«Προστασία των παιδιών ή πολιτική εκμετάλλευση του φόβου;»
Ομιλία Στέφανου Παραστατίδη, Βουλευτή Κιλκίς και υπεύθυνου ΚΤΕ Παιδείας ΠΑΣΟΚ/Κίνημα Αλλαγής στη Βουλή κατά την 3ηΣυνεδρίαση της Επιτροπής του νομοσχεδίου του Υπουργού Επικρατείας, «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους»
Την ανάγκη αναθεώρησης της κυβερνητικής προσέγγισης για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο ανέδειξε ο Στέφανος Παραστατίδης, βουλευτής Κιλκίς και υπεύθυνος ΚΤΕ Παιδείας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, κατά την ομιλία του στη Βουλή, προτάσσοντας την επιστημονική τεκμηρίωση και την ηλικιακά διαβαθμισμένη προστασία έναντι της οριζόντιας απαγόρευσης πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η ακρόαση των φορέων υπήρξε αποκαλυπτική. Και κυρίως ανέδειξε πόσο αδύναμα είναι τα επιστημονικά θεμέλια πάνω στα οποία επιχειρείται να στηριχθεί η απόλυτη απαγόρευση.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το πρόβλημα το αναγνωρίζουμε όλοι. Οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία, ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και οι εθιστικές πρακτικές των πλατφορμών απαιτούν αποφασιστική παρέμβαση.
Εκείνο όμως που δεν τεκμηριώνεται με αντίστοιχη επιστημονική βεβαιότητα είναι ότι η οριζόντια απαγόρευση μέχρι τα δεκαπέντε αποτελεί την αποτελεσματικότερη λύση. Διότι αυτό καλούμαστε να συζητήσουμε σήμερα.
Αυτό το συμπέρασμα αναδείχθηκε και από τις τοποθετήσεις της κυρίας Χολ του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του κ. Σλάισερ του ΟΟΣΑ.
Δεν είναι δυνατόν κύριε Υπουργέ να παρουσιάζετε μια εξαιρετικά σύνθετη επιστημονική πραγματικότητα ως αδιαμφισβήτητη αλήθεια. Να Επικαλείστε αποσπασματικά τη νευροεπιστήμη και την ψυχολογία κατασκευάζοντας βεβαιότητες που η ίδια η επιστήμη δεν διαθέτει.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της επιστήμης πολύ πριν εμφανιστεί το διαδίκτυο. Και εξακολουθούμε να γνωρίζουμε πολύ λιγότερα από όσα συχνά ισχυριζόμαστε.
Δεν υπάρχει κάποιος νευρολογικός διακόπτης που ενεργοποιείται στα δέκατα πέμπτα γενέθλια ενός παιδιού.
Άλλο η επιστημονική διαπίστωση του κινδύνου και άλλο η επιστημονική απόδειξη της αποτελεσματικότητας μιας συγκεκριμένης απαγόρευσης.
Αυτή τη διάκριση η κυβέρνηση επιμένει να παρακάμπτει.
Εμείς προτείνουμε μια διαφορετική προσέγγιση: την ηλικιακά κλιμακωτή, διαβαθμισμένη προστασία.
Μια προσέγγιση που ανταποκρίνεται στην εξελικτική φύση της παιδικής ανάπτυξης και αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες ενός δωδεκάχρονου δεν ταυτίζονται με εκείνες ενός δεκατετράχρονου.
Συμβαδίζει επίσης με τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Διότι το παιδί δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο προστασίας. Είναι υποκείμενο δικαιωμάτων. Έχει δικαίωμα στην επικοινωνία, στην πληροφόρηση, στην έκφραση και στη σταδιακή ανάπτυξη της αυτονομίας του.
Η προστασία και η αυτονομία δεν είναι αντίπαλες έννοιες. Οφείλουμε να τις εξισορροπήσουμε.
Και αυτή ακριβώς είναι η κατεύθυνση της πρότασης Κανονισμού EU Kids Act, που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Σεπτεμβρίου.
Κάτω των δεκατριών ετών, περιορισμός των προσωπικών λογαριασμών. Από τα δεκατρία έως τα δεκαπέντε, δυνατότητα περιορισμένων λογαριασμών υπό γονική διαχείριση. Από τα δεκαπέντε, αυτοτελής πρόσβαση με διατήρηση των εγγυήσεων προστασίας.
Για τη μεσαία ηλικιακή ομάδα προβλέπονται ενεργά εργαλεία γονικού ελέγχου, ημερήσιο όριο έως μία ώρα και προηγούμενη έγκριση επαφών.
Δεν πρόκειται για ανεξέλεγκτη πρόσβαση. Πρόκειται για συγκεκριμένο σύστημα προστασίας, με ευθύνη των πλατφορμών και ουσιαστικό ρόλο των γονέων.
Και υπάρχει το προηγούμενο της Γαλλίας.
Στις 14 Αυγούστου, το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε αντισυνταγματική τη γενική απαγόρευση κάτω των δεκαπέντε ετών.
Όχι επειδή αμφισβήτησε τους κινδύνους. Αλλά επειδή η απαγόρευση ήταν αδιαφοροποίητη, δεν συνεκτιμούσε τη φύση των υπηρεσιών και δεν επέτρεπε ουσιαστική γονική παρέμβαση.
Ακόμη και ένας απολύτως θεμιτός σκοπός δεν νομιμοποιεί αυτομάτως οποιοδήποτε περιοριστικό μέτρο.
Με βάση αυτά, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία είναι σαφής.
– Ζητούμε την ενσωμάτωση ηλικιακά διαβαθμισμένης πρόσβασης και τη σαφή διάκριση μεταξύ προσωπικού λογαριασμού και απλής πρόσβασης σε δημόσια πληροφορία.
– Ζητούμε περιορισμένους λογαριασμούς για τις ηλικίες δεκατριών έως δεκαπέντε ετών, με γονική διαχείριση, χρονικά όρια, έλεγχο επαφών και προστατευμένες ρυθμίσεις κατά τα πρότυπα της πρότασης κανονισμού EU KIDS ACT.
– Ειδική πρόβλεψη για κατάλληλες παιδικές υπηρεσίες βίντεο, χωρίς αυτοτελή λογαριασμό παιδιών κάτω των δεκατριών.
– Πραγματική ημερολογιακή συμπλήρωση των ηλικιακών ορίων, αντί του αυθαίρετου τεκμηρίου της 1ης Ιανουαρίου.
– Προστασία της πρόσβασης στην ενημέρωση, στην εκπαίδευση και στην αναζήτηση βοήθειας.
– Και, επιτέλους, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την ψηφιακή παιδεία, την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, την ενδυνάμωση γονέων και εκπαιδευτικών, με ετήσια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Όλα αυτά, βεβαίως, εντός των ορίων του ισχύοντος ενωσιακούδικαίου, χωρίς πρόσθετες εθνικές υποχρεώσεις που συγκρούονται με τον κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.
Ζητούμε δηλαδή μία ολοκληρωμένη προσαρμογή του υπάρχοντος νομοσχεδίου, σε όλα τα άρθρα αυτού στην νέα πραγματικότητα του EU KIDS ACT, από τα άρθρα 1 και δύο, τον σκοπό και το αντικείμενο δηλαδή, μέχρι και το άρθρο 4 του σχεδίου νόμου σας κύριε Υπουργέ που ενσωματώνει και το βασικό κανονιστικό περιεχόμενο της νομοθετικής σας πρωτοβουλίας.
Και θέλουμε σήμερα μία ξεκάθαρη απάντηση για το αν έχετε την πρόθεση να αλλάξετε τον νόμο προς την κατεύθυνση αυτή.
Μια θετική απάντηση θα αποτελέσει και το θεμέλιο της συναίνεσής που αποζητάτε.
Γνωρίζουμε ότι ένα τέτοιο σύστημα δεν μπορεί να εφαρμοστεί πλήρως αύριο. Δεν υπάρχουν ακόμη όλες οι τεχνικές προϋποθέσεις ούτε επαρκής χρόνος προσαρμογής.
Αποτελεί όμως συγκεκριμένη νομοθετική κατεύθυνση, που μπορεί να οργανώσει την προετοιμασία της χώρας για το ευρωπαϊκό πλαίσιο που διαμορφώνεται.
Και εδώ, κύριε Υπουργέ, χρειάζεται να διορθώσουμε μία σημαντική ανορθογραφία.
Έχετε κάνει σημαία τον ισχυρισμό ότι το ελληνικό νομοσχέδιο διαθέτει τη βούλα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς τη συμβατότητά του με το ενωσιακό δίκαιο.
Αυτή είναι, όμως, η μισή αλήθεια.
Οι συγκεκριμένες διατάξεις είχαν αρχικά περιληφθεί στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την ενσωμάτωση της οδηγίας SLAPP, του οποίου η διαβούλευση ολοκληρώθηκε στις 20 Ιουλίου.
Η εμπεριστατωμένη γνώμη της Επιτροπής εκδόθηκε στις 7 Αυγούστου 2026 και αφορούσε τη συμβατότητα με τον DigitalServices Act και την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Και δεν ήταν ανεπιφύλακτη έγκριση. Ανέδειξε συγκεκριμένα προβλήματα πρόσθετων εθνικών υποχρεώσεων και εποπτείας.
Έκτοτε μεσολάβησαν δύο καθοριστικές εξελίξεις.
Η απόφαση του γαλλικού Συνταγματικού Συμβουλίου και η πρόταση EU Kids Act, με διαφορετική νομοθετική αρχιτεκτονική.
Η γνώμη του Αυγούστου διατηρεί τη νομική σημασία της. Δεν αποτελεί όμως πιστοποιητικό συμφωνίας με το ενωσιακό δίκαιο, ούτε περιλαμβάνει αξιολόγηση των μεταγενέστερων εξελίξεων.
Δεν μπορούμε να επικαλούμαστε επιλεκτικά την Ευρώπη, αγνοώντας όσα μεσολάβησαν.
– Κλείνοντας, κε Σκέρτσο, η Ε.Ε., η Διεθνής Επιστημονική κοινότητα, οι εγχώριοι επιστημονικοί φορείς, δείχνουν τον τρόπο, δείχνουν το δρόμο.
Δεν μετριόμαστε εμείς. Εσείς μετριέστε.
Αν θα επιλέξετε τον τακτικισμό έναντι της πραγματικής πολιτικής.
Αν θα επιλέξετε τις ψήφους έναντι των παιδιών.
Και ξέρετε, μπορεί σε αυτή τη συζήτηση να κερδίσετε στο πεδίο της επικοινωνίας εκμεταλλευόμενοι τον φόβο των γονιών, των ανθρώπων.
Όμως γι αυτό είμαστε στην πολιτική;
– Κλείνοντας, κε Παπαστεργίου, είπατε να προχωρήσετε στη νομοθεσία για να μη χάσουμε άλλο χρόνο.
Όμως, η απόφαση πλήρους απαγόρευσης θα τεθεί σε ισχύ την 01/01/2027. Και τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους θα συζητήσουμε στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε την ευρωπαϊκή οδηγία που πιθανώς θα έχει διαβάθμιση με ελεγχόμενη πρόσβαση στις ηλικίες 13 και 14 ετών. Δηλαδή στα παιδιά αυτών των ηλικιών εσείς θα απαγορεύσετε οριζόντια την πρόσβαση ενώ σε λίγους μήνες θα ισχύει η ευρωπαϊκή νομοθεσία που θα περιγράφει ελεγχόμενη πρόσβαση. Τι συμβαίνει στο ενδιάμεσο; Μεσολαβούν εκλογές. Δηλαδή θα παίξετε ένα πολιτικό παιχνίδι στην πλάτη των παιδιών.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι να μη χάσετε χρόνο. Αλλά να μη χάσετε την ψυχή σας.
