυσικό αέριο, όχι με ανανεώσιμα. Η Ελλάδα, λοιπόν, είχε αντικατάσταση μόνο του 47%. Η Μεγάλη Βρετανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το 76%. Η Δανία το 100% η Ισπανία το 53%. και ούτω καθεξής.

Εδώ βλέπετε έναν χάρτη που τον παρουσιάσαμε τον Νοέμβριο του 2014 στον Λευκό Οίκο, στην Σύμβουλο του Προέδρου Ομπάμα για τα ενεργειακά. Είναι τα 12 ενεργειακά έργα της χώρας που σχεδιάστηκαν την περίοδο 2010-2014 και τα οποία αναβαθμίζουν γεωπολιτικά τη χώρα, πάνω στα οποία και μόνο σε αυτά πατάει η σημερινή Κυβέρνηση.

Εξηγούμαι. Τον κάθετο διάδρομο τον έχετε ακούσει; Τον έχετε ακούσει. Ναι, μα ο κάθετος διάδρομος είχε σχεδιαστεί από το 2011 και είχαμε εντάξει το πρώτο τμήμα του, τον ελληνοβουλγαρικό αγωγό, στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα προγράμματα από το 2013. Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας τον ανακάλυψε στο τέλος του 2025, επειδή άλλαξε η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το FSRU της Αλεξανδρούπολης, το έχετε ακούσει; Το έχετε ακούσει. Έργο σχεδιασμένο και χρηματοδοτημένο από τα δικά μας προγράμματα. Το καλώδιο που ανέφερε ο Πρόεδρος, το GSI που συνδέει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, το έχουμε ακούσει; Το έχουμε ακούσει, διότι εκτός των άλλων είναι το ηλεκτρικό έργο της Ευρώπης που πήρε τη μεγαλύτερη επιδότηση, οικονομική ενίσχυση, από ευρωπαϊκά κονδύλια στο σύνολο όλων των ανάλογων ενεργειακών έργων των 27 κρατών – μελών. Και αυτό το πρόγραμμα βρίσκεται στην τραγική κατάσταση την οποία ξέρετε πολύ καλά.

Και εδώ να σχολιάσω ότι εμείς, κάνοντας μια σοβαρή δουλειά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την απόφαση που πήραμε πριν περίπου έναν μήνα για την έκθεση για την Τουρκία, δώσαμε στην ελληνική Κυβέρνηση ένα πανίσχυρο όπλο στη φαρέτρα της, αν ο κ. Πρωθυπουργός θέλει να το αξιοποιήσει, το όπλο αυτό, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μαζί με τον Κύπριο Πρόεδρο, τον κ. Χριστοδουλίδη.

Καταδικάσαμε τη συμπεριφορά της Τουρκίας στο καλώδιο, καταδικάσαμε τη συμπεριφορά της Τουρκίας στην παραβίαση των εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, και καταδικάσαμε τη συμπεριφορά της Τουρκίας στη διαρκή παραβίαση της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτό, αν ο κ. Πρωθυπουργός επιλέξει, μπορεί να το έχει ως το βασικό του τεκμήριο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και να ζητήσει από τους ομολόγους του, αντί να στέλνει επιστολές στην κα φον ντερ Λάιεν, να ζητήσει μια ανάλογη διατύπωση από τους αρχηγούς.

Και το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο Επίτροπος Ενέργειας, απαντώντας σε δική μου ερώτηση για το καλώδιο, αναφέρει: «Δεσμεύομαι να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρωτοβουλία σε περίπτωση που υπάρχουν προβλήματα για την υλοποίηση του καλωδίου από τρίτες χώρες». Προσφέρθηκε η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μας βοηθήσει. Και το αγνοήσαμε, γιατί αυτά είναι γνωστά στην Κυβέρνηση.

Περνάμε τώρα σε μερικά από τα ζητήματα τα οποία έχουμε ήδη ανοίξει. Έχω την τιμή και έχω οριστεί εισηγητής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών για την επόμενη προγραμματική περίοδο, για το μεγάλο πρόγραμμα «Συνδέοντας την Ευρώπη», συνολικού προϋπολογισμού 30 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τι είναι αυτό το πρόγραμμα; Το πρόγραμμα αυτό είναι το πρόγραμμα που χρηματοδοτεί όλα τα προγράμματα των κρατών – μελών, όπως για παράδειγμα το προηγούμενο χρηματοδότησε το καλώδιο ή χρηματοδοτεί τον αγωγό ΤΑΠ ή το FSRU της Αλεξανδρούπολης.

Αυτό, λοιπόν, το πρόγραμμα είναι ένα πρόγραμμα στο οποίο έχουμε δυνατότητα και παρεμβαίνουμε έτσι ώστε να επωφεληθεί και η Ελλάδα, αλλά και όλη η Νοτιοανατολική Ευρώπη από τις δεσμεύσεις που θα υπάρχουν γι’ αυτό. Εδώ πρέπει να σας πω, βέβαια, ότι έχω ξεκαθαρίσει στους ομολόγους μου συναδέλφους των άλλων Κομμάτων, ότι ως εισηγητής των Σοσιαλιστών δεν προτίθεμαι να εγκρίνω τη χρηματοδότηση πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν προτίθεμαι να προτείνω χρηματοδότηση.

Φτάνοντας προς το τέλος, επιτρέψτε μου να σας πω το εξής: έχουμε ένα ολόκληρο πακέτο, όπως σας προείπα, από τα δίκτυα, την αποθήκευση, την εξοικονόμηση ενέργειας, τον τρόπο συμπεριφοράς του δημοσίου, όλα όμως κάτω από μια τεράστια ομπρέλα. Όχι πια δράσεις πράσινης μετάβασης «στα τυφλά». Όλες μας οι δράσεις θα έχουν ένα κριτήριο: ποια είναι η εθνική προστιθέμενη αξία, πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούνται στην Ελλάδα, ποιο είναι το όφελος για τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ενέργειας για την πράσινη μετάβαση έχει προσδιορίσει 51 διαφορετικές δράσεις. Ποτέ η Ελληνική Κυβέρνηση, η σημερινή και η προηγούμενη, δεν αξιολόγησαν ποιες από αυτές τις δράσεις είναι οι πιο συμφέρουσες για την εθνική οικονομία. Εμείς, λοιπόν, καταθέτουμε το δικό μας όραμα για μια Ελλάδα του 2035: πράσινη, δίκαιη, ισχυρή, που όμως θα στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις.

Εδώ είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Θέλω να δείτε τα δύο κόκκινα: πόσο καταναλώνει ένας ηλεκτρικός θερμοσίφωνας στο σπίτι μας; 1.700 κιλοβατώρες. Και πόσο καταναλώνει ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο; 1.500. Με άλλα λόγια, μεγαλύτερος καταναλωτής ενέργειας είναι ο θερμοσίφωνας που ανάβουμε για να κάνουμε ένα μπάνιο, από το ηλεκτρικό αυτοκίνητο.

Η Ελλάδα, όμως, επιδοτεί το ηλεκτρικό αυτοκίνητο που έρχεται όπως είναι, μέχρι και την τελευταία βίδα του, έτοιμο, από εργοστάσια της Κίνας, της Γερμανίας ή άλλων χωρών. το επιδοτεί με 6.000-8.000 ευρώ, ενώ σε εμάς δεν έχει ένα εθνικό πρόγραμμα αντικατάστασης του θερμοσίφωνα που έχουμε με έναν ηλιακό θερμοσίφωνα. Σήμερα η Ελλάδα έχει 1,5 εκατομμύριο σπίτια με θερμοσίφωνα, οι εκτιμήσεις είναι ότι μπορεί να μπει άλλο 1,5 εκατομμύριο. 1,5 εκατομμύριο ηλιακοί θερμοσίφωνες ξέρετε τι σημαίνει; Μείωση κατά 30% σε μηνιαία βάση του λογαριασμού ηλεκτρισμού για κάθε ελληνική οικογένεια.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Δεν έχουμε και πολύ ήλιο για να τα κάνουμε αυτά.

Ι. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Δεν έχουμε και πολύ ήλιο, έχει δίκιο ο Πρόεδρος.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Για να τα κάνει αυτά Γιάννη μου, χρειαζόμαστε Πράσινο Ήλιο!

Ι. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Άρα πάμε να δούμε και να κλείσουμε σιγά-σιγά, ποια είναι η παραγόμενη ηλιακή ενέργεια, για να ξέρουμε. Σήμερα όλη η Ευρώπη, και η Ελλάδα βεβαίως, κάνουμε εισαγωγή κινέζικα φωτοβολταϊκά. Το 95% των φωτοβολταϊκών που εισάγουμε στην Ευρώπη είναι κινέζικα. Γιατί η Γερμανία έχασε τη δική της μεγάλη ευκαιρία. Να μη χάσουμε κι εμείς τώρα, στο συγκριτικό μας πλεονέκτημα, τη δική μας ευκαιρία.

Βλέπετε, λοιπόν, ότι για την παραγωγή 3 μεγαβατώρες τον χρόνο από ένα ηλιακό θερμικό, έχουμε ανάγκη για 6,4 τετραγωνικά μέτρα. Σχεδόν τριπλάσιο, υπερδιπλάσιο χώρο θέλει για την ίδια παραγωγή ένα φωτοβολταϊκό. Άρα έχουμε και πολύ μικρότερη κατάληψη χώρου στις στέγες.

Και για τα περιβαλλοντικά, στα οποία είμαστε όλοι ευαίσθητοι, ένας ηλιακός θερμοσίφωνας μιας τετραμελούς οικογένειας εξοικονομεί 1.700 κιλά διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο, ενώ ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο που έχει μηδέν προστιθέμενη αξία και το οποίο το φέρνουμε απευθείας απ’ έξω, εξοικονομεί μόνο 1.400 κιλά διοξειδίου του άνθρακα το έτος.

Και εδώ είναι η προτελευταία μου διαφάνεια: δείτε τι έχουν καταφέρει, χωρίς καμία βοήθεια, οι ελληνικές επιχειρήσεις, που είναι στις πρώτες καλύτερες του κόσμου. Μας περνούν 4-5 κινέζικες. Και υπάρχουν 3 ελληνικές επιχειρήσεις στις 20 καλύτερες του κόσμου. Στόχος: η δημιουργία ενός τεχνικού και οικονομικού οικοσυστήματος, μείωσης κατά 30% του λογαριασμού στο ηλεκτρικό, κάθε ελληνικής οικογένειας, με τεχνολογία που θα έχει παραχθεί στην Ελλάδα από ελληνικά χέρια και από ελληνικές επιχειρήσεις.

Και θα τελειώσουμε με τους υδρογονάνθρακες. Αυτόν τον χάρτη σίγουρα τον έχετε δει άπειρες φορές, δεξιά είναι η προκήρυξη του μεγάλου διαγωνισμού για τα 20 θαλάσσια οικόπεδα που κάναμε στο τέλος του 2014. Κρατήστε στο μυαλό σας την εικόνα: κάτω δεξιά, δηλαδή νοτιοανατολικά κάτω της Κρήτης, και πάνω αριστερά, ανοιχτά της Κέρκυρας. Είναι περιοχές για τις οποίες συγκεντρώσαμε στοιχεία σεισμικά και προκηρύξαμε σε διαγωνισμό το 2014, πριν 12 χρόνια από σήμερα.

Και έρχεται σήμερα η Κυβέρνηση και τι μας λέει; Ότι αυτές οι περιοχές, λόγω της μεγάλης εμπιστοσύνης που έχουν οι μεγάλοι επενδυτές στη χώρα, έρχονται και τις ζητάνε. Το πρόβλημα, ξέρετε ποιο είναι; Ότι ασφαλώς η γεωγραφία και η φύση έχουν προικίσει την Ελλάδα με αυτά τα κοιτάσματα που το ΠΑΣΟΚ ανέδειξε από το 2014, μόνο που η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν έκανε απολύτως τίποτε για να προσελκύσει είτε την ExxonMobil είτε τη Chevron.

Διότι πολύ απλά, αυτοί οι κολοσσοί ήρθαν επειδή εντόπισαν και αγόρασαν τα σεισμικά δεδομένα που είχαμε συγκεντρώσει εμείς από το 2012-2014. Και ευτυχώς, στο Νόμο 4001, είχαμε προβλέψει ότι σε περίπτωση που είναι αδιάφορη η εκάστοτε Ελληνική Κυβέρνηση, έρχεται ένας φερέγγυος επενδυτής, ζητάει μια περιοχή, και τότε υποχρεωτικά προκηρύσσει διαγωνισμό η Κυβέρνηση. Αυτό έκανε και στα οικόπεδα της Chevron και στα οικόπεδα της ExxonMobil.

Κλείνοντας, λοιπόν, επιτρέψτε μου να κλείσω με μια σύνοψη όλου αυτού που περιγράψαμε. Έχουμε μια κεντρική στόχευση: η Ελλάδα το 2035, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, να είναι ανεξάρτητη, με μια πράσινη μετάβαση κοινωνικά δίκαιη, made in Greece, που να στηρίζεται στα ελληνικά χέρια, να είναι εξαγωγέας ενέργειας, να είναι παραγωγός τεχνολογίας πράσινης μετάβασης, και ταυτόχρονα να παίξει τον γεωπολιτικό της ρόλο, έτσι όπως τον έχουμε αναδείξει μέσα από τον σχεδιασμό. Το μεγάλο ερώτημα: για την ανικανότητα της Κυβέρνησης ακόμη και να αξιοποιήσει τα έτοιμα προγράμματα που της παραδώσαμε και τα οποία είναι χρηματοδοτημένα από τα ευρωπαϊκά κονδύλια.

                        Το ερώτημα είναι, ενόψει του νέου σχεδιασμού που είναι τώρα σε εξέλιξη, τι έχεις σχεδιάσει και τι έχει προτείνει για ένταξη στα καινούρια αυτά προγράμματα. Υπάρχει καινούριο καλώδιο με την Ιταλία; Υπάρχει καινούριο καλώδιο με την Αλβανία; Υπάρχει καινούριο καλώδιο με τη Βόρεια Μακεδονία; Προωθούμε τις δράσεις για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος, τεχνικού και οικονομικού, ώστε οι έρευνες υδρογονανθράκων να μην είναι μόνο «κάποιοι ξένοι έρχονται και εκμεταλλεύονται τα κοιτάσματά μας», αλλά να είναι ταυτόχρονα και ένα οικοσύστημα υποστήριξης των εξεδρών άντλησης, μέσα από τη ναυπηγοεπισκευαστική μας ζώνη, μέσα από τη μεταλλουργία μας, μέσα από την κατασκευή σωληνώσεων, μέσα από την κατασκευή καλωδίων, παράλληλα με τη δημιουργία χιλίων θέσεων εργασίας που προβλέπονται σε κάθε εξόρυξη.

                        Μου θυμίζει ο Φρέντυ και κλείνω με αυτό: το Ταμείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών. Είμαστε σίγουροι ότι έχετε δει τις δηλώσεις της κυβέρνησης πριν περίπου 1 μήνα, ότι το Οικόπεδο 2, αυτό το «ανοιχτά της Κέρκυρας» στο οποίο μπήκε η ExxonMobil, οι εκτιμήσεις της κυβέρνησης είναι ότι η αξία του μπορεί να φτάνει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ.

                        Όταν εμείς μιλούσαμε για δημόσια έσοδα της Ελλάδας από τις έρευνες υδρογονανθράκων, της τάξης των 70 δισεκατομμυρίων, μας κοιτούσαν περίεργα. Μετά από 12 χρόνια έρχεται η ίδια κυβέρνηση και λέει «μόνο για το ένα οικόπεδο από τα 20, εκτιμώ ότι η αξία του είναι 10 δισ». Εμείς, λοιπόν, το ’13, κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, ευθύνη ΠΑΣΟΚ τότε, νομοθετήσαμε το εξής, Μάλλον όχι, αυτό είναι ο νόμος 4001, νομοθετήσαμε το εξής: όλα τα έσοδα του ελληνικού δημοσίου από την αξιοποίηση κοιτασμάτων δεν θα τα εκμεταλλευτεί για προσωπικούς, ή κομματικούς, ή καταναλωτικούς σκοπούς καμία κυβέρνηση, κανένας πρωθυπουργός, κανένας υπουργός οικονομικών. Όλα αυτά θα στηρίξουν έναν κουμπαρά για το ασφαλιστικό σύστημα των επόμενων γενεών.

                        Ρωτάμε, λοιπόν, την κυβέρνηση ευθέως. Εμείς νομοθετήσαμε το 2011 το 70% αυτών των εσόδων από τους υδρογονάνθρακες να πάει στο ασφαλιστικό σύστημα, το 20% να πάει στο Πράσινο Ταμείο για δράσεις περιβάλλοντος στις περιοχές όπου εντοπίζεται το κοίτασμα, και το 5% να πάει ως περιφερειακός φόρος.

                        Ο νόμος όμως θέλει κοινή υπουργική απόφαση για την υλοποίησή του. Τόσα χρόνια έχουν περάσει. Έχουμε εγκαλέσει στη Βουλή την κυβέρνηση. Έχετε εκδώσει την κοινή υπουργική απόφαση για την υλοποίηση του νόμου; Η απάντηση είναι «όχι».

                        Δεύτερη ερώτηση: μπορείτε να μας πείτε πόσα λεφτά έχει εισπράξει το ελληνικό δημόσιο συνολικά, από όλα αυτά τα συμβόλαια που έχει υπογράψει με ExxonMobil, Chevron, παλιότερα με την Total, παλιότερα με την Repsol; Απάντηση: καμία. Ουσιαστικά μας λένε ότι έχουν εισπράξει 30.000, που πρόκειται για μια χλεύη σε βάρος των Ελλήνων πολιτών, όταν ξέρουμε ότι είναι αρκετά εκατομμύρια.

                        Και η τρίτη ερώτηση: έχετε κάνει ποτέ δημόσιο απολογισμό για αυτά τα δημόσια έσοδα που έχετε εισπράξει και τα οποία δεν έχετε ποτέ παρουσιάσει στον ελληνικό λαό; Με αυτές τις ερωτήσεις, νομίζω ότι καλύψαμε και το ζήτημα του πώς πια θέλουμε εμείς να βαδίσουμε για το 2035. Σας ευχαριστώ.

Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: Το λόγο έχει ο βουλευτής Ηρακλείου και υπεύθυνος του ΚΤΕ Ενέργειας της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΠΑΣΟΚ, ο Φραγκίσκος Παρασύρης.

Φ. ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ: Καλημέρα. Μετά από το χείμαρρο του Γιάννη Μανιάτη, θα επιχειρήσω, όσο πιο σύντομα γίνεται, να κάνω μια γέφυρα μεταξύ της τεχνικής τεκμηρίωσης που θα μας κάνει ο γραμματέας του τομέα, ο Κώστας Μαθιουδάκης, και των μεγάλων θεμάτων τα οποία έβαλε ο Γιάννης Μανιάτης.

                        Να πω μόνο, Γιάννη, διορθώνοντάς σε λίγο, ότι υπάρχει ένα πρόγραμμα για τους θερμοσίφωνες, το οποίο είχε προκηρυχθεί από την κυβέρνηση, το οποίο όμως τελικά βαίνει προς ακύρωση. Μετά από 2 ερωτήσεις που έχω κάνει στη Βουλή, βαίνει προς ακύρωση.

                        Να πω επίσης, και το συνδέω με μια πρόταση που έκανε ο πρόεδρος σχετικά με τη δωρεάν μεταφορά των νέων μέχρι 24 ετών με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ότι το μέτρο ήταν κοστολογημένο για 30 – 35 εκατομμύρια ευρώ. Το μέτρο για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, δηλαδή για να εισάγουμε τεχνολογία απ’ έξω, ετησίως είναι γύρω στα 50 έως 70, ανάλογα τη χρονιά δηλαδή που έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται, έως 70 εκατομμύρια ετησίως τον χρόνο.

                        Μπαίνω τώρα, θέλοντάς σας να σας πω ότι προφανώς η ενεργειακή πολιτική στις μέρες μας δεν είναι μια συμβατική εποχή, δεν είναι μια κλασική εποχή. Είναι μια εποχή υπό το καθεστώς μιας «πράσινης μετάβασης», όπου απαιτούνται διαφορετικά πράγματα: πολυεπίπεδη, ευέλικτη, διάφανη πρακτική, για να είναι αποτελεσματική σε σχέση και με τους στόχους, αλλά ταυτόχρονα να είναι και συμπεριληπτική και δίκαιη η «πράσινη μετάβαση», έτσι ώστε να γίνει ομαλά για την κοινωνία.

                        Η πολιτική της κυβέρνησης σε όλα τα επίπεδα αποτυπώνει όλες τις αγκυλώσεις της, όπως τουλάχιστον εμείς τις έχουμε διαπιστώσει και μέσα στη Βουλή, με τις βραδινές τροπολογίες που ουσιαστικά όλη η ενεργειακή πολιτική έχει σχηματιστεί με βραδινές τροπολογίες 11:30 το βράδυ. Αποτυπώνει τις δεσμεύσεις της και αποτυπώνει, προφανώς, και την πεπερασμένη οπτική της.

                         Η χώρα είχε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία για την «πράσινη μετάβαση», ευκαιρία έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα νέο πεδίο έμπνευσης και δράσης για τους πολίτες, για όλες τις παραγωγικές δυνάμεις του τόπου, ευκαιρία για να μεταβάλει καταλυτικά τη φυσιογνωμία του παραγωγικού μας μοντέλου με φθηνό ρεύμα για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

                        Σε συνδυασμό τώρα η «πράσινη μετάβαση» με τις χρηματοδοτήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, για πρώτη φορά μεταπολιτευτικά, είχε την ευκαιρία η χώρα μας να υλοποιήσει ένα μεγάλο εθνικό όραμα για τη χώρα: την αλλαγή του παραγωγικού μας μοντέλου σε μια πιο φιλική για το περιβάλλον κατεύθυνση.

                        Μιλάμε δηλαδή, ουσιαστικά, για δύο επάλληλες χαμένες ευκαιρίες, τόσο του Ταμείου Ανάκαμψης όσο και της «πράσινης μετάβασης», όπως τουλάχιστον εμείς την οραματιζόμασταν.  Η αστοχία και οι παραλείψεις της κυβέρνησης έχουν οδηγήσει τους καταναλωτές να έχουν εγκλωβιστεί σε ψηλές τιμές ρεύματος. Βλέπετε εδώ πέρα τον πληθωρισμό πώς καλπάζει και φέτος: έπιασε 14% τον Απρίλιο, δεν υποχωρεί ο πληθωρισμός, αυξάνει επικίνδυνα το κόστος ζωής των ελληνικών νοικοκυριών, επηρεάζεται η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και εν γένει της ελληνικής οικονομίας. Μεγάλος ασθενής αυτής της κατάστασης είναι η τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία έχει γονατίσει από το υψηλό ενεργειακό κόστος, το οποίο προφανώς το μετακυλύει και ο ένας δήμος μετά τον άλλο, αυξάνει τα τέλη προς τους δημότες.

                        Θέλω να σας πω κάτι σε σχέση με την τοπική αυτοδιοίκηση, και πρέπει να γίνει κατανοητό. Ο διαμοιρασμός του ενεργειακού χώρου και του ηλεκτρικού χώρου, αν γινόταν με όρους δημοκρατικούς, ή με όρους προτεραιότητας για την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία περνά μια σειρά προκλήσεων μέσα, όχι μόνο από το ενεργειακό κόστος, αλλά και από τον κοινωνικό ιστό τον οποίο πρέπει να απλώσει στις τοπικές κοινωνίες. Αν λοιπόν έδινε ένα άυλο προϊόν – δημόσιο όμως αγαθό – όπως είναι ο ηλεκτρικός χώρος στους δήμους, έτσι ώστε να τον εκμεταλλευτούν για να παράγουν ενέργεια, χωρίς δημοσιονομικό κόστος, θα μπορούσε να δώσει ουσιαστικά μια πολύ μεγάλη απαλλαγή από κόστη για τον κάθε δήμο, χωρίς δημοσιονομικό κόστος.

                        Αλλά δυστυχώς επειδή στη χώρα μας ο ενεργειακός χώρος και ο ηλεκτρικός χώρος είναι ιερή αγελάδα, γι’ αυτό δεν προχωράει σε αυτή την πρωτοβουλία η κυβέρνηση. Οι τιμές στο ρεύμα δημιουργούν ένα περιβάλλον με στερήσεις για το μέσο νοικοκυριό, διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, ενεργειακή φτώχεια, η οποία είναι διπλάσια στην Ελλάδα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

                        Πριν από 10 μέρες, εμείς παρουσιάσαμε αναλυτικά στη Βουλή τις παρεκκλίσεις σε σχέση με τους στόχους του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενέργεια. Από τα 24 μέτρα προς υλοποίηση αρχικά για την ενέργεια, στο τέλος του 2025, μόλις 8, όπως βλέπετε, βρέθηκαν εντός του στόχου, 16 ήταν αυτά τα οποία εκτροχιάστηκαν, καθυστέρησαν, ή και απεντάχθηκαν. Δηλαδή 66,7% του συνολικού στόχου τέθηκε εκτός.

                         Από τα 105.000 νοικοκυριά για ανακαινίσεις, ο στόχος μειώθηκε κατά 83.400, μείωση 20%, και κυρίως σε αυτό που απασχολεί ιδιαίτερα, στα ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, από 50.000 ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά σε 20.400, μείωση που αγγίζει το 60%.

                        Στις επιχειρήσεις, θέλω να δείτε πόσο μειωμένη είναι η παρέμβαση που γίνεται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Από τις 9.700 επιχειρήσεις που ήταν ο αρχικός στόχος, έτσι ώστε να γίνει μια ολοκληρωτική ενεργειακή παρέμβαση, μόλις 2.600 παρεμβάσεις ολοκληρώθηκαν. Το ίδιο στα δίκτυα, το ίδιο και στις περιοχές δίκαιης μετάβασης. Η αστοχία ήταν συνολική.

                        Κρατάω από το Ταμείο Ανάκαμψης δύο θέματα, τα οποία δεν έχουν ακουστεί πάρα πολύ στο δημόσιο διάλογο. Είναι η απένταξη του προγράμματος «Απόλλων» 100 εκατομμυρίων ευρώ, ένα πρόγραμμα κορωνίδα για την κυβέρνηση, το οποίο το διαφήμιζε επί 2 χρόνια μέσα στη Βουλή, υποσχόμενη φθηνότερο ρεύμα στους δήμους, στις περιφέρειες και στους ΤΟΕΒ.

                        Ένα πρόγραμμα στο οποίο εμείς ήμασταν αντίθετοι, πρέπει να πω, διότι εμείς θεωρούσαμε ότι οι δήμοι, οι ΤΟΕΒ, οι περιφέρειες, θα έπρεπε να παράγουν μόνοι τους το ρεύμα, άρα να δώσουμε τον ηλεκτρικό χώρο και τη χρηματοδότηση απευθείας σε αυτούς.

                        Όμως αυτοί ανακάλυψαν ένα πρόγραμμα που το ονόμασαν «Απόλλων» και μέσω των ιδιωτών ουσιαστικά, καθιστούσαν αυτές τις οντότητες σε προνομιακούς καταναλωτές. Υποσχόμενοι λοιπόν αυτό το πρόγραμμα «Απόλλων» επί 2 χρόνια, δεν έδιναν, με αφορμή και πρόσχημα αυτό, δεν έδιναν ενεργειακό χώρο στους δήμους και στις περιφέρειες. Τώρα όμως, στις 4/6/2026, τελικά το πρόγραμμα αυτό απεντάσσεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και ουσιαστικά αυτή η κοροϊδία δεν έχει προηγούμενο, όπου ούτε ενεργειακός χώρος παραδόθηκε τελικά στους οργανισμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, ούτε τελικά το πρόγραμμα το οποίο τους υπόσχονταν επί 2 χρόνια δεν προχωρά. Δηλαδή, απόλυτη κοροϊδία.

                        Το δεύτερο που θέλω να σας πω αφορά την καθυστέρηση στην αποθήκευση. Οι αρχικοί στόχοι ήταν για 1.380 μεγαβάτ αποθήκευσης για το τέλος του 2025. Σήμερα έναν μήνα μετά, έχει προχωρήσει λίγο παραπάνω η αποθήκευση. Ο στόχος από 1.380 έχει φτάσει στα 492 μεγαβάτ. Μιλάμε για 2026, Ιούνιο. Ο στόχος για τον Δεκέμβριο του 2025 ήταν στα 1.380.

                        Ουσιαστικά, τι βλέπουμε; Υποβιβάστηκε ένα κορυφαίο χρηματοδοτικό εργαλείο, όπως είναι το Ταμείο Ανάκαμψης. Το κορυφαίο χρηματοδοτικό εργαλείο, πρέπει να το καταλάβουμε αυτό, της γενιάς μας, από μοχλό εθνικής αναγέννησης σε πεδίο μικροπολιτικής διευθέτησης την πιο κρίσιμη στιγμή για την ενεργειακή πολιτική στη χώρα.

                        Και βλέπετε εδώ την κατάταξη σε σχέση με την αποθήκευση στη χώρα. Η χώρα μας είναι η δεύτερη από το τέλος. Το βλέπετε αυτό σε δείκτη επάρκειας, δηλαδή αποθηκευτικής επάρκειας. Έχουμε μόλις 2% αποθηκευτική επάρκεια στη χώρα. Υπάρχει το παράδοξο, το οποίο το είπε και ο Πρόεδρος, γιατί πανηγυρίζει η κυβέρνηση για τις εξαγωγές ρεύματος, και προφανώς αυτό είναι κάτι, ένα σημαντικό σήμα, ένα καλό σήμα. Αλλά υποτίθεται, όπως είπε ο Πρόεδρος, όταν εξάγεις κάτι, δεν το έχεις σε σπανιότητα ως αγαθό, το έχεις σε αφθονία.

                        Άρα, θα μπορούσες να το έχεις σε χαμηλότερες τιμές στο εσωτερικό σου. Αυτό, όμως, από μόνο του είναι δηλωτικό της στρέβλωσης που υπάρχει, και αυτό διότι η κυβέρνηση αρκέστηκε μονοσήμαντα να εισάγει ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια χωρίς ταυτόχρονες πολιτικές αποθήκευσης, με αποτέλεσμα να πετάμε φθηνή πράσινη ενέργεια.

                        Βλέπετε ότι η ενέργεια την οποία πετάμε ισοβαθμεί με την ενέργεια σε 370.000 νοικοκυριά. Βλέπετε τις περικοπές που έχουμε, από 900 μεγαβατώρες το 2024 πήγαμε στις 1.852 μεγαβατώρες, και στο 2026 στις 3.350. Απ’ ό,τι φαίνεται, τεράστιες περικοπές.

Τώρα, η αποθήκευση στη χώρα πρέπει να προχωρήσει άμεσα και μαζικά, και όχι «στάγδην και αργά». Το λέμε αυτό, το λέμε σήμερα, προειδοποιώντας, διότι αν επιλέξουμε τον αργό τρόπο για να γίνει η αποθήκευση στη χώρα, τίποτα δεν μας διασφαλίζει ότι δεν θα εγκαθιδρυθεί και στην αποθήκευση ένα ακόμα ολιγοπώλιο.

Και το λέω αυτό γιατί, ενώ σήμερα είναι ανοιχτοί οι διαγωνισμοί για 5,5 με 6 γιγαβάτ αποθήκευσης, ο Υπουργός και η κυβέρνηση, σε άρθρο του και στις δηλώσεις τους την προηγούμενη βδομάδα, πανηγύριζαν ψαλιδίζοντας τον στόχο αυτό για το 2028 σε 2 γιγαβάτ. Ενώ είμαστε, δηλαδή, διατεθειμένοι και έτοιμοι να έχουμε 5,5 γιγαβάτ αποθήκευση την επόμενη διετία, ο Υπουργός και η κυβέρνηση έβαλε στόχο τα 2 γιγαβάτ.

 Και θέλοντας έτσι να φτάσουμε προς το τέλος, αυτό που θέλω να κρατήσετε σήμερα είναι η πολιτική δέσμευση του ΠΑΣΟΚ, την οποία θα τεκμηριώσει και ο Γραμματέας του τομέα: Δεσμευόμαστε για μείωση του ρεύματος κατά 20% για μέσα στο 2027, και στο βάθος ενός εκλογικού κύκλου με 30% μειωμένες τιμές για το ηλεκτρικό ρεύμα.

Ταυτόχρονα, και ένα γενναίο πρόγραμμα για τη μείωση του κόστους στη βιομηχανία, το οποίο ταιριάζει πάρα πολύ και στο μοντέλο το ενεργειακό που έχουμε, η πρόταση που κάνουμε, όπως και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.  Θα σας πω ότι νιώθουμε την ευθύνη να διατυπώνουμε σε κάθε φάση, νομίζω το βλέπετε, είναι συχνή η ενημέρωση που κάνουμε, τη διαφορετική πολιτική μας πρόταση, διότι βρεθήκαμε, όπως ακούστηκε να λέει προηγουμένως και ο Γιάννης Μανιάτης, ο Υπουργός, στην πρωτοπορία αυτής της συζήτησης ήδη από το 2010.

Τότε μιλούσαμε, προφανώς, για μια δίκαιη πράσινη μετάβαση, για ένα άλλο μοντέλο, το οποίο θα έριχνε το κόστος και θα έκανε συμμέτοχους τους πολίτες και αυτάρκη τη χώρα μας.

Η κυβέρνηση, με τον τρόπο που έχει διαχειριστεί την πράσινη μετάβαση, με το υψηλό κόστος ρεύματος, με την άδικη και μεροληπτική διανομή και κατανομή του ηλεκτρικού χώρου, την επέκταση των ΑΠΕ, ελλείψει χωροταξικού σχεδιασμού και της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής, έχει καταφέρει και κάτι άλλο σήμερα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε: Να δαιμονοποιήσει το εγχείρημα και να υπονομεύσει την ιδέα της πράσινης μετάβασης στις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες δεν βλέπουν καμιά ανταποδοτικότητα.

Και αυτή, για μας, είναι μια πολύ δύσκολη αποστολή, η οποία χρειάζεται πλέον μια ριζική αλλαγή παραδείγματος, για να κερδηθεί ξανά η χαμηλή εμπιστοσύνη των πολιτών μέχρι τις χαμηλές τιμές, με ισχυρά ανταποδοτικά για τις κοινωνίες.

Χρειάζεται, επομένως, ένας νέος σχεδιασμός από την αρχή. Αντί να επιτρέπουμε να δημιουργούνται ενεργειακά μονοπώλια τα οποία εκ των υστέρων να ψάχνουμε να ελέγξουμε, πρέπει να νομοθετήσουμε εξ αρχής, ώστε η ιδιοκτησία των ανανεώσιμων πηγών να είναι διάσπαρτη, με ενεργειακές κοινότητες, συνεταιρισμούς, με τη συμμετοχή των δήμων, των νοικοκυριών, τα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν, έτσι ώστε ο πλούτος να μένει στη βάση πριν χρειαστεί το κράτος να παρέμβει.

Και θέλω να κλείσω λέγοντας ότι βρισκόμαστε ήδη σε μια πολύ ώριμη αγορά ΑΠΕ. Το κράτος έχει κάνει, δηλαδή όλοι εμείς, η κοινωνία, έχουμε δαπανήσει τεράστια ποσά σε δίκτυα, σε νέες τεχνολογίες, σε έρευνα, και πάρα πολλά χρήματα σε επιδοτήσεις, έτσι ώστε η αγορά των ΑΠΕ να ωριμάσει.

Η κοινωνία, λοιπόν, έχει αναλάβει το αρχικό ρίσκο με τεράστια ποσά, έχουν περάσει 20 χρόνια από τότε, συνεπώς εύλογα η κοινωνία αξιώνει σήμερα κομμάτι από την υπεραξία η οποία δημιουργείται.

Είναι η ώρα οι πολίτες, η κοινωνία, με τη θεσμική και δημοκρατική της έκφραση, τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τους Συνεταιρισμούς, να πάρουν το μέρισμα που τους αναλογεί από την ενεργειακή πίτα, με τρόπο έτσι ώστε να μπορούμε να ελπίζουμε για ένα καλύτερο μέλλον, για να ανήκει το μέλλον στους πολλούς και όχι στους λίγους, για να ανήκει το μέλλον στην κοινωνία και όχι στα ολιγοπώλια. Αυτά.

Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: Τον λόγο έχει ο Γραμματέας του τομέα ενέργειας του ΠΑΣΟΚ, ο Κώστας Μαθιουδάκης.

Κ. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ: Εγώ θα προσπαθήσω να σας δώσω κάποια απτά στοιχεία, σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί σήμερα, και να δώσω επίσης δειγματοληπτικά κάποια στοιχεία για το πώς αντιμετωπίζουμε τα διάφορα προβλήματα.

Λέω «δειγματοληπτικά» γιατί έχουμε πάρει κάποιους τομείς συγκεκριμένους για να δείξω ότι έχουμε μια συστηματική προσέγγιση και για ό,τι λέμε από πίσω υπάρχει μελέτη, υπάρχει αξιολόγηση, ούτως ώστε να είμαστε σίγουροι ότι αυτό που ισχυριζόμαστε θα μπορέσει πραγματικά να υλοποιηθεί.

Θα ήθελα να ξεκινήσω, όμως, με την παρουσίαση, αν θέλετε, κάποιων στοιχείων τα οποία έχουν να κάνουν με την πληροφορία που εισπράττουμε, την πληροφορία που θέλει να μας δώσει η κυβέρνηση σε διάφορους τομείς, και ειδικά σε κάτι που αφορά όλη την κοινωνία, τους πάντες, τους καταναλωτές όλων των ειδών ηλεκτρικού ρεύματος, είτε τα νοικοκυριά είτε τις επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, όπου λίγο-πολύ επιχειρείται να μας δοθεί η εικόνα ότι «έχουμε φτηνή ενέργεια στην Ελλάδα», την ώρα που αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο.

Και είναι ακριβώς το αντίθετο, γιατί τα στοιχεία, αν τα αξιολογήσει κανείς όπως πραγματικά έχουν, δείχνουν ότι δεν είμαστε σε καθόλου καλή κατάσταση στην Ελλάδα. Εδώ σας έχω δύο νούμερα ενδεικτικά, από ένα νοικοκυριό και από μια επιχείρηση, για το πόσο πιο ακριβοί είμαστε, αλλά θέλω να έρθω στην εικονική πραγματικότητα που επιχειρεί να δώσει η κυβέρνηση.

Λέει, λοιπόν, και μάλιστα έχει περιληφθεί και στο φυλλάδιο αυτό της Νέας Δημοκρατίας με τα επιτεύγματά τους, ότι «στη λιανική τιμή το ρεύμα είναι 20% φθηνότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο». Αυτό το λένε αναφερόμενοι στην τιμή του ρεύματος, στην αξία του ρεύματος σε ευρώ.

Εδώ αριστερά βλέπετε την κατάταξη όλων των ευρωπαϊκών χωρών, σύμφωνα με την αξία του ρεύματος, και όντως είμαστε 10οι όσον αφορά την αξία του ρεύματος, ξεκινώντας στην 27άδα, ξεκινώντας από κάτω, δηλαδή ο πρώτος είναι ο πιο φθηνός, ο 27^ος  είναι ο πιο ακριβός.

Ο  ευρωπαϊκός μέσος όρος στην εικόνα αυτή είναι 20^ος, δηλαδή εδώ βλέπετε ήδη  ένα περίεργο φαινόμενο, ότι ενώ θα περίμενε κανείς στη μέση το ευρωπαϊκό μέσο όρο, δεν είναι στη μέση, είναι αρκετά πιο ψηλά. Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό, απλώς το βάζω αυτό για να δείξω ότι όταν κανείς συγκρίνει με τον μέσο όρο έτσι απλά, μπορεί να είναι κάτι παραπλανητικό.

Αν ο μέσος όρος ήταν στο 14, τότε θα πούμε «οκ, τόσοι είναι από πάνω, τόσοι είναι από κάτω, είμαστε στους πιο φτηνούς». Έρχομαι όμως στο πιο σημαντικό. Δεν ξέρω αν διαβάζετε τα νούμερα, το νούμερο αυτό είναι περίπου 0,23 ευρώ το κιλοβατώρα, είναι τα πάντα μέσα, έτσι, δηλαδή αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής, όχι μόνο το κομμάτι της ενέργειας.

Το κόκκινο που βλέπετε εδώ είναι η Ελλάδα, και το πράσινο είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, γιατί πιθανόν να μην φαίνεται πολύ καθαρά.  Θέλω να πω, λοιπόν, το εξής: Στο κόκκινο, λίγο δίπλα, είναι η Φινλανδία, που έχουμε σχεδόν την ίδια τιμή ρεύματος. Ξέρετε τα εισοδήματα των Φινλανδών σε σύγκριση με τα εισοδήματα των Ελλήνων πώς είναι; Είναι διπλάσια, και πληρώνουν την ίδια τιμή.

Το αν, λοιπόν, είναι κάτι φθηνό ή ακριβό δεν έχει να κάνει με την απόλυτη αξία του μόνο, αλλά έχει να κάνει και με τη δυνατότητα να το απολαμβάνουν αυτοί στους οποίους απευθύνεται. Αυτό είναι πολύ γνωστό, η Eurostat το ξέρει, και γι’ αυτό τα στοιχεία που βγάζει τα βγάζει και σε όρους αγοραστικής δύναμης, που είναι το στοιχείο που πραγματικά μας λέει αν κάτι είναι υποφερτό ή όχι, και για να μπορούν να συγκριθούν διάφορες χώρες μεταξύ τους.

Αν, λοιπόν, περάσουμε στα στοιχεία σε όρους αγοραστικής δύναμης, για τα ίδια ακριβώς μεγέθη, ερχόμαστε στη διπλανή στήλη που βλέπετε, που πάλι είναι οι τιμές στις 27 χώρες, πιο φθηνή, πιο ακριβή, σε όρους αγοραστικής δύναμης.

Εδώ έχει συμβεί το εξής: η Ελλάδα δεν είναι πια εκεί που ήταν, έχει ανέβει, έχει ανέβει στη 16η θέση, αρχίζοντας από το 1. Δηλαδή είμαστε πάνω από το 14, το 14 είναι μέση στην Ευρώπη, έτσι, και μάλιστα ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, επειδή έχει γίνει αυτή η αναγωγή, έχει έρθει κοντά στη μέση, είναι τώρα δίπλα, είναι 15, συγκριτικά με το 14, και είμαστε λίγο παραπάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ενώ μας δίδεται η εντύπωση,  μάλλον θέλουν κάποιοι να μας δώσουν την εντύπωση ότι είμαστε φθηνοί— στην πραγματικότητα, με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, είμαστε λίγο πιο ακριβοί από τον μέσο όρο, και σίγουρα είμαστε στο πάνω μισό, στις ακριβές χώρες.

Έρχομαι σε ένα δεύτερο στοιχείο τώρα, το οποίο επίσης είναι ενδιαφέρον για το πώς μας παρουσιάζονται τα πράγματα. Μιλάμε για το ρεύμα. Τα στοιχεία αυτά, για  τα συγκεκριμένα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τα νοικοκυριά, δεν αφορούν όλα τα νοικοκυριά, αφορούν το 40% περίπου των νοικοκυριών, είναι μια συγκεκριμένη ζώνη κατανάλωσης.

Αν θέλουμε να έχουμε την όλη εικόνα, θα πρέπει να δούμε και τις άλλες ζώνες κατανάλωσης. Και στις άλλες ζώνες κατανάλωσης τα πράγματα είναι και χειρότερα. Εδώ δείχνω την επόμενη, άλλη μία ζώνη κατανάλωσης, την αμέσως μεγαλύτερη, στην οποία βρίσκεται περίπου το 30% των νοικοκυριών, και εδώ βλέπουμε ότι η Ελλάδα είναι στη θέση 21, δηλαδή είμαστε αρκετά μέσα στο πάνω μισό των χωρών, είμαστε κοντά στην κορυφή, στις πιο ακριβές.

Εδώ έχω προσθέσει και ένα άλλο στοιχείο, το οποίο μας ενδιαφέρει. Μας ενδιαφέρει γιατί τώρα καλούμαστε να εμπιστευτούμε πάλι κάποιους,  μια πράσινη στήλη και μια κόκκινη στήλη. Η κόκκινη στήλη είναι αυτό που είμαστε σήμερα, η πράσινη στήλη είναι εκεί που είμαστε το 2019, το δεύτερο εξάμηνο του 2019, όταν ξεκίνησε η διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Βλέπετε ότι η θέση μας έχει χειροτερέψει, ανεβήκαμε πιο ψηλά, σε πιο ακριβές θέσεις μέσα σε αυτή την περίοδο. Έχω και άλλα, αν θέλετε, μπορώ να σας τα δείξω, αν κάποιος ενδιαφέρεται, για όλο το εύρος, αλλά εδώ θα προχωρήσω γιατί έχω αρκετά πράγματα που θέλω να καλύψω.

Εδώ έχω ένα άλλο στοιχείο, το οποίο είναι συνάδει με το προηγούμενο, δηλαδή έχω πάρει τις τιμές τις ίδιες, πώς εξελίχθηκαν, πόσο αυξήθηκαν από το 2019 μέχρι σήμερα, και επειδή την ακούμε αυτή τη δικαιολογία, αν θέλετε, ότι «ξέρετε, είμαστε σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά, δεν μπορούμε να αγνοούμε τι γίνεται στην Ευρώπη, ακολουθούμε τις ευρωπαϊκές τάσεις», εδώ, λοιπόν, υπάρχει μια κόκκινη γραμμή που μας δείχνει πόσο αυξήθηκε από το 2019 μέχρι το τέλος του 2025 η λιανική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για τη ζώνη την πρώτη, αυτή που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση σαν αναφορά, επιλεγμένα, όπως είπα προηγουμένως,  και υπάρχει και μια χοντρή πράσινη γραμμή από κάτω που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος.

Αυτά είναι σε αγοραστική δύναμη πλέον, για να είμαστε καθαροί, ότι συγκρίνουμε πραγματικά το τι συμβαίνει μεταξύ των διαφόρων χωρών. Η Ελλάδα είναι όλη αυτή την περίοδο, όπως βλέπετε, πάνω από τον μέσο όρο, τον ευρωπαϊκό, των αυξήσεων, και μάλιστα τον τελευταίο καιρό πολύ πάνω, είμαστε σχεδόν διπλάσιοι.

Οι αυξήσεις, δηλαδή, που έχουν συμβεί στην Ελλάδα αυτή την τελευταία επταετία είναι περίπου διπλάσιες από τις αυξήσεις που συνέβησαν κατά μέσο όρο στην Ευρώπη. Έχω βάλει μια λεπτή πορτοκαλί γραμμή από κάτω, για να δείξω ότι υπάρχουν κι άλλες χώρες, είναι η γειτονική μας Βουλγαρία, είχαν κι αυτοί αυξήσεις, αλλά πολύ χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Εδώ θα ήθελα επίσης να επισημάνω το εξής: ότι είμαστε αποδέκτες, ακούμε συνέχεια για τη χονδρεμπορική αγορά, ότι «γίναμε πιο φτηνοί» και «είμαστε πιο ακριβοί» και λοιπά. Ήθελα να ρωτήσω μήπως υπάρχει εδώ κανένας στην αίθουσα που αγοράζει από τη χονδρεμπορική αγορά ρεύμα. Προφανώς όχι, και προφανώς κανένας καταναλωτής δεν αγοράζει, την αγοράζουν οι προμηθευτές για να το πουλήσουν στους καταναλωτές. Συνεπώς, το να βλέπουμε την εικόνα της χονδρεμπορικής αγοράς είναι ένα χρήσιμο στοιχείο για την ανάλυση του ενεργειακού συστήματος και την εξέλιξή του, δεν μας λέει όμως τι κάνει η λιανική τιμή. Το τι κάνει η λιανική τιμή το βλέπουμε εδώ, και το είδαμε στα προηγούμενα διαγράμματα επίσης.

Τώρα, εμείς έχουμε ένα συγκεκριμένο πλάνο. Αυτό το 20% που είπε ο κ. Παρασύρης και το 30%, δεν έχουμε κάποιο μαγικό ραβδί που θα το γυρίσουμε και ξαφνικά θα αλλάξουν τα πράγματα. Εδώ έχω βάλει μια λίστα 7 παρεμβάσεων που σχεδιάζουμε για να μπορέσουμε να το πετύχουμε αυτό. Η πρώτη – πρώτη είναι, το είπε ο Πρόεδρος στην αρχή, ότι σκοπεύουμε να παρέμβουμε στη χονδρική αγορά με στόχο να διευρυνθεί η εφαρμογή των διμερών συμβολαίων, των συμβολαίων αυτών τα οποία δεν επηρεάζονται από τις καθημερινές διακυμάνσεις του χρηματιστηρίου ενέργειας.

Το δεύτερο είναι να έχουμε μια μαζική μεταφορά των καταναλωτών από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια. Εδώ, αυτή είναι μια πολύ απλή, κάποιος δηλαδή μπορεί να αναρωτηθεί κιόλας «μα γιατί δεν το κάνανε; » Πριν από ένα χρόνο φέραμε τροπολογία και το προτείναμε, και η Κυβέρνηση αρνήθηκε να γίνει κάτι τέτοιο, να δώσουμε δηλαδή κίνητρα για τα μπλε τιμολόγια, για τη μετάβαση στα μπλε τιμολόγια.

Το Φλεβάρη, βέβαια, ο Πρωθυπουργός στη συζήτηση για την ενέργεια ήταν περήφανος που αυξήθηκε ο αριθμός των μπλε τιμολογίων. Μάλλον δεν είχε μιλήσει στον Υπουργό του που απέρριψε την τροπολογία, υποθέτω, του Ιουνίου.

Έχω στοιχεία, αν θέλετε, μετά στο τέλος να σας δείξω. Γι’ αυτή την πρόταση, η οποία είναι μια πολύ εύκολη πρόταση, την οποία σκοπεύουμε να εφαρμόσουμε όταν θα αναλάβουμε τη διακυβέρνηση άμεσα. Έχω στοιχεία για να σας δείξω, νούμερα δηλαδή τι αποτέλεσμα θα έχει αυτό το πράγμα.

Τώρα, από εκεί και πέρα, λέμε ότι έχουμε τις διασυνδέσεις οι οποίες μπήκαν, έχουμε καινούριες διασυνδέσεις οι οποίες θα μπουν μπροστά. Αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να μειώσουμε το χρέος των λεγομένων ΥΚΩ στον λογαριασμό του ρεύματος. Αυτό εμείς θα το προωθήσουμε να γίνει άμεσα και όχι να περιμένουμε κάποια χρόνια μέχρι να γίνει αυτό το πράγμα.

Θα παρέμβουμε στην αποθήκευση ενέργειας που ανέφερε ο κ. Παρασύρης νωρίτερα, για να διευρυνθεί όσο γίνεται και να επιταχυνθεί η εφαρμογή της. Οι Βούλγαροι που είναι πρωταθλητές στην Ευρώπη, ήδη μετράνε τα οφέλη με τις μειώσεις στη χονδρεμπορική αγορά του ρεύματος. Θα έχετε δει πιθανά άρθρα τον τελευταίο καιρό.

Θεωρούμε ότι η πάταξη της ρευματοκλοπής είναι κάτι το οποίο επίσης θα δώσει, γιατί τα λεφτά τα οποία διαφεύγουν με την ρευματοκλοπή δεν διαφεύγουν γενικά, πάνε στους λογαριασμούς μας αυτή τη στιγμή. Εδώ λοιπόν εμείς έχουμε αφ’ ενός μεν τη διάθεση να παρέμβουμε ούτως ώστε ο αρμόδιος ΔΕΔΔΗΕ να πατάξει τη ρευματοκλοπή, και εκεί πέρα μάλιστα έχουμε σκοπό να το βάλουμε ενώπιον των ευθυνών του. Δηλαδή, με παρέμβαση η οποία δεν θα του επιτρέπει να μεταφέρει αυτό το κόστος στους λογαριασμούς. Και τότε να δούμε πώς θα τρέχουν για να τη μειώσουν.

Ένα άλλο στοιχείο το οποίο είναι σχετικό με αυτό είναι η διείσδυση των μετρητών, των έξυπνων μετρητών, στους οποίους είμαστε πάλι ουραγοί στην Ευρώπη, όπως και σε τόσα άλλα. Οι έξυπνοι μετρητές, που ειρήσθω εν παρόδω, ο πρώτος διαγωνισμός προκηρύχθηκε επί ευθύνης ΠΑΣΟΚ στην Κυβέρνηση για το θέμα της ενέργειας το 2014, ξεκίνησε το 2021, και ο ρυθμός με τον οποίο προχωρούμε είναι πάρα πολύ μικρός.

Έξυπνοι μετρητές σημαίνει ότι και η ρευματοκλοπή μπορεί να παταχθεί ευκολότερα, αλλά επίσης ότι μπορούν να εφαρμοστούν τα πολυζωνικά τιμολόγια, τα οποία επιτρέπουν στους καταναλωτές να εκμεταλλεύονται τις χαμηλές τιμές ορισμένες ώρες της ημέρας. Σήμερα υπάρχουν πάροχοι οι οποίοι σου λένε «τσάμπα το μεσημεριανό ρεύμα», αλλά όταν πας και τους ρωτήσεις, σου πουν «έχεις έξυπνο μετρητή; Α, δεν μπορώ να σου κάνω τίποτα». Αυτό είναι το σύνολο, έχουμε κι άλλα, απλώς σας έδωσα μια εικόνα από το πλάνο μας για να σας δείξω ότι είναι όλα μελετημένα και ότι όταν λέμε 20% και 30%, πιστεύουμε ότι θα το ξεπεράσουμε. Ουσιαστικά, «τουλάχιστο» είναι η λέξη η οποία θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε.

 Θα προχωρήσω, θα περάσω τώρα λίγο γρήγορα από τα υπόλοιπα, γιατί μας έχει πάει και ο χρόνος. Στην ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα είμαστε σε μια πολύ άσχημη κατάσταση. Έχετε δει πιθανά αυτή την κατανομή που βλέπω εδώ, που λέει ότι στην Ελλάδα οι άνθρωποι που δεν μπορούν να θερμάνουν επαρκώς το σπίτι τους, τα νοικοκυριά, είναι 18% το υψηλότερο μέγεθος στην Ευρώπη και διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Και έχουμε και κάποια στοιχεία πολύ πρόσφατα, πολύ φρέσκα… να πω κάτι, συγγνώμη εδώ, ότι ό,τι σας έχω παρουσιάσει μέχρι τώρα είναι δεδομένα από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία και είναι και στη διάθεσή σας, αν θέλετε να σας δώσω και τα πρωτογενή δεδομένα.

Πρόσφατα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, τον οποίο γνωρίζετε, είναι μια υπηρεσία η οποία έχει παγκόσμιο κύρος και τα στοιχεία που δημοσιεύει είναι πάντα ακριβή, δημοσίευσε κάποια στοιχεία για την ενεργειακή επιβάρυνση των νοικοκυριών. Και στην εικόνα που βλέπετε εδώ αριστερά είναι το ποσοστό που επιβαρύνει η ενέργεια τα νοικοκυριά συγκριτικά με το συνολικό τους εισόδημα. Η Ελλάδα είναι στη 2^η θέση, στην 3^η αλλά είναι μαζί με την Σλοβακία, στην 2^η θέση ουσιαστικά, χειρότερη στην Ευρώπη.

Έχουμε δηλαδή τη μεγαλύτερη επιβάρυνση ενεργειακή στην Ελλάδα. Το νούμερο είναι 8,7%, όταν ο μέσος όρος της Ευρώπης είναι 6,1%, και έχουμε τη σειρά αυτή που έχουμε. Αυτό για να ξέρουμε πού βρισκόμαστε. Γιατί εσείς το ξέρετε, ο κόσμος το ξέρει, ότι «εγώ δυσκολεύομαι να ανταπεξέλθω», αλλά κάποιοι λένε «όχι, φτηνά είναι όλα».

Έχουμε πλάνο εδώ και θα αναφέρω κάποια στοιχεία. Θα παρέμβουμε ξανά στο κοινωνικό τιμολόγιο που εμείς ξεκινήσαμε, όπως ξέρετε επίσης την εφαρμογή του. Θα παρέμβουμε στο ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ που εμείς επίσης ξεκινήσαμε και με μεγάλη επιτυχία, και θα δούμε σε λίγο κάποια στοιχεία για αυτό. Θα ενισχύσουμε τις ενεργειακές κοινότητες, και θα πω δύο πράγματα για τις ενεργειακές κοινότητες, και θα στοχεύσουμε τα ευάλωτα νοικοκυριά με προτεραιότητα για τις οποιεσδήποτε παρεμβάσεις.

Τώρα θα μου επιτρέψετε να πω δύο πράγματα για την εξοικονόμηση, την εξοικονόμηση η οποία ξεκίνησε το 1^ο ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ που φέρνει την υπογραφή του κ. Μανιάτη και του οποίου είχα την τιμή να είμαι ο Πρόεδρος της επενδυτικής Επιτροπής την πρώτη φορά που ξεκίνησε, που δεν ξέραμε τίποτα τότε, πώς δουλεύουν τα ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ και τι γίνεται. Σήμερα υπάρχει πείρα 15 ετών και παρ’ ότι βέβαια υπάρχει πείρα 15 ετών, έχουμε το μαύρο μας το χάλι, όπως θα δείτε τώρα.

Εδώ έχω μια εικόνα για το πού βρίσκεται η ολοκλήρωση των διαφόρων ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ και εδώ είναι μια άλλη πολύ ενδιαφέρουσα εικόνα. Εδώ έχω δύο διαγράμματα, τα οποία είναι διαγράμματα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την αξιολόγηση που κάνουν των σχεδίων εξοικονόμησης των χωρών, τις οποίες βαθμολογούν. Στο κάθε ένα από αυτά τα διαγράμματα, βλέπετε, η αριστερή πλευρά έχει μια πολύ ψηλή μπάρα και η δεξιά, η πιο χαμηλή, είναι τέλος δεξιά. Δηλαδή, ο μεγαλύτερος βαθμός απονέμεται στη χώρα που είναι αριστερά και ο μικρότερος βαθμός στη χώρα που είναι δεξιά.

Είχαμε υποβάλει τότε εμείς τη στρατηγική μας που εφαρμόσαμε στα ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ και λοιπά, και το αποτέλεσμα της αξιολόγησης που είχε κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αυτό που βλέπετε. Είχαμε βγει οι δεύτεροι στην Ευρώπη, οι Ισπανοί ήταν οι πρώτοι. Έτσι; Την ίδια δουλειά έκανε και η Νέα Δημοκρατία το 2021. Και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης είναι το δεξί που βλέπετε διάγραμμα. Βλέπετε ότι εδώ είμαστε οι τρίτοι από το τέλος.

Αυτό είναι ενδεικτικό του κατά πόσον αυτά που γίνονται τώρα και αυτά που γίνονταν τότε, ή αυτά που μπορεί να κάνει το ΠΑΣΟΚ, γιατί αυτό είναι, εδώ είμαστε και μπορούμε να τα κάνουμε.

Ένα άλλο στοιχείο είναι μερικών ημερών, πολύ πρόσφατο, εδώ είναι κάτι που έχει να κάνει με τα νοικοκυριά τα οποία ζουν σε αναβαθμισμένες κατοικίες. Η Eurostat έβγαλε κάποια στοιχεία που τα βλέπετε εδώ, που λέει τι ποσοστό των νοικοκυριών ζουν σε ενεργειακά αναβαθμισμένες κατοικίες. Το κόκκινο βελάκι δείχνει πού βρισκόμαστε στην Ευρώπη: τρίτοι από το τέλος. Είναι άλλη μια από τις πρωτιές της τελευταίας πενταετίας! Είναι πενταετία αυτό το πράγμα και την ίδια ώρα, στο Ταμείο Ανάκαμψης, εμείς απεντάσσουμε, και μάλιστα είναι πολύ ενδιαφέρουσα η θεωρία που ακούμε. Δηλαδή, η Κυβέρνηση μας ζητάει και μπράβο που απεντάσσει, γιατί δεν χάνονται πόροι. Δεν χάνονται πόροι και πάμε και τα δίνουμε αλλού.

Αλλά το ότι δεν καταφέρνουμε να φτάσουμε τους στόχους, εντάξει, δεν καταφέρνω να φτάσω τον στόχο, τον κατεβάζω και το καταφέρνω. Δεν μπορώ να πηδήσω ύψος δύο μέτρα, το κατεβάζω στο ένα μέτρο, πηδάω και είμαι πολύ ωραίος γιατί πέρασα το εμπόδιο!

Λοιπόν, εδώ και στο ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ έχουμε σειρά μέτρων. Δεν πρόκειται πάλι να τα πω λεπτομερώς, γιατί μας έχει πάρει ο χρόνος. Πάντως έχουμε συγκεκριμένα πράγματα τα οποία σχεδιάζουμε: εφαρμογή, αλλαγή των κριτηρίων, να ληφθεί υπόψιν ότι οι συνθήκες αλλάζουν, ότι η ψύξη σήμερα, για παράδειγμα, είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που δεν ήταν πριν από κάποια χρόνια, με τις αλλαγές που έχουμε τις κλιματικές. Ότι τα ευάλωτα νοικοκυριά βρίσκονται στο χάλι που βρίσκονται από τα στοιχεία που ήδη έχουμε δει και άρα θα τους δώσουμε απόλυτη προτεραιότητα.

Θα παρέμβουμε στη γραφειοκρατία. Αυτό το ξέρουμε, το ξέρουμε να το κάνουμε πολύ καλά, το έχουμε κάνει. Όταν τελείωσε το πρόγραμμα όλοι πληρώθηκαν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, όλα τα λεφτά που υπήρχαν ξοδεύτηκαν. Τώρα, δεν ξέρω αν τυχαίνει να έχετε κάποιο γνωστό σας που έχει μπει μέσα, παρ’ ότι έχουν υπάρξει αυτοματοποιήσεις, όλα γίνονται ηλεκτρονικά, κάνεις την αίτηση, μαθαίνεις ότι εντάσσεσαι τώρα, μετά από ενάμιση χρόνο σου έρχεται μια ειδοποίηση ότι σου έλειπε ένα χαρτί. Δίνεις το χαρτί, μετά από λίγο καιρό πάλι, μετά από κάμποσο καιρό πάλι και ούτω καθεξής. Γι’ αυτό φτάνουμε στα νούμερα που έδειξα στην αρχή.

Λοιπόν, θα προχωρήσω να πω μια κουβέντα για τις ενεργειακές κοινότητες, στις οποίες επίσης έχουμε συγκεκριμένες στοχεύσεις. Και μάλιστα εδώ θα σας πω κάτι, ότι δεν πρόκειται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει στόχους, δίνει κατευθύνσεις, έχει βάλει αριθμούς, και εμείς λέμε ότι αυτό θα κάνουμε, εκεί θα πάμε, δεν θα τα αφήσουμε στην τύχη τους. Όπως μια εικόνα έδειξε προ λίγου ο κ. Παρασύρης, ότι οι μισές ενεργειακές κοινότητες έχουν πωληθεί σε ιδιώτες και ότι η αυτοπαραγωγή από αυτές είναι ένα 4%.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη πριν από δύο μήνες στο πακέτο που έβγαλε για την ενεργειακή επιβάρυνση των πολιτών, λέει ότι υπάρχει δυνατότητα μέχρι το 2030 η εγκατεστημένη ισχύς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας των ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και νοικοκυριών, συγκεκριμένα να αυξηθεί έως και 10 φορές. Αυτό έχει γίνει με μια αποτίμηση κατά μέσο όρο στην Ευρώπη και εμείς λέμε, ναι, ότι εκεί θα επιδιώξουμε να πάμε και ότι αυτοί που το λένε ξέρουν και έχουν δώσει και εργαλεία, έχουν δώσει εργαλειοθήκες. Λοιπόν, θα τα χρησιμοποιήσουμε.

Έχω βάλει εδώ πέρα κάποια στοιχεία που λέμε ότι ο στόχος, παραδείγματος χάρη, σε κάθε Δήμο πάνω από 10.000 κάτοικοι να υπάρχει μια ενεργειακή κοινότητα, είναι κάτι το οποίο θα τον επιδιώξουμε. Βάζουμε συγκεκριμένα και λέμε ότι μέχρι το 2030 οι μισοί Δήμοι θα πρέπει να τον έχουν πιάσει αυτό το στόχο. Στη συνέχεια, 75%, 2035, 100% μέχρι το 2050. Λέμε συγκεκριμένα ότι στοχεύουμε προς συγκεκριμένο μέγεθος ηλεκτρικού χώρου που θα μπορεί να αποδίδεται σε οντότητες, ενεργειακές κοινότητες, Δήμοι ή τέτοιου είδους κοινωφελείς Οργανισμοί.

Και μιλάμε και για κάτι πολύ συγκεκριμένο, ότι όταν δημιουργούνται νέοι σταθμοί και διευρύνεται ο ηλεκτρικός χώρος, εμείς δεν θα το βλέπουμε απλώς, αλλά θα υποχρεώσουμε ένα μέρος αυτού, ένα 20%, να διατίθεται κατά προτεραιότητα σε τέτοιου είδους σταθμούς. Δηλαδή έχουμε συγκεκριμένες εντελώς προτάσεις και μέτρα τα οποία σκεφτόμαστε. Με αυτό τελειώνω, αλλά πριν κλείσω να πω κάτι εδώ γι’ αυτό που μας είπε ο κ. Μανιάτης για το Ταμείο Αλληλεγγύης Γενεών. Κάτω αριστερά υπάρχει το κομμάτι.

Ι. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Να θυμίσω ότι είπαν στη Βουλή, απάντησαν επίσημα, ότι τα έσοδα είναι 30.000. Αυτό απάντησαν επίσημα.

Κ. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ: Ναι, έκανε ερώτηση ο κ. Παρασύρης και πήραμε απάντηση από το Υπουργείο Οικονομικών ότι τα διακριτά έσοδα τα οποία θα μπορούσαν να πάνε στο Ταμείο είναι 30.000. Υποθέτω, δεν το είπαν ευθέως, γιατί είπαν ότι ναι, δεν έχει υπάρξει ακόμα η Κοινή Υπουργική Απόφαση, αλλά σαν δικαιολογία ότι εντάξει, για 30.000 τώρα τι να κάνουμε. Ούτε το συμβολικό δεν τους ενδιαφέρει.

Υπάρχει κάτι πολύ απλό. Έχω βάλει το νόμο εκεί που τον βλέπετε, που λέει για τα έσοδα αυτά τι είναι, και μιλάει με σαφήνεια ο νόμος, ο οποίος εξακολουθεί να ισχύει, δεν έχει τροποποιηθεί, ότι έσοδα από τη διάθεση αδειών είναι έσοδα στα οποία εφαρμόζεται το όχι 70%, αλλά τουλάχιστον 70% για το Ταμείο Αλληλεγγύης Γενεών που λέμε. Λοιπόν, είναι δημοσιευμένα σε ΦΕΚ αυτά, μπορείτε να τα κάνετε και εσείς αν θέλετε, να δείτε ποια είναι τα λεγόμενα signature bonus. Όταν υπογράφεται μια σύμβαση, όπως αυτές που κυρωθήκανε προ ολίγου, πληρώνει αυτός που την κάνει κάποιο ποσό. Για το γεγονός ότι, ναι, του επιτρέπεται να πάει να κάνει τις έρευνες σε αυτές τις περιοχές.  Είναι 9. 650.000, είναι σχεδόν 10 εκατομμύρια.

Εκτός από αυτά, οι συμβάσεις έχουν κι άλλα έσοδα, έχουν τη στρεμματική αποζημίωση. Εκεί είναι τώρα λίγο δύσκολα τα πράγματα, να τα δει κανείς ακριβώς. Γι’ αυτό, αντί να ψάξω με λεπτομέρεια, θα μπορούσα να το έχω κάνει, αλλά επειδή υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μπορεί να είναι μεταβλητοί και λοιπά, έκανα κάτι άλλο, πολύ απλό: πήγα και είδα τα έσοδα της ΕΔΕΥΕΠ. Αυτά τα λεφτά σήμερα πάνε στην ΕΔΕΥΕΠ.

Τα έσοδα της ΕΔΕΥΕΠ, λοιπόν, μας δίνουν ένα μέγεθος το οποίο είναι της τάξεως των 29 εκατομμυρίων μέχρι το 2024. Τα προχθεσινά, δηλαδή, δεν είναι μέσα σε αυτά, οι συμβάσεις που υπογραφήκανε, ούτε οι στρεμματικές αποζημιώσεις του 2025. Βλέπουμε εδώ, λοιπόν, ότι υπάρχουν κάποια νούμερα τα οποία δεν είναι 30.000. Είναι ένα μέγεθος μετρήσιμο, θα έλεγα, για να ξεκινήσει ένα Ταμείο.

Λοιπόν, εμείς έχουμε τη δέσμευση ότι η ΚΥΑ αυτή θα συνταχθεί και θα υπογραφεί άμεσα, μόλις αναλάβουμε την ευθύνη της ενέργειας και την κυβέρνηση στο ΠΑΣΟΚ. Αυτά ήθελα να πω. Αν θέλετε περισσότερα, φοβούμαι ότι κι εγώ πήρα πολύ χρόνο. Στη διάθεσή σας έχω κι άλλα στοιχεία από πίσω, αν κάποιος ενδιαφέρεται, για να σας τα δώσω, να σας τα δείξω, σχετικά με αυτά που είπα. Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Σας ευχαριστούμε πολύ. Τώρα μπορούμε να ξεκινήσουμε με τις ερωτήσεις. Όποιος θέλει να κάνει κάποια ερώτηση.

Μ. ΛΙΑΛΙΟΥΤΗ (ΤΑ ΝΕΑ):  Έχω δύο απορίες, μία για τον κ. Μανιάτη και μία για τον κ. Μαθιουδάκη. Μας μιλήσατε για τις εξορύξεις στο Ιόνιο. Υπάρχει περιβαλλοντικό αποτύπωμα εκεί; Δηλαδή, έχετε υπολογισμένο; Εσείς έχετε ξεκινήσει αυτή τη διαδικασία το 2014. Έχετε συζητήσει για το τι αντίκτυπο θα έχει στο περιβάλλον αυτό;

                        Και, κ. Μαθιουδάκη, στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ έχετε μέσα «επέκταση αποθήκευσης της ενέργειας».  Υπάρχουν αποθήκες στην Ελλάδα επαρκείς; Ευχαριστώ.

Γ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ:  Για τα περιβαλλοντικά όλων  σε κάθε ευρωπαϊκό κράτος μέλος όλων των θαλάσσιων γεωτρήσεων εφαρμόζεται η αυστηρότερη περιβαλλοντική νομοθεσία του κόσμου. Πιο αυστηρή και από την αντίστοιχη περιβαλλοντική νομοθεσία της Νορβηγίας. Έτσι, λοιπόν, και στην Ελλάδα υπάρχει η πρώτη, καταρχήν, περιβαλλοντική μελέτη. Στη συνέχεια υπάρχουν διαρκώς περιβαλλοντικές μελέτες.

                        Να σημειώσω ότι ακόμη και όταν γίνεται έρευνα με τα καλώδια από πίσω, στις σεισμικές έρευνες, όχι γεωτρήσεις κτλ., υπάρχει εκπρόσωπος της κρατικής εταιρείας, της ελληνικής κρατικής εταιρείας, που εποπτεύει αυτά και σε κάθε περίπτωση προβλέπεται να μην υπάρξει καμία απολύτως περιβαλλοντική επιβάρυνση.

                        Υπάρχει και ένα άλλο, που το έχουμε δοκιμάσει και το έχουμε κάνει νότια της Κρήτης: Να συμμετέχει με δικό της Παρατηρητήριο και δικούς της εκπροσώπους η τοπική Περιφέρεια ή η τοπική ευρύτερη περιοχή. Άρα έχεις την αυστηρή νομοθεσία που την εφαρμόζει η κρατική εταιρεία που εποπτεύει τις έρευνες, η ΕΔΕΥΕΠ, αυτή η εταιρεία, η οποία είναι αρκετά στελεχωμένη, χρειάζεται ακόμη στελέχωση, αλλά έχει πολύ σοβαρούς επιστήμονες. Έχεις τη δυνατότητα ως περιφέρεια να ζητήσεις να υπάρχει και δικό σου Παρατηρητήριο που να ελέγχει όλες τις έρευνες.

                        Και να τελειώσουμε και με κάτι που είναι και μια πρωτοτυπία της Ελλάδας. Η Ελλάδα σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζει από το 2014, το ’13 που άρχισαν να υπογράφονται αυτές οι συμβάσεις μέχρι και τώρα, τις αυστηρότερες περιβαλλοντικές προδιαγραφές του κόσμου.

                        Επαναλαμβάνω, η Ελλάδα εφαρμόζει και κάτι επίσης πρωτότυπο: Είναι από τις ελάχιστες χώρες του κόσμου που δημοσιοποιεί τα οικονομικά συμβόλαια που υπογράφει ο ανάδοχος με την εκάστοτε κυβέρνηση. Υπάρχει, λοιπόν, πλήρης διαφάνεια, διότι αυτά τα συμβόλαια περνούν από τη Βουλή των Ελλήνων, υφίστανται την βάσανο του ελέγχου των κοινοβουλευτικών κομμάτων και στο τέλος δημοσιεύεται στην εφημερίδα της κυβερνήσεως.

                        Άρα, ένα πράγμα παντελώς καθαρό στις έρευνες υδρογονανθράκων της Ελλάδας είναι ότι όλες οι περιβαλλοντικές και της διαφάνειας προϋποθέσεις εφαρμόζονται στον αυστηρότερο δυνατό βαθμό.

Κ. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ: Αποθήκευση γίνεται σήμερα με δύο τρόπους, συνήθως, στο ηλεκτρικό σύστημα. Ο ένας είναι τα έργα αντλησιοταμίευσης, φράγματα τα οποία είναι υδροηλεκτρικά έργα, μία λίμνη πάνω, μία λίμνη κάτω, κατεβαίνει το νερό και παράγεται ρεύμα. Όταν έχω περίσσεια ρεύματος, γυρίζουν ανάποδα οι στρόβιλοι και ανεβάζουν το νερό πάλι πάνω, άρα αποθηκεύω την ενέργεια που είχα ενδιάμεσα. Εμείς στην Ελλάδα είχαμε δύο τέτοια και τα έχουμε ακόμα, δηλαδή, πριν από 35 χρόνια ήταν το πιο πρόσφατο.

                        Και ο άλλος τρόπος είναι η χημική αποθήκευση μέσω μπαταριών. Λοιπόν, μπαταρίες, σας τα είπε ο κ.  Παρασύρης, είχαμε έναν στόχο. Σήμερα, με το ζόρι, ξεκινήσαν τον Απρίλη, μπήκαν τα πρώτα 15 MW, χτες, που κοίταζα στο σύστημα, ήταν 500 για τη σημερινή μέρα, 500 MW μπαταριών, οι οποίες είναι όλες δοκιμαστικές.

                        Υπάρχουν πάρα πολλές που περιμένουν στην ουρά. Υπάρχει, δηλαδή, υπάρχει κόσμος, υπάρχουν επενδυτές, οι οποίοι έχουν πει ότι «εγώ θέλω να κάνω». Τώρα, από εκεί και πέρα, γιατί οι διαγωνισμοί που προκηρυχθήκανε παίρνανε συνέχεια αναβολές και φτάσαμε εδώ που φτάσαμε; Γιατί έχουν υποβληθεί προσφορές οι οποίες δεν έχουν ακόμα αξιολογηθεί; Υπάρχουν διαγωνισμοί.   Αυτό προφανώς δεν έχει να κάνει με την τεχνολογία, έχει να κάνει με την ικανότητα αυτού που τα διαχειρίζεται για να τα προχωρήσει.

                        Και εδώ, προφανώς, έχουμε κάποιους ανίκανους που τα διαχειρίζονται. Γι’ αυτό βρισκόμαστε στο χάλι που βρισκόμαστε, τη στιγμή που οι Βούλγαροι ξεκινήσανε από το ίδιο με εμάς και τώρα αυτή τη στιγμή έχουν γύρω στα 4  αποθήκευσης.

                         Για το μέγεθος των 4 GW, να πω ενδεικτικά ότι σε εμάς εδώ πέρα, μια μέση μέρα, όχι με πολύ μεγάλη κατανάλωση, είναι 8 GW η κορυφή του φορτίου της Ελλάδας, απλώς για να ξέρουμε το μέγεθος.

                        Τώρα, να σας πω για την Αμφιλοχία, την οποία επίσης αλλάξανε τον στόχο στο Ταμείο Ανάκαμψης και ενώ ήταν ολοκλήρωση του έργου, είπαν «έργα πολιτικού μηχανικού»; Θα σας το πω κι αυτό. Να σας πω ότι η ΔΕΗ δεν έχει κάνει τίποτα για τις άλλες, παρότι λένε «θα, θα, θα».

                        Να σας πω επίσης ότι ο ΟΟΣΑ πριν από μερικούς μήνες έβγαλε και μας είπε «η Ελλάδα είναι παγκοσμίως η χώρα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα αντλησιοταμίευσης». Τα στοιχεία στη διάθεσή σας, να σας τα δώσω με νούμερα συγκεκριμένα. Λοιπόν, οι τεχνικές δυνατότητες υπάρχουν, αυτοί που τις διαχειρίζονται δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή, θεωρώ.

Φ. ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ: Να συμπληρώσω κάτι, γιατί δεν το είπε ο Κώστας. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουμε μια στρατηγική και πολιτική επιλογή να καθυστερήσει η αποθήκευση δεν είναι αθώο. Δεν είναι μόνο θέμα ανικανότητας. Από ένα σημείο και μετά ξεπερνά την ανικανότητα και είναι προφανώς ζήτημα προθέσεων.

                        Καταλαβαίνετε ότι όταν το πρωί και το μεσημέρι, έχουμε περίσσεια ενέργεια, την οποία, αν είχαμε αποθήκευση, θα μπορούσαμε να την αποθηκεύουμε έτσι ώστε να την καταναλώνουμε το απόγευμα, και αντί αυτού μπαίνουν μέσα τα εργοστάσια φυσικού αερίου και παράγουν ενέργεια πολύ ακριβότερα, είναι ακριβώς επειδή δεν είναι αθώα η αποθήκευση.

                        Δηλαδή, το ρεύμα το πληρώνουμε πιο ακριβά επειδή θέλουμε, έχουμε επιλέξει να καίμε φυσικό αέριο το απόγευμα. Αν είχαμε αποθήκευση, θα ήταν πολύ χαμηλότερες οι τιμές. Άρα, το ότι δεν έχουμε αποθήκευση είναι γιατί έχουμε επιλέξει να κρατάμε σε μια παράταση την κατανάλωση φυσικού αερίου και άρα να πληρώνουμε πολύ ακριβότερο ρεύμα.

Κ. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ:  Να πω ένα τελευταίο, ότι έχει υπάρξει, πιθανόν να το ξέρετε, κάποια δημόσια τοποθέτηση του αντιπροέδρου του ΑΔΜΗΕ  σχετικά με αυτό το θέμα. Λέμε ότι έχει υπάρξει μια τοποθέτηση. Εμείς απλά κάναμε μια ερώτηση στη Βουλή για θέματα διαφάνειας. Τίποτα άλλο.

Α. ΛΑΖΟΥ (IEIDISEIS.GR): Κι εγώ για την αποθήκευση θέλω να σας ρωτήσω, γιατί θεωρώ ότι προφανώς δεν είναι θέμα ανικανότητας, γιατί ξαφνικά, έτσι όπως πολύ ευγενικά το παρουσιάσατε, είναι σαν η κυβέρνηση ένα τόσο μεγάλο project που λέγεται «ενεργειακή μετάβαση», που ακούμε πάρα πολλά από τον κ. Παπασταύρου, ξαφνικά έχει βάλει όλους τους ανίκανους να κάνουν τη δουλειά. Άρα, νομίζω θα συμφωνήσω με εσάς ότι εδώ υπάρχει μια στόχευση.

                        Και θέλω να σας ρωτήσω: Πόσο καιρό χρειάζεται ένα έργο για να πετύχουμε την αποθήκευση που πραγματικά χρειάζεται η χώρα, για να μπορεί να είναι και πιο ανεξάρτητη ενεργειακά; Και να ρωτήσω και κάτι ακόμα, αν γίνεται: πώς θα καταφέρετε αυτή τη μείωση στο κόστος ενέργειας 20% και 30% σε βάθος τετραετίας, εάν δεν δούμε πώς θα αναπτύξουμε και τις ενεργειακές κοινότητες; Ευχαριστώ πολύ.

Γ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Κατ’ αρχάς  να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση για αποθήκευση ενέργειας στην Ελλάδα έχει την υπογραφή μας. Είναι η αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, 680 MW. Τη σχεδιάσαμε, την περάσαμε από το Πρόγραμμα Ευρωπαϊκών Χρηματοδοτήσεων και το ενσωματώσαμε, το project αυτό, στις εθνικές στρατηγικές επενδύσεις. 2013 ένταξη στα ευρωπαϊκά προγράμματα και 2014 ένταξη στις εθνικές στρατηγικές επενδύσεις.

                        Σήμερα η Αμφιλοχία έπρεπε να έχει τελειώσει. Η Αμφιλοχία ακόμη σέρνεται. Γιατί σέρνεται; Όχι με ευθύνη του ιδιώτη, με ευθύνη καθυστερήσεων και μη λήψης αποφάσεων σε μια σειρά από αδειοδοτήσεις, αποφάσεις και λοιπά, που πρέπει να παρθούν εκ μέρους και της κυβέρνησης. Εδώ υπάρχει και ένα μέρος ευθύνης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

                        Άρα, απάντηση πρώτη για την αποθήκευση: η Ελλάδα πράγματι, όπως είπε ο κ. Μαθιουδάκης, έχει τεράστιες δυνατότητες αντλησιοταμίευσης. Το ΠΑΣΟΚ πρώτο ξεκίνησε την μεγαλύτερη μονάδα, που είναι η Αμφιλοχία. Κυβερνήσεις Τσίπρα, Καμμένου και Μητσοτάκη αυτό το έργο το έχουν ακόμη να καθυστερεί, που θα έπρεπε να γίνει. Πρέπει επίσης να σας πω, όμως, την αντλησιοταμίευση δεν την ανακαλύψαμε τώρα. Η ΔΕΗ, κάποιες δεκαετίες πριν από αυτούς που κυβερνούν τώρα, έχει κάνει αντλησιοταμίευση σε δύο φράγματά της. Στο θησαυρό και στη συκιά.

                        Είχαμε  ήδη δύο αντλησιοταμιεύσεις. Άρα, ενώ η γεωγραφία και η εδαφολογία της Ελλάδας μας επιτρέπει να έχουμε, η κυβέρνηση δεν το προχωρά. Η απάντηση μάλλον δόθηκε από τον αντιπρόεδρο του ΑΔΜΗΕ σε συγκεκριμένο συνέδριο, γιατί δεν θέλουμε να το προωθήσουμε.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Ζητήσαμε να έρθει στην «Θεσμών και Διαφάνειας», να τα παρουσιάσει αυτά, διότι ωραία είναι να τα λέει στα συνέδρια, καλό θα είναι να έρθει και στις επίσημες επιτροπές της Βουλής για να ενημερωθεί και το κοινοβούλιο και θεσμικά και ο ελληνικός λαός. Διότι όταν ο Αντιπρόεδρος καταγγέλλει μια τέτοια κατάσταση

Γ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Σκοπιμότητα, δηλαδή οικονομική σκοπιμότητα…

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Γι’ αυτό λέμε ότι έχουμε ένα διαφορετικό όραμα για την ενεργειακή μετάβαση. Ενεργειακή μετάβαση χωρίς δίκτυα και αποθήκευση δεν μπορεί να υπάρξει ως δίκαιη, πράσινη και ανθεκτική. Αυτό είναι καθαρό. Και νομίζω και η παρουσίαση που έχει γίνει σήμερα από όλους δείχνει και στέλνει ένα μήνυμα ότι το ΠΑΣΟΚ και θέλει και μπορεί.

                        Διότι αυτά που σας λέμε είναι πρακτικά θέματα. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά για την κατάσταση και στο κόστος και στην αμέλεια και σε μια στρατηγική εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος, όπως είπε ο κ. Παρασύρης, αλλά από την άλλη, υπάρχουν και συγκεκριμένες προτάσεις, οι οποίες δείχνουν έναν οδικό χάρτη.

                        Εμείς δεν λέμε 20-30 θεωρητικά. Υπάρχει ένας οδικός χάρτης που μπορεί να φέρει τη χώρα σε μια πολύ καλύτερη κατάσταση από αυτή που είναι σήμερα. Εγώ θέλω να προσθέσω μόνο ένα πράγμα στο θέμα της αποθήκευσης. Είναι και το θεσμικό πλαίσιο. Καθυστέρησε γι’ αυτό πάρα πολύ. Δηλαδή, δεν μπορούμε συγκριτικά να δούμε τι έγινε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

                        Εγώ δεν λέω Ιταλία, που πολύ γρήγορα αξιοποίησε χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης στις παραγωγές, αλλά και άλλες χώρες, η Βουλγαρία είναι ένα παράδειγμα. Γιατί καθυστέρησε τόσο πολύ το θεσμικό πλαίσιο; Είναι προφανές ότι υπήρχαν δεύτερες σκέψεις, οι οποίες έχουν κοστίσει ακριβά στους πολίτες και στους παραγωγούς, με όφελος συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα.

                        Γι’ αυτό συνεχώς στις τοποθετήσεις μου βάζω το θέμα της εξάρτησης του φυσικού αερίου, το οποίο παίζει ένα πολύ κρίσιμο ρόλο και το οποίο συνεχίζει η κυβέρνηση να κλιμακώνει την εξάρτηση, ενώ την ίδια ώρα αποδέχεται ότι είναι ζήτημα της ακρίβειας.

Κ. ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ: Εγώ έδειξα 7 πράγματα, αλλά μπορώ να σας δείξω ένα πραγματάκι το οποίο είναι, έτσι, πολύ χτυπητό. Εδώ βλέπετε ένα διάγραμμα το οποίο το δημοσίευσε η ΡΑΕ πριν από μερικές μέρες, που έβγαλε την έκθεση της λιανικής του 2025 και έχει τοποθετήσει, υπάρχει μια μπλε γραμμή που λέει  μέσα στο 2025 πώς αλλάξανε οι τιμές των μπλε τιμολογίων, βλέπετε ότι είναι σχεδόν σταθερές, γύρω στα 50.

                        Έχει τα πράσινα, τα οποία είναι η πράσινη γραμμή και που αφορούν τη συντριπτική πλειοψηφία. Δια νόμου, ξέρετε, όταν βγήκαν τα χρωματιστά τιμολόγια, όλοι οι καταναλωτές πήγαν στα πράσινα. Τώρα έχουν φύγει πολλοί και έχουν πάει στα μπλε, αλλά εξακολουθούν να είναι μεταξύ 3,5 και 4 εκατομμύρια είναι ο αριθμός των καταναλωτών. Αυτές που βλέπετε είναι οι τιμές στα πράσινα. Η διαφορά, έχω γράψει δίπλα ότι για 330 kWh μηνιαία κατανάλωση είναι τα μπλε από τα πράσινα είναι 17% φθηνότερα.

                        Και όταν πάμε σε παραπάνω, επειδή αρχίζουν οι κλιμακωτές χρεώσεις, είναι 22%. Η αγορά η ίδια, αυτοί που δίνουν μπλε τιμολόγια, ξέρουν να δώσουν μπλε. Κάνουν hedging, κάνουν διάφορα πράγματα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ειρήσθω εν παρόδω, έχει οδηγία που θέλει να τα προωθήσει ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, επειδή η εξυγίανση της αγοράς γίνεται μέσω αυτών. Εδώ, λοιπόν, βλέπουμε ότι αυτό που σας είπα στα μέτρα, 1 από τα 7, είναι κάτι το οποίο μπορούμε να το κάνουμε άμεσα: να προωθήσουμε τη μετάβαση, και αυτό θα καλύψει ένα μεγάλο κομμάτι, το 20% ήδη.

Γ. ΜΥΤΤΗΣ (ΕΡΤ): Καλησπέρα σας. Κύριε Πρόεδρε, αναφέρατε προηγουμένως στην τοποθέτησή σας για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδος – Κύπρου, επικίνδυνους ερασιτεχνισμούς. Αποδώσατε στο Υπουργείο Εξωτερικών και στην Κυβέρνηση, διορθώστε με εάν κάνω λάθος, συγκεκριμένα είπατε αν θα ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και αν το έχουν θέσει επιτακτικά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

                        Κατά το ΠΑΣΟΚ, υπάρχει κάποια μεθόδευση που δεν γίνεται αυτό; Και αν ναι, μπορείτε να μας πείτε λίγα περισσότερα πράγματα γιατί η ελληνική κυβέρνηση δεν προχωράει πιο επιτακτικά σε αυτό το ζήτημα;

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Δεν έχω να σας αποκαλύψω κάτι. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους. Έχω ρωτήσει τον Πρωθυπουργό προσωπικά στη Βουλή τώρα και 2 χρόνια, αρκετές φορές, όχι μία, και στη Βουλή και στη δημόσια σφαίρα, ότι έχει χρέος επιτέλους να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο χρονοδιάγραμμα ενός έργου που είναι ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

                        Άρα, από τη στιγμή που είναι ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, πρέπει να πει το χρονοδιάγραμμα και τι ενέργειες έχει κάνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε οι υπόλοιπες χώρες, αν υπάρχουν τα οποιαδήποτε ζητήματα, να συνεισφέρουν ώστε να προχωρήσει το έργο παραπέρα. Για μένα, και μου προκαλεί αλγεινή εντύπωση, γι’ αυτό λέω επικίνδυνοι ερασιτεχνισμοί, η αδυναμία παρουσίασης χρονοδιαγράμματος και ολοκλήρωσης του έργου να οδηγεί σε μια δημόσια αντιπαράθεση, όπως αυτή που εξελίχθηκε πριν από μερικούς μήνες μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας. Κάτι πρωτοφανές, τώρα και δεκαετίες, στην εξωτερική μας πολιτική. Μοναδικό γεγονός.

                        Λοιπόν, είναι για μένα εκτεθειμένοι ανεπανόρθωτα, και ο Πρωθυπουργός και το Υπουργείο Εξωτερικών και πρέπει επιτέλους να ενημερώσουν τους πολίτες. Διότι και ο Έλληνας φορολογούμενος πληρώνει αυτό το έργο. Ποιο είναι το μέλλον; Και το μέλλον δεν είναι «θα». Συγκεκριμένα πράγματα. Ήδη υπάρχουν καθυστερήσεις. Πότε, πού, πώς, με ποιο χρονοδιάγραμμα θα ολοκληρωθεί ένα έργο το οποίο δεν είναι μόνο οικονομικού ενδιαφέροντος, συνδέεται απολύτως και με τα εθνικά μας συμφέροντα; Διότι όσο δεν υλοποιείται, ανοίγουν άλλα θέματα που εκθέτουν ακόμα περισσότερο την κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό.

Ι. ΣΧΙΝΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (IN.GR): Κύριε Πρόεδρε, έχετε καταστήσει σαφές ότι το Κοινοβούλιο αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία προγραμματικής αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας από την πλευρά σου ότι υπάρχει ένας άλλος δρόμος από αυτόν που προκρίνει η κυβέρνηση, και στα ενεργειακά, στην προκειμένη περίπτωση.

                        Θα ήθελα να σας ρωτήσω αν σκοπεύετε ως αξιωματική αντιπολίτευση, το επόμενο διάστημα, πέρα από τη διαδικασία της εκφώνησης, να καταθέσετε μια νέα νομοθετική πρωτοβουλία για τη μείωση του ενεργειακού κόστους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις;

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Κατ’ αρχάς εμείς κάναμε σήμερα μια παρουσίαση τεκμηριωμένη. Νομίζω στην Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης θα δείτε και άλλα πράγματα, που θα έχουμε τη δυνατότητα να παρουσιάσουμε ξανά ολοκληρωμένο κυβερνητικό σχέδιο, διότι θα είναι η τελευταία έκθεση προ των εκλογών, είτε αυτές γίνουν το ’26 είτε γίνουν το ’27.

                        Άρα εκεί θα δείτε έναν ολοκληρωμένο καμβά πολιτικών παρεμβάσεων και στρατηγικού σχεδίου, βάσει του δικού μας οράματος, που αφορά την ανθεκτικότητα και τη δίκαιη μετάβαση. Και υπογραμμίζω τη λέξη «ανθεκτικότητα» και «δίκαιη μετάβαση», θα πω και για τα πράσινα, γιατί αν δεν ικανοποιηθούν και τα δύο, η αποτυχία που θα βιώσουμε τα επόμενα χρόνια θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Διότι είπα κάτι στην πρωτολογία μου: οι νέες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν η χώρα δεν έχει αποκτήσει ανθεκτικότητα κοινωνική και γεωπολιτική, σε κοινωνικό πεδίο θα δημιουργήσουν τεράστιες αντιδράσεις.

                        Διότι πολλές πολιτικές θα κάνουν οικογένειες που ζουν σε ενεργοβόρα σπίτια, που έχουν ενεργοβόρα αυτοκίνητα, να βιώσουν νέο κύμα ενεργειακής φτώχειας. Και αυτό δεν πρέπει να το υποτιμούμε.

                        Άρα, σήμερα κρίνεται η ανθεκτικότητα. Σήμερα. Και το ταυτίζω αυτό με την πολιτική αλλαγή, διότι για μας η δίκαιη, πράσινη και ανθεκτική ενεργειακή μετάβαση δεν είναι ένας θεωρητικός στόχος, είναι στρατηγικός στόχος και για την πατρίδα και για την κοινωνία.

                        Κάτι ακόμη: εμείς αυτά, πολλά από αυτά, τα έχουμε καταθέσει στη Βουλή. Νομίζω ο γραμματέας έδωσε ένα πολύ σημαντικό παράδειγμα. Από τη μία να καταθέτουμε κάτι που να το αρνείται η κυβέρνηση και μετά να το επικαλείται ο Πρωθυπουργός. Αυτό θυμίζει αυτό που συνέβη και με την ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά, που το καταθέσαμε 24 φορές, μας το αρνήθηκε 24 φορές η Νέα Δημοκρατία, και μετά όταν το έφερε και το ψηφίσαμε, έλεγε ότι δεν το ψήφισε το ΠΑΣΟΚ, με διάφορους μηχανισμούς προπαγάνδας και fake news.

                        Λοιπόν, τα πράγματα είναι απλά: κρινόμαστε και εδώ, και στη Βουλή, και στην κοινωνία. Και έχουμε καταθέσει πολύ σημαντικές πρωτοβουλίες, που αφορούν το κόστος ζωής και το κόστος παραγωγής, τις οποίες συστηματικά αρνείται η Νέα Δημοκρατία, είτε για ιδεοληπτικούς λόγους, είτε για λόγους εξυπηρέτησης συμφερόντων. Και νομίζω ότι τα ενεργειακά είναι το πεδίο με τη μεγαλύτερη εξυπηρέτηση συμφερόντων της κυβέρνησης τα τελευταία χρόνια.

                        Το παράδειγμα της κατανομής του ενεργειακού χώρου, τα κριτήρια εις βάρος των πραγματικών παραγόντων και σε σχέση με τα στοιχεία που έδειξε ο κύριος Μαθιουδάκης για το πόσες ενεργειακές κοινότητες υπάρχουν στην υπόλοιπη Ευρώπη και ποια είναι η πραγματικότητα στην Ελλάδα, νομίζω κάτι δείχνει.

                        Η κατάσταση με την εξάρτηση από την τιμολόγηση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, και αυτό κάτι δείχνει, σε σχέση με τα διμερή συμβόλαια που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν άλλες συνθήκες στο κόστος ενέργειας και ζωής και παραγωγής. Άρα, λοιπόν, αυτά δεν νομίζω ότι είναι μόνο τυχαία. Κάποια είναι ιδεοληψίες μιας ασύδοτης αγοράς που θέλουν να λειτουργεί χωρίς κανόνες, αλλά από την άλλη υπάρχει και εξυπηρέτηση συστηματική ισχυρών συμφερόντων.

Μ. ΜΙΧΑΗΛ (ΑΠΕ): Ωραία μας τα είπατε εσείς, ωραία μας τα εξηγήσανε τα στελέχη σας, πλήρη τεκμηριωμένη απόφαση, αλλά ο Πρωθυπουργός εχθές σας είπε ότι εσείς είστε τοξικό κέντρο. Κάποιο σχόλιο επ’ αυτού; Διότι αυτό είναι το σημαντικότερο, υπό την έννοια ότι η πολιτική αντιπαράθεση δεν γίνεται, όπως βλέπετε, με βάση τα τεκμηριωμένα στοιχεία, γίνεται με τέτοιου είδους επιχειρηματολογία.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Κύριε Μιχαήλ, είχα σκοπό αυτό που μου θέσατε να το βάλω και στην ομιλία μου στη Βουλή, κατά τη διαδικασία της συζήτησης του Συντάγματος. Θα σας πω. Προφανέστατα θα πω κάτι. Ξέρετε, είναι απόλυτος τυχοδιωκτισμός και υποτίμηση της νοημοσύνης των πολιτών ένα κόμμα το οποίο, κατά τα πρότυπα του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ, έχει ένα μηχανισμό προπαγάνδας στο διαδίκτυο για να πλήττει πολιτικούς αντιπάλους και την αλήθεια, ένα κόμμα που πρωταγωνιστεί στα fake news και στην τοξικότητα, να κάνει μαθήματα πολιτικού πολιτισμού.

                        Προηγουμένως σας έφερα το παράδειγμα μιας τροπολογίας που επιμένουν στο διαδίκτυο συγκεκριμένοι κύκλοι και στελέχη της Νέας Δημοκρατίας να λένε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν την ψήφισε, ενώ το ΠΑΣΟΚ και την ψήφισε και την έφερε 24 φορές, που δεν την ψήφισε η Νέα Δημοκρατία. Ποιο λοιπόν είναι η τοξικότητα και τα fake news; Όλα αυτά εκπορεύονται από το Μέγαρο Μαξίμου.

                        Δεν ξέρουμε, ή δεν έχουν αποκαλυφθεί στοιχεία πώς χρηματοδοτούνται από το Μέγαρο Μαξίμου αυτοί οι μηχανισμοί προπαγάνδας που κάποτε ήταν ιδιώτες και σήμερα είναι μέλη οργανικά του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας;

                        Ή μήπως δεν είναι τοξικότητα οι συνεχιζόμενες επιθέσεις που γίνονται στο ΠΑΣΟΚ όταν δείχνει έναν άλλο δρόμο πολιτικής; Τελευταίο παράδειγμα: 13η Σύνταξη. Στις 9 Ιουλίου, σε εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ, παρουσιάζω την κοστολόγηση του μέτρου σε μία κοινοβουλευτική περίοδο δύο φάσεων, του πρώτου και του τρίτου χρόνου. Τα στοιχεία τα έχετε πάρει από τις 9 Ιουλίου. 10 Ιουλίου το πρωί, ο Πρωθυπουργός μου επιτίθεται στη Βουλή ότι το μέτρο είναι ακοστολόγητο, ενώ την προηγούμενη το βράδυ έχουμε παρουσιάσει την κοστολόγηση.

                        Στα μέσα παίζει η επίθεση του Πρωθυπουργού, αλλά της προηγούμενης μέρας η κοστολόγηση δεν εμφανίζεται ως απάντηση στον τοξικό λόγο και τα fake news του Πρωθυπουργού. Εγώ, λοιπόν, θα κάνω ένα απλό ερώτημα. Εγώ ό,τι μέτρο παρουσιάζω, την ίδια ώρα παρουσιάζουμε και το κόστος. Ο κύριος Μητσοτάκης δεν είναι ο άνθρωπος που σας έλεγε ότι θα καταργήσει τον νόμο Κατρούγκαλου; Το έλεγε; Το είχε δεσμευτεί; Όταν το είπε, σας παρουσίασε το κόστος του μέτρου, που είναι όχι μία και δύο φορές, πολλαπλάσιο κόστος από τα μέτρα που έχουμε παρουσιάσει εμείς ως παρεμβάσεις για το συνταξιοδοτικό;

                        Ο Πρωθυπουργός όταν είπε «οριζόντια μείωση του ΦΠΑ», σας παρουσίασε το κόστος του μέτρου; Εδώ, λοιπόν, έχουμε τον εξής παραλογισμό: ο άνθρωπος που, ως υποψήφιος Πρωθυπουργός, έταζε ακοστολόγητα λαγούς και πετραχήλια, και τα οποία δεν εφάρμοσε ποτέ, να επιτίθεται σε μένα και το ΠΑΣΟΚ, που όποτε παρουσιάζουμε κάτι λέμε και πόσο κάνει. Ξέρετε, ο Πρωθυπουργός καλόμαθε. Να τον χαϊδεύουν και να κάνει ένα παιχνίδι διχόνοιας και τοξικότητας με συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να τσουβαλιάσει όλη την αντιπολίτευση.

                        Λοιπόν, με το ΠΑΣΟΚ τα πράγματα δεν έχουν τον ίδιο χαρακτήρα. Η αντιπαράθεσή μας είναι πολιτική και στα θέματα των συντάξεων και στα θέματα του κράτους δικαίου και στα θέματα της ενέργειας. Νομίζω σήμερα έχετε μια ολοκληρωμένη παρουσίαση και πολλά στοιχεία που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον δημόσιο διάλογο, γιατί επιτέλους κάποιος πρέπει να απολογηθεί. Και αυτός είναι η κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός, που οδήγησαν τον ελληνικό λαό να πληρώνει ένα μεγάλο κόστος την ώρα που έχει καταρρεύσει η αγοραστική δύναμη.

                        Να απολογηθούν στον παραγωγό, που βλέπει το κόστος παραγωγής να έχει απογειωθεί, με αποτέλεσμα χθες στη Θεσσαλονίκη, στη λαϊκή στη Νεάπολη, να μου λένε οι άνθρωποι παραγωγοί, ότι θα σταματήσουμε να παράγουμε. Θα σταματήσουμε. Δεν αντέχουμε το κόστος της παραγωγής, όταν βασικός πυλώνας του κόστους είναι η ενέργεια. Λοιπόν, αυτή είναι η κατάσταση, τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Νομίζω ότι όλα αυτά οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: η χώρα χρειάζεται άμεσα πολιτική αλλαγή.

Δ. ΚΟΥΚΛΟΥΜΠΕΡΗΣ (ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ): Αν και με πρόλαβε ο Πρόεδρος, είχα σκοπό να ρωτήσω για την 13η Σύνταξη. Ήθελα να το συνεχίσω λίγο και να σας ρωτήσω: ο κύριος Μητσοτάκης προσπαθεί όμως να σας ταυτίσει με τον κύριο Τσίπρα. Δηλαδή, χθες είδαμε να λέει ότι «μαθηματικά Τσίπρα, τώρα μαθηματικά Ανδρουλάκη». Ένα σχόλιο γι’ αυτό και γιατί επανέρχεται διαρκώς η κυβέρνηση; Δηλαδή, μήπως δεν παίρνει, εν πάση περιπτώσει, τις απαντήσεις που ζητάει σε σχέση με την κοστολόγηση;

                        Και ακόμη ένα θέμα που νομίζω είναι σημαντικό και θέλω να έχουμε τη θέση σας: χθες το κόμμα του κυρίου Τσίπρα κατέθεσε την πρότασή του για την παιδεία, όπου οι εκπρόσωποί του υποστηρίζουν ότι δεν θα καταργήσουν το νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια του κυρίου Πιερρακάκη. Θα ήθελα ένα σχόλιο γι’ αυτό και σε σχέση και με τη δική σας θέση.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Κύριε Κουκλουμπέρη, θα πάω κατ’ αρχάς στο δεύτερο. Όταν λες «δεν θέλω να αναθεωρηθεί το άρθρο 16», άρα αρνείσαι τη δυνατότητα ύπαρξης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων και την ίδια ώρα λες «δεν θα καταργήσω τον νόμο Πιερρακάκη, που δημιούργησε τα μη κρατικά κερδοσκοπικά», εδώ υπάρχει όχι απλά αντίφαση, εδώ υπάρχει ένα άλμα λογικής.

                        Δηλαδή, δεν θέλουμε τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά, με σεβασμό στο Σύνταγμα, αλλά να επιτρέψουμε να υπάρχουν κερδοσκοπικά, μη κρατικά, και αυτή είναι η άποψη της Αριστεράς, ενώ ήταν εντελώς διαφορετική τα προηγούμενα χρόνια. Δεν έχω να πω κάτι περισσότερο.

                        Τώρα πάω στο πρώτο σκέλος του ερωτήματός σας. Δηλαδή, σήμερα τι παρακολουθούμε; Την προσπάθεια του Πρωθυπουργού να σκηνοθετήσει τις εκλογές του ’23. Προσπαθεί να αξιοποιήσει μια κακή κυβερνητική περίοδο για να δείξει ότι ο ίδιος είναι μονόδρομος. Ε, δεν είναι μονόδρομος. Υπάρχουν πολιτικοί με ήθος, με αξιοπρέπεια, με σχέδιο, με πρόγραμμα, που μπορούν να σηκώνουν το τηλέφωνο 24 ώρες το 24ωρο, δίνοντας λύσεις. Δίνοντας λύσεις με αξιοπιστία και σοβαρότητα.

Και όχι 24 ώρες το 24ωρο να βιώνουμε την απαξίωση, την τοξικότητα, την εξυπηρέτηση συμφερόντων, την ίδια ώρα που είχαμε το μεγαλύτερο μπαζούκας που είχαμε ποτέ, ένα νέο πακέτο Μάρσαλ -αυτή είναι η πραγματικότητα- ένα νέο πακέτο Μάρσαλ ήταν το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρέπει, λοιπόν, να κρίνουμε τη Νέα Δημοκρατία ως Κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως Πρωθυπουργό βάσει των πραγματικών συνθηκών και των πραγματικών δεδομένων.

Ο κ. Τσίπρας κρίθηκε. Τώρα είμαστε σε μια άλλη περίοδο. Είχε στα χέρια του ένα μπαζούκας, είχε δημοσιονομικές ευελιξίες. Η ζωή των πολιτών καλυτέρευσε ή όχι; Έχουν υψηλή αγοραστική δύναμη; Έχουν καλύτερη δημόσια υγεία; Έχουν καλύτερη δημόσια παιδεία; Έχουν καλύτερη ποιότητα δημοκρατίας; Εγώ λέω όχι. Οι πολίτες, λοιπόν, θα κρίνουν αν αυτό το «όχι» είναι τόσο ισχυρό και η επιλογή στο ΠΑΣΟΚ είναι μια επιλογή προόδου, αξιοπιστίας, σοβαρότητας και ευθύνης, για να πάει η χώρα μπροστά με την πολιτική αλλαγή. Γι’ αυτό καταλαβαίνω ότι επιλέγει τη στρατηγική του ’23, αντί να δώσει μια μάχη για το σήμερα και για το αύριο.

Α. ΛΑΖΟΥ (IEIDISEIS.GR): Με συγχωρείτε, κύριε Πρόεδρε, επειδή έχω παρακολουθήσει πάρα πολλές φορές τις επισκέψεις σας σε λαϊκές αγορές. Μπορείτε να μου πείτε πόσο συχνά σας ρωτάει ο κόσμος το κόστος των μέτρων που έχετε εξαγγείλει;

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Κυρία Λάζου, ο κόσμος θέλει να αλλάξει τη ζωή του. Και κάποια μέτρα έχουν μηδενικό κόστος και βελτιώνουν τη ζωή. Κάποια μέτρα δεν έχουν κόστος, κάποια άλλα μέτρα έχουν κόστος. Εμείς, όταν έχουν κόστος, το παρουσιάζουμε, δεν υπεκφεύγουμε. Εγώ έβαλα ένα ερώτημα σήμερα, καθαρά, και πρέπει να το απαντήσει η Νέα Δημοκρατία: η κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου, για την οποία δεσμεύτηκε ο Πρωθυπουργός ως Αρχηγός Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, τι κόστος είχε για τον ελληνικό λαό; Είχε τα 1,2 δισεκατομμύρια που έχει η 13η σύνταξη; Διότι εμείς παρουσιάσαμε. Αφαιρούμε τους φόρους, τις εισφορές, τα αναδρομικά, και είναι ένα συγκεκριμένο ποσό σε δύο φάσεις.

                        Εγώ, λοιπόν, ρωτώ κάτι απλό: όταν αυτός παρουσίασε τα δικά του μέτρα ως υποψήφιος Πρωθυπουργός, είπε πόσο κοστίζει ο νόμος Κατρούγκαλου; Να το πει σήμερα, λοιπόν, αν το ξέχασε τότε, για να καταλάβει ο ελληνικός λαός ποιος είναι αξιόπιστος, σοβαρός, ευθύς, και ποιος τον κοροϊδεύει συστηματικά και ως Αρχηγός Αξιωματικής Αντιπολίτευσης και ως Πρωθυπουργός.

                        Όταν, λοιπόν, είσαι σε μια λαϊκή και ο κόσμος βλέπει το κόστος ζωής, λέει κάτι απλό και ο παραγωγός, δηλαδή και η μία πλευρά του πάγκου και η άλλη πλευρά του πάγκου. Πώς είναι δυνατόν τα όσπρια να πωλούνται στο χωράφι με α τιμή και μετά στο ράφι να είναι 7, 8 και 15 φορές πιο ακριβά, όπως παρουσίασα πέρυσι με τιμολόγια; Αυτό ρωτάει ο κόσμος και από τη μία πλευρά και από την άλλη.

                        Πώς είναι δυνατόν ο παραγωγός να έχει υψηλό κόστος παραγωγής και λόγω της ενέργειας, να πουλάει τα προϊόντα του φθηνά και κάποιοι μεσάζοντες, δηλαδή δεν υπάρχει έλεγχος σε κανένα κομμάτι της εφοδιαστικής αλυσίδας, παρά μόνο κάποιοι έλεγχοι στο τέλος που δεν φέρνουν και αποτέλεσμα; Δηλαδή και ο ένας χαμένος και ο άλλος χαμένος. Πώς γίνεται αυτό; Και όμως γίνεται. Στην Ελλάδα της ασυδοσίας, αυτή την ασυδοσία με ελεγκτικούς μηχανισμούς και με πραγματική βούληση, μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε και να κάνουμε μια κανονική αγορά, όπως είναι στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, και στα τρόφιμα και στην ενέργεια.

                        Διότι τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη έχουν ώριμες διαδικασίες τιμολόγησης τέτοιου τύπου, που ακόμη και τις στρεβλώσεις του Χρηματιστηρίου Ενέργειας τις ξεπέρασαν κάποιοι παίρνοντας για ένα χρονικό διάστημα εξαίρεση και κάποιοι άλλοι με μόνιμες πολιτικές, όπως είναι τα PPA. Γιατί δεν υπάρχουν στην Ελλάδα; Γιατί δεν υπάρχει κλιμάκωση διμερών συμβολαίων για να κάνουμε bypass τα προβλήματα που προκύπτουν από την τιμολόγηση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας; Γιατί και εδώ υπάρχει εξυπηρέτηση συμφερόντων.

Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: Σας παραπέμπω για διευκόλυνσή σας στην ομιλία του Πρωθυπουργού το 2018, όπου ρητά αναφέρεται σε κατάργηση του νόμου Κατρούγκαλου, χωρίς να το συνοδεύει αυτό με κοστολόγηση. Ακριβώς το αντίθετο από ό,τι κάνει ο Νίκος Ανδρουλάκης σε κάθε ομιλία του.

                        Να πούμε ότι ο νόμος Κατρούγκαλου δεν ήταν μόνο οι εισφορές των επαγγελματιών, ήταν μια σειρά παρεμβάσεων: από τα όρια ηλικίας, τις αναπηρικές συντάξεις, μερίσματα, εφ’ άπαξ επιδόματα, αλλά κυρίως ήταν η περικοπή κατά 30% όλων των συντάξεων που εκδόθηκαν από το ’16 και μετά. Μιλάμε για πάρα πολλά δις, διότι είναι μια παρέμβαση η οποία μείωσε όλες τις μελλοντικές συντάξεις με τεράστιο αντίκτυπο, όταν έλεγε, λοιπόν, «θα καταργήσει».

                        Σας παραπέμπω επίσης την επόμενη ημέρα, στη συνέντευξή του, όπου τον ρωτάει ο συνάδελφός σας, ο κ. Κοτταρίδης συγκεκριμένα για το πακέτο των φορολογικών ελαφρύνσεων, μέρος του οποίου ήταν και η παρέμβαση στην έμμεση φορολογία, όπου τι λέει ο Πρωθυπουργός; «Θα τα βρούμε από το συμμάζεμα των κρατικών δαπανών». Καμία κοστολόγηση, τίποτα.

                        Από το συμμάζεμα! Τώρα, αν εννοούσε συμμάζεμα, τα 12 δισ απ’ ευθείας αναθέσεις, τα 8,5 δισ διαγωνισμούς όπου συμμετείχε μόνο ένας, και το 1,5 δισ το οποίο πήγε σε εταιρείες για παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, ο καθένας νομίζω μπορεί να βγάλει συμπεράσματα και από αυτά και από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και από τις Πολεοδομίες για το αν είχαμε συμμάζεμα κρατικών δαπανών στη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Ν. ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ: Ευχαριστούμε πάρα πολύ. Ήταν Μπεν Χουρ, αλλά είχε πολύ ενδιαφέρον!