«Η φωνή των νέων πρέπει να ακούγεται – Δημοτικά Συμβούλια Νέων χωρίς αποκλεισμούς»

Την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης της συμμετοχής των νέων στη δημοκρατική λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναδεικνύει ο Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Πέτρος Παππάς, με κοινοβουλευτική Ερώτηση που κατέθεσε από κοινού με τη Βουλευτή Αικατερίνη Καζάνη προς τέσσερα συναρμόδια Υπουργεία.

Με την παρέμβασή του ζητά την άρση των περιορισμών που προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή στη δημόσια ζωή δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από το δικαίωμα ψήφου στις δημοτικές εκλογές ή την εκλογική εγγραφή σε έναν Δήμο.

Ειδικότερα, ζητά:

• Δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι για όλους τους νέους ηλικίας 15 έως και 29 ετών, ώστε η συμμετοχή στα κοινά να ξεκινά ήδη από τη μαθητική ηλικία.
• Συμμετοχή των νέων που κατοικούν, σπουδάζουν ή εργάζονται σε έναν Δήμο, ακόμη και εάν δεν διαθέτουν εκεί δημοτικό εκλογικό δικαίωμα.
• Δυνατότητα ψηφοφορίας με φυσική κάλπη, παράλληλα με την ηλεκτρονική διαδικασία, για την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης όλων των νέων.
• Διαφανείς διαδικασίες δημοκρατικής εκπροσώπησης και λογοδοσίας, καθώς και σαφές χρονοδιάγραμμα για τη σύσταση της Εθνικής Επιτροπής Συμβουλίων Νέων.

Ο Πέτρος Παππάς τονίζει ότι τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων πρέπει να αποτελούν πραγματικούς θεσμούς συμμετοχής και όχι δομές που αποκλείουν νέους ανθρώπους λόγω ηλικίας, τόπου εγγραφής ή ψηφιακών δυνατοτήτων.

Σε δήλωσή του επισημαίνει:

«Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανανέωση της πολιτικής ζωής και ενίσχυση της δημοκρατίας, όταν την ίδια στιγμή θέτουμε εμπόδια στη συμμετοχή των νέων.

Ένας μαθητής 15 ετών, ένας φοιτητής που σπουδάζει μακριά από τον τόπο καταγωγής του ή ένας νέος εργαζόμενος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στις αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητά του.

Η νέα γενιά δεν χρειάζεται απλώς να ακούει ότι αποτελεί το μέλλον της χώρας. Χρειάζεται να της δώσουμε ουσιαστικό λόγο και ρόλο στο παρόν.

Τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων πρέπει να είναι ανοιχτά σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς, με πραγματική δημοκρατική εκπροσώπηση».

Με την κοινοβουλευτική του πρωτοβουλία, ο Πέτρος Παππάς καλεί την Κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα στις αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές, ώστε οι νέοι να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των τοπικών πολιτικών.

Γιατί η δημοκρατία δυναμώνει όταν οι νέοι συμμετέχουν και όχι όταν αποκλείονται.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης:

ΕΡΩΤΗΣΗ

Προς τους Υπουργούς:
Εσωτερικών
Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Θέμα: «Άρση των περιορισμών συμμετοχής στα Δημοτικά Συμβούλια Νέων και ενίσχυση της δημοκρατικής εκπροσώπησής τους»

Η ενεργός συμμετοχή των νέων στη δημόσια ζωή και στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της δημοκρατίας και της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Τα Δημοτικά Συμβούλια Νέων μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση, δίνοντας στη νέα γενιά τη δυνατότητα να εκφράζει τις απόψεις της και να συμμετέχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση των τοπικών πολιτικών.

Ωστόσο, το θεσμικό πλαίσιο του ν. 5314/2026 «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» θέτει περιορισμούς στη συμμετοχή, αφήνοντας εκτός κατηγορίες νέων που έχουν άμεση σχέση με την κοινωνική, εκπαιδευτική και οικονομική ζωή των δήμων.

Ειδικότερα, το άρθρο 158 συνδέει το δικαίωμα συμμετοχής με το δικαίωμα ψήφου στις δημοτικές εκλογές και με τη μη συμπλήρωση του 29ου έτους κατά το έτος διεξαγωγής των εκλογών. Με τον τρόπο αυτό δεν κατοχυρώνεται αυτοτελές δικαίωμα συμμετοχής από την ηλικία των 15 ετών, ενώ δεν καλύπτεται ολόκληρο το ηλικιακό εύρος έως και τα 29 έτη. Ένας θεσμός που επιδιώκει να ενθαρρύνει την ενασχόληση των νέων με τα κοινά πρέπει να είναι ανοικτός και στους μαθητές, χωρίς η συμμετοχή τους να εξαρτάται από την απόκτηση δικαιώματος ψήφου στις δημοτικές εκλογές.

Παράλληλα, αποκλείονται νέοι που κατοικούν, σπουδάζουν ή εργάζονται σε έναν δήμο, χωρίς να διαθέτουν εκεί δημοτικό εκλογικό δικαίωμα. Φοιτητές, νέοι εργαζόμενοι και μόνιμοι κάτοικοι που δεν έχουν μεταδημοτεύσει στερούνται τη δυνατότητα συμμετοχής σε έναν θεσμό που αφορά άμεσα την καθημερινότητά τους. Η πραγματική σχέση ενός νέου με την τοπική κοινωνία δεν μπορεί να προσδιορίζεται αποκλειστικά από την εκλογική του εγγραφή. Η αποδεδειγμένη κατοικία, οι σπουδές ή η εργασία αποτελούν ουσιαστικούς δεσμούς με τον δήμο και πρέπει να αναγνωρίζονται ως επαρκείς προϋποθέσεις συμμετοχής, με εγγυήσεις εγγραφής και ψήφου σε έναν μόνο δήμο.

Επιπλέον, η αποκλειστικά ηλεκτρονική ψηφοφορία, χωρίς παράλληλη δυνατότητα αυτοπρόσωπης ψήφου με φυσική κάλπη, περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές και ενδέχεται να δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια για νέους που δεν διαθέτουν τα απαιτούμενα ψηφιακά μέσα ή αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη χρήση των σχετικών υπηρεσιών. Η ηλεκτρονική διαδικασία αποτελεί εργαλείο διευκόλυνσης, δεν πρέπει όμως να είναι η μοναδική οδός συμμετοχής. Η φυσική κάλπη μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά, ενισχύοντας τόσο την προσβασιμότητα όσο και την άμεση επαφή των νέων με τον θεσμό.

Τέλος, χρειάζεται να αποσαφηνιστεί ο τρόπος εκπροσώπησης των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων πέρα από τα όρια κάθε δήμου: ποιοι τα εκπροσωπούν, με ποια διαδικασία αναδεικνύονται και σε ποιον λογοδοτούν. Το άρθρο 182 παρ. 2 προβλέπει τη δυνατότητα σύστασης Εθνικής Επιτροπής Συμβουλίων Νέων με προεδρικό διάταγμα, το οποίο ρυθμίζει και τα ζητήματα εκλογής μεταξύ των μελών των Συμβουλίων Νέων, οργάνωσης, συγκρότησης και λειτουργίας της. Απαιτείται, συνεπώς, επίσημη ενημέρωση για το αν έχει εκδοθεί και δημοσιευθεί το σχετικό διάταγμα ή αν βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία κατάρτισής του, καθώς και για τις εγγυήσεις δημοκρατικής εκπροσώπησης. Παράλληλα, πρέπει να διευκρινιστεί η τυχόν θεσμική διασύνδεση των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων με το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας (ΕΣΥΝ), το οποίο αποτελεί διακριτό φορέα και δεν ταυτίζεται με την προβλεπόμενη Εθνική Επιτροπή.

Επειδή η συμμετοχή στα Δημοτικά Συμβούλια Νέων πρέπει να είναι ανοικτή στις ηλικίες 15 έως και 29 ετών, ενθαρρύνοντας την ενεργό παρουσία των νέων στα κοινά ήδη από τη μαθητική ηλικία.

Επειδή οι νέοι που κατοικούν, σπουδάζουν ή εργάζονται σε έναν δήμο αποτελούν ενεργό μέρος της τοπικής κοινωνίας και πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν στο οικείο Συμβούλιο Νέων, ακόμη και χωρίς να διαθέτουν εκεί δημοτικό εκλογικό δικαίωμα.

Επειδή η ηλεκτρονική ψηφοφορία πρέπει να διευκολύνει τη συμμετοχή και να συνοδεύεται από εναλλακτική δυνατότητα φυσικής κάλπης, ώστε να μη δημιουργούνται πρόσθετα εμπόδια πρόσβασης.

Επειδή η εκπροσώπηση των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων σε υπερτοπικό επίπεδο απαιτεί διαφανείς διαδικασίες ανάδειξης εκπροσώπων, αντιπροσωπευτικότητα και λογοδοσία.

Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί, κατά λόγο αρμοδιότητας:

1. Προτίθεται το Υπουργείο Εσωτερικών να τροποποιήσει το άρθρο 158 του ν. 5314/2026, ώστε να κατοχυρωθεί δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι στα Δημοτικά Συμβούλια Νέων για τις ηλικίες 15 έως και 29 ετών, ανεξάρτητα από το ηλικιακό όριο συμμετοχής στις δημοτικές εκλογές;

2. Προτίθεται το Υπουργείο Εσωτερικών να διευρύνει το δικαίωμα συμμετοχής, ώστε να μπορούν να εκλέγουν και να εκλέγονται νέοι που αποδεδειγμένα κατοικούν μόνιμα, σπουδάζουν ή εργάζονται στον δήμο, ακόμη και αν δεν διαθέτουν εκεί δημοτικό εκλογικό δικαίωμα, με σαφή κριτήρια και εγγυήσεις εγγραφής και ψήφου σε έναν μόνο δήμο;

3. Προτίθενται οι αρμόδιοι Υπουργοί να προωθήσουν νομοθετική ρύθμιση για τη δυνατότητα ψηφοφορίας με φυσική κάλπη, παράλληλα με την ηλεκτρονική διαδικασία, με ενιαίο εκλογικό κατάλογο και εγγυήσεις προσβασιμότητας, μυστικότητας και αποτροπής διπλής ψήφου; Ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την προώθηση των παραπάνω νομοθετικών αλλαγών;

4. Έχει εκδοθεί και δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως προεδρικό διάταγμα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 182 παρ. 2 του ν. 5314/2026 για τη σύσταση Εθνικής Επιτροπής Συμβουλίων Νέων; Εφόσον έχει εκδοθεί, ποιος είναι ο αριθμός του και σε ποιο ΦΕΚ έχει δημοσιευθεί; Εφόσον δεν έχει εκδοθεί, έχει ξεκινήσει η διαδικασία κατάρτισής του, σε ποιο στάδιο βρίσκεται και ποιο χρονοδιάγραμμα θέτουν οι συναρμόδιοι Υπουργοί για τη σύσταση και λειτουργία της Επιτροπής; Ποιες διαδικασίες προβλέπονται ή σχεδιάζονται για τη δημοκρατική εκλογή των μελών της μεταξύ των μελών των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων και τη διασφάλιση αντιπροσωπευτικότητας και λογοδοσίας; Ποια είναι η τυχόν θεσμική διασύνδεση των Δημοτικών Συμβουλίων Νέων με το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας και ποια δυνατότητα συμμετοχής έχουν στις διαδικασίες του;

Οι ερωτώντες Βουλευτές

Παππάς Πέτρος

Καζάνη Αικατερίνη