Προστασία Βιοποικιλότητας και Διαχείριση δικτύου Natura 2000: θετικά βήματα αλλά ακόμη μεγάλες εκκρεμότητες

Ανακοίνωση Παναγιώτη Δημόπουλου, Γραμματέα Τομέα Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ για την Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 (21 Μαΐου) & Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας (22 Μαΐου)

Σήμερα, 21 Μαΐου, τιμάμε την Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000, το δίκτυο που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη φύση και αύριο, 22 Μαΐου, την Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας. Δύο ημέρες που μας υπενθυμίζουν ότι η προστασία του φυσικού μας κεφαλαίου δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση για την ίδια την επιβίωση μας, την οικονομική ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια γίνονται καθυστερημένα μεν, βήματα δε προς τη σωστή κατεύθυνση. Εγκρίνονται σταδιακά Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), προωθούνται σχέδια διαχείρισης και διαμορφώνονται ειδικά χωροταξικά πλαίσια. Κάθε θετική πρωτοβουλία που ενισχύει την προστασία των περιοχών Natura 2000 και της βιοποικιλότητας είναι καλοδεχούμενη.

Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει μια βαθιά συστημική καθυστέρηση και μια λογική «πυροσβέστη», καθώς οι ρυθμίσεις και οι απαγορεύσεις έρχονται εκ των υστέρων, όταν τα έργα έχουν ήδη υλοποιηθεί ή έχουν προχωρήσει σημαντικά. Αυτό δημιουργεί εντάσεις, αμφισβητήσεις, επενδυτική αβεβαιότητα και, τελικά, υπονομεύει τόσο την περιβαλλοντική προστασία, όσο και την βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

•           Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έρχεται σε μια περίοδο που μεγάλα έργα ΑΠΕ έχουν ήδη αναπτυχθεί, συχνά χωρίς επαρκή προηγούμενο σχεδιασμό.

•           Το Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό αντιμετωπίζει παρόμοια ζητήματα.

•           Στις περιοχές του δικτύου Natura 2000, εξακολουθούν να εκκρεμούν ολοκληρωμένες και εγκεκριμένες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (η εκπόνηση τους ξεκίνησε αρχές του 2019), ενώ θα πρέπει αμέσως μετά να εγκριθούν και τα αντίστοιχα Προεδρικά Διατάγματα που θα θεσμοθετούν τις ζώνες προστασίας, τις επιτρεπόμενες χρήσεις και τους κανόνες.

Η καθυστέρηση δεκαετιών στην ολοκλήρωση των ΕΠΜ έχει οδηγήσει σε καταδίκες από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, πρόστιμα και μόνιμη απειλή για το φυσικό μας πλούτο. Δεν μπορεί η προστασία της φύσης να λειτουργεί ως «εκ των υστέρων ανάληψη δράσης», ως κάτι που ρυθμίζεται αφού πρώτα έχουν υπάρξει «τετελεσμένα».

Είναι ανάγκη για:

•           Άμεση ολοκλήρωση και έγκριση όλων των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών με διαφάνεια και επιστημονική τεκμηρίωση.

•           Έγκαιρη θεσμοθέτηση Προεδρικών Διαταγμάτων και Σχεδίων Διαχείρισης πριν από την προώθηση μεγάλων έργων.

•           Χωροταξικό σχεδιασμό που να συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος με την αειφόρο ανάπτυξη, χωρίς εξαιρέσεις και «γκρίζες ζώνες».

•           Πραγματική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, των επιστημόνων και των περιβαλλοντικών φορέων και οργανώσεων, όχι προσχηματική διαβούλευση.

Η βιοποικιλότητα και οι περιοχές Natura 2000 δεν είναι εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας.

Χρειαζόμαστε πολιτική με όραμα, προγραμματισμό και σεβασμό στη φύση. Όχι επικοινωνιακές και αντιδραστικές κινήσεις που στοχεύουν στην καθησύχαση παρά στο αποτέλεσμα. Όχι πυροσβεστικές κινήσεις που έρχονται με καθυστέρηση ετών.

Η φύση δεν περιμένει. Ούτε οι πολίτες.