«Οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα – Η Ευρώπη χρειάζεται κοινά πρωτόκολλα άμεσης επέμβασης»
Παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στην Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με αφορμή την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το rescEU.
Την ανάγκη να θεσπιστούν σύγχρονα πρωτόκολλα άμεσης διασυνοριακής επέμβασης για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών ανέδειξε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Σάκης Αρναούτογλου, κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Κλίματος και Ασφάλειας των Τροφίμων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αφορμή αποτέλεσε η Ειδική Έκθεση 17/2026 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το rescEU, η οποία αναγνωρίζει την πολύτιμη συμβολή του ευρωπαϊκού μηχανισμού στην αντιμετώπιση καταστροφών, επισημαίνοντας παράλληλα αδυναμίες στον σχεδιασμό και στη βιωσιμότητα των διαθέσιμων δυνατοτήτων.
Ο ευρωβουλευτής έθεσε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι πυροσβεστικές υπηρεσίες στα σύνορα της Ελλάδας με τη Βουλγαρία, την Αλβανία, και τη Βόρεια Μακεδονία, όπου διοικητικοί περιορισμοί και ελλείψεις στον επιχειρησιακό συντονισμό μπορούν να καθυστερήσουν την αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς στα πρώτα, καθοριστικά λεπτά.
Ειδικότερα, επισημαίνονται καθυστερήσεις στην ενημέρωση για πυρκαγιές που εξελίσσονται κοντά στα σύνορα, περιορισμοί στη διέλευση πυροσβεστικών οχημάτων και προσωπικού, αδυναμία άμεσης αξιοποίησης εναέριων μέσων πέρα από τη συνοριακή γραμμή, καθώς και έλλειψη κοινών επιχειρησιακών κέντρων και συμβατών ασυρματικών επικοινωνιών.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στις ορεινές και δυσπρόσιτες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας, όπως στο Μπέλες, στον Όρβηλο και στο Φρακτό, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις η πρόσβαση σε μια πυρκαγιά είναι ευκολότερη από την πλευρά της γειτονικής χώρας.
Η Πυροσβεστική επισημαίνει ότι κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026 διασυνοριακές πυρκαγιές απασχόλησαν επί πολλές ημέρες σημαντικές δυνάμεις, αναδεικνύοντας τις επιχειρησιακές αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος.
Η Ελλάδα διαθέτει πρωτόκολλο πυροσβεστικής συνεργασίας με τη Βουλγαρία από το 1993, ενώ αντίστοιχη διμερής συμφωνία έχει συναφθεί με την Αλβανία το 2007. Ωστόσο, σύμφωνα με τις αρμόδιες πυροσβεστικές υπηρεσίες, το υφιστάμενο πλαίσιο με τη Βουλγαρία χρειάζεται άμεση επικαιροποίηση, ενώ ζητείται η θέσπιση αντίστοιχου ειδικού επιχειρησιακού πρωτοκόλλου με τη Βόρεια Μακεδονία.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης επίγειων και εναέριων μέσων, με προκαθορισμένες διαδικασίες και σαφείς κανόνες επιχειρησιακής ευθύνης, ώστε να μην χάνεται πολύτιμος χρόνος αναμένοντας χρονοβόρες εγκρίσεις.
Ένα αντίστοιχο μοντέλο συνεργασίας έχει ήδη θεσπιστεί μεταξύ Ισπανίας και Πορτογαλίας. Με ειδικό διμερές πρωτόκολλο προβλέπεται η δυνατότητα αρχικής πυροσβεστικής επέμβασης σε ζώνη 25 χιλιομέτρων από τα σύνορα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, χωρίς να απαιτείται προηγούμενο τυπικό αίτημα συνδρομής, αλλά με ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
Το παράδειγμα αυτό αποδεικνύει ότι μπορούν να θεσπιστούν πρακτικές διαδικασίες ταχείας συνδρομής μεταξύ γειτονικών χωρών, με σεβασμό στην εθνική κυριαρχία και στην ασφάλεια των επιχειρήσεων.
Κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του ο Έλληνας ευρωβουλευτής υπογράμμισε:
«Δεν είναι δυνατόν το 2026 να χάνουμε πολύτιμο χρόνο στην αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς επειδή το πλησιέστερο πυροσβεστικό όχημα ή αεροσκάφος βρίσκεται στην άλλη πλευρά των συνόρων.
Οφείλουμε να ακούσουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, γνωρίζουν το πεδίο και διακινδυνεύουν τη ζωή τους για την προστασία των πολιτών.
Η κλιματική κρίση αυξάνει τους κινδύνους και απαιτεί να αξιοποιούμε κάθε διαθέσιμο μέσο από τα πρώτα λεπτά. Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δεν πρέπει να αρχίζει όταν η πυρκαγιά έχει ήδη πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Πρέπει να λειτουργεί προληπτικά και επιχειρησιακά, πριν η καταστροφή επεκταθεί.
Ζητούμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει τη δημιουργία σύγχρονων διασυνοριακών πρωτοκόλλων, τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και με γειτονικές τρίτες χώρες, με κοινή εκπαίδευση, συμβατές επικοινωνίες και δυνατότητα άμεσης συντονισμένης επέμβασης.
Οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα. Δεν πρέπει να σταματά στα σύνορα ούτε η προστασία της ανθρώπινης ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος.»
Ο Σάκης Αρναούτογλου ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πώς ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας μπορεί να υποστηρίξει τη δημιουργία και επικαιροποίηση διμερών και περιφερειακών πρωτοκόλλων, παρέχοντας τεχνική υποστήριξη, κοινά επιχειρησιακά πρότυπα και κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Στόχος είναι η ανάπτυξη ενός λειτουργικού πλαισίου, συμπληρωματικού προς το rescEU, το οποίο θα ενισχύει τη διασυνοριακή πρόληψη και την έγκαιρη επέμβαση, χωρίς να υποκαθιστά τις αρμοδιότητες των κρατών.
Η αποτελεσματική ευρωπαϊκή πολιτική προστασία δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των διαθέσιμων πυροσβεστικών μέσων, αλλά και από τη δυνατότητά τους να βρίσκονται στο κατάλληλο σημείο, την κατάλληλη στιγμή.
