Ο Γιώργος Παπανδρέου στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Δημοκρατία στο Στρασβούργο

Συναντήσεις με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης και τους Πρέσβεις των 27 κρατών μελών της ΕΕ

Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Δημοκρατία: «Οι πολίτες πρέπει να διαμορφώνουν οι ίδιοι τις λύσεις»

Ο πρώην Πρωθυπουργός Γιώργος Α. Παπανδρέου συμμετείχε στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Δημοκρατία 2026 (World Forum for Democracy), που διοργάνωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο. Συμμετείχε με την ιδιότητά του ως Γενικός Εισηγητής για τη Δημοκρατία της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE).

Ο κ. Παπανδρέου μίλησε στη συζήτηση «Sharing Solutions», στην αίθουσα της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Επρόκειτο για έναν ανοιχτό, διαδραστικό διάλογο με ακαδημαϊκούς, ακτιβιστές, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, πολίτες και νέους από όλο τον κόσμο. Στόχος του διαλόγου ήταν να βρεθούν συγκεκριμένες απαντήσεις στις σημερινές και τις αυριανές προκλήσεις της δημοκρατίας.

Στην παρέμβασή του υπογράμμισε ότι η δημοκρατία χρειάζεται ουσιαστική εμβάθυνση. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, αποκέντρωση της εξουσίας και αποτελεσματικότερο δημοκρατικό έλεγχο και περιορισμό της οικονομικής και πολιτικής ισχύος – όπως των ολιγαρχών. 

Αναφερόμενος ιδιαίτερα στις κινητοποιήσεις των νέων στη Σερβία, χαρακτήρισε τα δημοκρατικά κινήματα «οξυγόνο για τη δημοκρατία». Τόνισε ότι η ουσία της δημοκρατίας είναι η δυνατότητα των πολιτών να αποφασίζουν συλλογικά για το μέλλον τους, και όχι η συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια λίγων.

Σε αυτό το πλαίσιο, επανέφερε την πρότασή του για έναν τέταρτο, διαβουλευτικό πυλώνα διακυβέρνησης. Ο πυλώνας αυτός θα εξασφαλίζει τη διαρκή συμμετοχή των πολιτών, και ιδίως των νέων, στη διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης να ενισχύσει τη συμμετοχική και διαβουλευτική δημοκρατία. Προϋπόθεση, όπως είπε, είναι η διαφάνεια και, τελικά, ο δημοκρατικός έλεγχος των αλγορίθμων και των ψηφιακών υποδομών, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δημόσιες υποδομές. Οι αλγόριθμοι πρέπει να είναι γνωστοί και να υπηρετούν τον διάλογο και τη συλλογική αναζήτηση λύσεων. Δεν πρέπει να υπηρετούν την παρακολούθηση των πολιτών, την πόλωση και τη διάδοση της παραπληροφόρησης.

Στον ανοιχτό διάλογο που ακολούθησε, νέοι συμμετέχοντες έθεσαν ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των συμμετοχικών διαδικασιών και τη σχέση πολιτών και κυβερνήσεων. Ο κ. Παπανδρέου απάντησε ότι η διαβούλευση δεν μπορεί να περιορίζεται στην απλή καταγραφή απόψεων. Πρέπει να δίνει στους πολίτες πραγματική δυνατότητα να συνδιαμορφώνουν τις αποφάσεις.

«Χρειαζόμαστε έναν πραγματικό διάλογο, όπου οι πολίτες δεν θα καλούνται απλώς να εκφράσουν τη γνώμη τους, αλλά θα διαμορφώνουν οι ίδιοι τις λύσεις», δήλωσε.

Προειδοποίησε ότι μια πολιτική κουλτούρα που δαιμονοποιεί τον άλλον και το διαφορετικό υπονομεύει τον δημοκρατικό διάλογο και υπηρετεί τον αυταρχισμό, όπως και μια κουλτούρα που αναζητά εξιλαστήρια θύματα αντί για λύσεις. Γι’ αυτό, υποστήριξε, το εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται ριζική αλλαγή αντίληψης, ώστε να καλλιεργεί τον διάλογο, την κριτική αντίληψη, και τον σεβασμό στη διαφορετική άποψη. Χρειαζόμαστε μια πολιτική κουλτούρα που εμπιστεύεται τις δυνατότητες των πολιτών και τη συλλογική τους γνώση, μέσα από την ενεργό συμμετοχή τους στη δημοκρατική διαδικασία.

Για τις διεθνείς προκλήσεις, έθεσε το κρίσιμο δίλημμα: κράτος δικαίου ή κυριαρχία των ισχυρών; Υπογράμμισε τον ρόλο του Συμβουλίου της Ευρώπης στην υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών, τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Αντλώντας από την εμπειρία του ως Υπουργός Εξωτερικών, αναφέρθηκε σε δύο παραδείγματα της δύναμης της κοινωνίας των πολιτών στην αναζήτηση ειρηνικών λύσεων. Το πρώτο ήταν η διπλωματία των πολιτών την περίοδο της ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Το δεύτερο ήταν οι πρωτοβουλίες συνεργασίας γυναικών από την Παλαιστίνη και το Ισραήλ.

Συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης

Στο περιθώριο των εργασιών του Φόρουμ, ο Γιώργος Παπανδρέου συναντήθηκε με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης, Alain Berset, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της έκθεσης που έχει αναλάβει ως εισηγητής της Επιτροπής Πολιτικών Υποθέσεων και Δημοκρατίας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης, με τίτλο «Συμβούλιο της Ευρώπης: Με θεμέλιο τις βασικές του αξίες, απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος».

Κατά τη συνάντηση συζητήθηκαν  η ενίσχυση του πολιτικού και θεσμικού του ρόλου του Συμβουλίου της Ευρώπης και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των μηχανισμών του για την πρόληψη και αντιμετώπιση δημοκρατικών κρίσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς, στην καλύτερη αξιοποίηση της γνώσης και των δεδομένων που διαθέτει το Συμβούλιο της Ευρώπης για την έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων, καθώς και στη δυνατότητα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης να συμβάλει ενεργότερα στην πρόληψη κρίσεων και στη συνεργασία με άλλους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς.

Συνάντηση με τους Πρέσβεις των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Παράλληλα ο Γιώργος Παπανδρέου είχε συνάντηση εργασίας με τους Μόνιμους Αντιπροσώπους των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στο πλαίσιο ανταλλαγής απόψεων για τις σύγχρονες προκλήσεις της δημοκρατίας και τον μελλοντικό ρόλο του Συμβουλίου της Ευρώπης στην ευρωπαϊκή θεσμική αρχιτεκτονική.

Η συνάντηση εντάχθηκε στον ευρύτερο διάλογο για τη μεταρρύθμιση και την ενίσχυση του ρόλου του Συμβουλίου της Ευρώπης, με έμφαση στη στενότερη συνεργασία των ευρωπαϊκών θεσμών, την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προκλήσεων που απειλούν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς.