«Ευτυχώς στην Αθήνα υπάρχουν και δικαστές, αλλά και δημοσιογράφοι»
Ομιλία Δημήτρη Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, για το Σ/Ν Υπουργείου Δικαιοσύνης για στρατηγικές αγωγές
α. Για την παρουσία Αδ. Γεωργιάδη στη Βουλή
Άκουσα πριν με προσοχή τον κ. Άδωνι Γεωργιάδη όταν του ασκήθηκε κριτική για τα καταγραφικά γυαλιά του. Η εμμονική αναφορά του στον κ. Δουδωνή αποδεικνύει την εμμονή του Υπουργού Υγείας με το ΠΑΣΟΚ και τους βουλευτές του.
Το γεγονός ότι όσο χθες ο κ. Δουδωνής τοποθετούνταν, ο κ. Αμυράς της ΝΔ τον διέκοπτε λέγοντάς του ότι τα γυαλιά δεν ήταν καταγραφικά, λέγοντας ανακρίβειες μέσα στη Βουλή, του είναι αδιάφορο, φαντάζομαι. Όλα καλά!
Όπως είπα και πριν στην παρέμβασή μου, δεν είναι θέμα αισθητικό ή τεχνικό / τεχνοφοβικό, αλλά αμιγώς νομικό. Σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (GDPR) της ΕΕ αλλά και με το εθνικό δίκαιο, η συγκατάθεση του καταγραφόμενου προσώπου είναι απαράβατος όρος για τη σύννομη καταγραφή του. Οποιαδήποτε άλλη περίπτωση συνιστά παράνομη πράξη.
β. Για ανάρτηση Ι. Μπούγα
Δεύτερη αναφορά ηθικής τάξης. Είδα ότι λίγο νωρίτερα ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης κ. Ι. Μπούγας έκανε ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, όπου αναφέρει δύο σοβαρές ανακρίβειες σχετικές με την τοποθέτηση του ΠΑΣΟΚ και του εισηγητή του, Μανώλη Χριστοδουλάκη, στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των υδάτων.
Πρώτον, ότι το ΠΑΣΟΚ εσφαλμένα ζητεί τη συνταγματική κατοχύρωση του νερού, διότι αυτό είναι ήδη κατοχυρωμένο στο Σύνταγμα, όπως έχει κριθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Μα γνωρίζουμε τη νομολογία αυτή και θέλουμε την πανηγυρική κατοχύρωση του νερού ως δημόσιου κοινωνικού αγαθού στο άρθρο 24 Σ., έχοντας μάλιστα καταθέσει και συγκεκριμένη νομοτεχνική διατύπωση για την αναθεώρηση της διάταξης.
Δεύτερον, ότι το ΠΑΣΟΚ ψήφισε «όχι» στην αναθεώρηση του άρθρου 24 Σ. Καταθέτω τα πρακτικά της Βουλής που αποδεικνύουν ότι ψηφίσαμε «παρών» στο άρθρο 24 Σ. διότι αναγνωρίζουμε πράγματι την ανάγκη αναθεώρησης της διάταξης αλλά στην επόμενη Βουλή, με αυξημένη πλειοψηφία άνω των 180 βουλευτών.
Σας καλώ, λοιπόν, κ. Υφυπουργέ Δικαιοσύνης, να ανακαλέσετε την ανάρτησή σας που περιέχει ψεύδη, ανακρίβειες, fake news.
γ. Για το σχέδιο νόμου
Η Κυβέρνηση και ειδικότερα το Υπουργείο Δικαιοσύνης επιχειρεί σήμερα μια παραπειστική νομοθετική πρωτοβουλία, με ψευδεπίγραφο τίτλο.
Γιατί; Μα διότι προτάσσει μια ευρωπαϊκή Οδηγία, την οποία μάλιστα έχει καθυστερήσει απελπιστικά να ενσωματώσει στην ελληνική νομοθεσία, που αντιστοιχεί σε 19 από τα συνολικά 101 άρθρα του σχεδίου νόμου και, στη συνέχεια, πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμμένα. Ένα ετερόκλητο νομοσχέδιο που θέλει να κρύψεις πολλές ρυθμίσεις κάτω από μια ευρωπαϊκή Οδηγία.
Άρα το σχέδιο νόμου αυτό όχι δεν έχει να κάνει με τις SLAPP αγωγές. Κάπου μέσα στο κράμα των διατάξεων, αν προσπαθήσεις θα τις βρεις κι αυτές. Αλλά η πληθώρα των διατάξεων είναι αποσπασματικές, εμβαλωματικές, ασύνδετες και αρνητικές τελικά παρεμβάσεις στο δικαιοδοτικό σύστημα.
Δεν έχει αρχή το σχέδιο νόμου. Και δεν μπορεί να ψηφιστεί επί της αρχής.
Υπάρχουν, όμως, δύο κεντρικά σημεία που μόνο ως τραγική ειρωνεία μπορεί να εκληφθούν. Ή πιο σωστά για την ειρωνεία της ιστορίας ή για το πώς η πραγματικότητα εκδικείται:
δ. Συμμόρφωση της διοίκησης σε δικαστικές αποφάσεις
Κατά πρώτον και κατ’ αρχήν, η εφαρμογή δικαστικών αποφάσεων είναι δείγμα και απόδειξη σεβασμού στη δικαιοσύνη. Είναι μονάδα μέτρησης ωριμότητας ενός κράτους δικαίου.
Και ναι, όπως προκύπτει από στατιστικές απεικονίσεις έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας ώστε να ωριμάσουμε. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο προβληματική, σε επίπεδο διεθνούς παράστασης της χώρας, αν δει κανείς τις εκκρεμότητες στη συμμόρφωση της Ελληνικής διοίκησης προς αποφάσεις του ΕΔΔΑ. Η έκθεση της σχετικής επιτροπής της Βουλής προκαλεί προβληματισμό, σε ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων.
Όμως, δεν υπάρχει πιο ισχυρό δείγμα έλλειψης ασφάλειας δικαίου, πιο προκλητικό ίσως δείγμα παντελούς έλλειψης σεβασμού στη δικαιοσύνη, από την εικόνα ενός κράτους να αρνείται να εφαρμόσει δικαστικές αποφάσεις. Να αγνοεί δικαστικές αποφάσεις, να κλείνει τα μάτια στις δικαστικές κρίσεις, να μη συμμορφώνεται. Με αλαζονεία και ασυδοσία. Έτσι, επειδή μπορεί.
Αλήθεια, για ποια εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη μπορούμε να μιλάμε σε μια τέτοια περίπτωση;
Όταν, λοιπόν, υπάρχει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που υποχρεώνει την ΕΥΠ να προβεί σε θετική ενέργεια, δηλαδή να ενημερώσει δύο στόχους παρακολουθήσεων για δήθεν λόγους «εθνικής ασφάλειας», την οποία αυτή απόφαση η ΕΥΠ, ο Διοικητής της και ο Πολιτικός της Προϊστάμενος, για ποια συμμόρφωσε μπορούμε να μιλάμε;
Και πλέον η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του ΕΔΔΑ. Εκτίθεται η χώρα μας για πολλοστή φορά, για μια υπόθεση που ναρκοθέτησε τον ίδιο τον πυρήνα της δημοκρατίας μας.
Να το πω πιο καθαρά: όταν ο ίδιος ο Πρωθυπουργός της χώρας δεν εφαρμόζει απόφαση Ανωτάτου Δικαστηρίου, για ποιον σεβασμό στη Δικαιοσύνη μιλάμε;
Σας έχω ρωτήσει πολλές φορές κ. Υπουργέ της Δικαιοσύνης, και απάντηση δεν έλαβα ποτέ: Πώς αισθάνεστε σε αυτή τη θέση όταν η Κυβέρνησή σας, η Κυβέρνηση όπου ανήκετε, αρνείται να συμμορφωθεί και να εκτελέσει απόφαση ανωτάτου δικαστηρίου;
Αν λοιπόν σας ενδιαφέρει η συμμόρφωση με τις δικαστικές αποφάσεις, αρχίστε από τους ίδιους σας τους εαυτούς. Από το ίδιο το κέντρο της Κυβέρνησης και του «Επιτελικού Κράτους».
ε. Για τις αγωγές SLAPP
Και έρχομαι στις καταχρηστικές αγωγές, τις λεγόμενες SLAPP αγωγές, ένα από τα πλέον τοξικά μέσα εναντίον της ελεύθερης δημοσιογραφικής έρευνας. Επιθέσεις που εξαπολύονται από ισχυρά κέντρα εξουσίας με στόχο να φιμώσουν δημοσιογράφους και πολλές φορές και ακτιβιστές.
Εδώ κι αν μιλάμε για ειρωνεία της συγκυρίας.
Την ώρα που εμείς εδώ συζητούμε μια Οδηγία της ΕΕ, απολύτως αναγκαία, που καθυστέρησε μάλιστα να ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο, το Πρωτοδικείο Αθηνών απορρίπτει αγωγές ακριβώς αυτού του είδους που έχει ασκήσει κατά δημοσιογράφων ο πρώην ΓΓ Πρωθυπουργού, ο «πολύς» κ. Γρηγόρης Δημητριάδης.
Και τα μηνύματα είναι σαφή:
Ναι, υπάρχουν δικαστές στην Αθήνα.
Αλλά πρέπει να υπάρχουν και δημοσιογράφοι. Ελεύθεροι, αδέσμευτοι. Να τολμούν να ερευνήσουν, να αποκαλύψουν, να εκθέσουν, να ελέγξουν.
Διότι γι’ αυτό πρόκειται, τελικά. Σε επίπεδο πολιτικό. Για μέσο ελέγχου και εξισορρόπησης της κρατικής εξουσίας. Περιορισμού της αυθαιρεσίας.
Οι δημοσιογράφοι οφείλουν να ερευνούν και να δημοσιοποιούν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους όσο και αν αυτό ενοχλεί. Και πρέπει να το κάνουν αυτό χωρίς να φοβούνται μήπως τους έρθουν βροχή οι αγωγές από τα κέντρα εξουσίας που ενοχλούνται όταν η αλήθεια βγαίνει στην επιφάνεια.
Και πολλοί δημοσιογράφοι απέδειξαν πως δεν φοβούνται. Οι δημοσιογράφοι απέδειξαν πως η omertà που αποδέχεται ως πρότυπο ζωής ο ενάγων κ. Γρηγόρης Δημητριάδης, για να μην εκθέσει το «αφεντικό», αυτή η omertà δεν τους ακουμπά. Δεν τη φοβούνται.
Οι μόνοι που φοβούνται και πρέπει να φοβούνται είναι εκείνοι που εμπλέκονται σε παράνομες πράξεις, σε αδικήματα βαριά. Όσοι έχουν τόσα να κρύψουν δεν θέλουν κανέναν να ψάχνει να τα βρει. Αλλά δυστυχώς γι’ αυτούς. Ευτυχώς για τη δημοκρατία μας, υπάρχει και ελεύθερος Τύπος και δικαστές αμερόληπτοι και ανεξάρτητοι.
Η Οδηγία αυτή καθυστέρησε πολύ να έρθει. Σε κάθε έκθεση για το κράτος δικαίου της ΕΕ, υπήρχε επίμονη παρατήρηση εις βάρος της χώρας μας. Στην πρόσφατη επίσκεψη του στην Αθήνα ο αρμόδιος Επίτροπος για τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου κ. McGrath, στάθηκε ιδιαιτέρως στη μη ενσωμάτωση της Οδηγίας κατά των καταχρηστικών αγωγών.
Όχι μόνο στηρίζουμε την Οδηγία, αλλά όπως απέδειξε η εισηγήτριά μας Ευαγγελία Λιακούλη με την ερώτησή της, την οποία συνυπογράψαμε όλοι οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, ήδη από τον Φεβρουάριο 2026, ζητήσαμε την ενσωμάτωση της Οδηγίας και κάναμε συγκεκριμένες προτάσεις.
Η στήριξή μας μάλιστα στην ελευθερία του Τύπου αποδείχθηκε και στη συνταγματική αναθεώρηση. Όπου στο μεν άρθρο 14 Σ. μιλήσαμε με την πρότασή μας για την απαραβίαστη ελευθερία της έκφρασης, την ελεύθερη δημόσια σφαίρα, τη διαφάνεια και τον δημόσιο έλεγχο που αποτελούν θεμέλιο της δημοκρατίας. Μιλήσαμε για την ελευθερία του Τύπος, έντυπου και ηλεκτρονικού. Στο δε άρθρο 15 παρ. 1 Σ. αναφερθήκαμε στην ανάγκη σεβασμού της συντακτικής ελευθερίας, της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας.
Επομένως, ναι. Θα τις ψηφίσουμε τις διατάξεις για τις στρατηγικές αγωγές. Στηρίζουμε την προστασία των δημοσιογράφων από τις καταχρηστικές αγωγές που σκοπό έχουν να τους εκφοβίσουν και να αναιρέσουν την ελευθερία του Τύπου.
στ. Για τις λοιπές διατάξεις
Για τα ποσοτικά όρια στην αναίρεση
Η αναίρεση ελέγχει τη νομιμότητα, όχι την ουσία και πρέπει να κρίνεται η δυνατότητα από το αντικείμενο της δίκης, όχι από το επιδικαζόμενο ποσό. Δεν πρέπει να περιορίζεται το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών.
Διαβάζω από την ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής Δικηγορικών Συλλόγων: «Η αναίρεση αποτελεί θεσμικό μηχανισμό ελέγχου της ορθής εφαρμογής του δικαίου, διασφάλισης της ενότητας της νομολογίας και εμπέδωσης της ασφάλειας δικαίου. Η σοβαρότητα ενός νομικού σφάλματος, η ανάγκη ενιαίας ερμηνείας του νόμου δεν μπορεί να συναρτώνται με οποιοδήποτε χρηματικό όριο».
Για τα συμβούλια διοίκησης δικαστηρίων
Ουσιαστικά καταργείται το αυτοδιοίκητο, το οποίο συνιστά ουσιώδες κεφάλαιο της δικαστικής ανεξαρτησίας. Βασικό μέρος του αυτοδιοίκητου είναι η δυνατότητα των δικαστών να επιλέγουν τις διοικήσεις τους σε τακτά χρονικά διαστήματα, με προσδιορισμένο ορίζοντα θητειών, ώστε να εξασφαλίζεται η εναλλαγή και να μη διαταράσσονται οι υπηρεσιακές ισορροπίες.
Είναι η πολλοστή φορά που συμβαίνει. Άρα έχει ξεπεραστεί η εξαίρεση και τείνει να γίνει κανόνας.
Για την πλατφόρμα επαναπροσδιορισμού ανακοπών
Οι δικηγόροι μιλούν για έντονη ανασφάλεια σε δικηγόρους, διαδίκους και συμπολίτες μας που δεν έχουν ψηφιακές γνώσεις και δεξιότητες. Οι ασφυκτικές προθεσμίες δημιουργούν έντονο κίνδυνο απώλειας δικαιωμάτων.
Για την πολυσυλλεκτική τροπολογία διαφόρων Υπουργείων
Τα είπαμε και πριν στον Υπουργό Υγείας. Ζητούμε να «σπάσει» η τροπολογία ώστε οι ετερόκλητες και ασύμβατες μεταξύ τους διατάξεις διαφορετικών Υπουργείων να τεθούν σε χωριστές ψήφους και όχι μία ενιαία.
Ζητήσαμε από τον Υπουργό Υγείας σειρά τροποποιήσεων για τις διατάξεις για το πρόγραμμα πρόληψης της παχυσαρκίας και την πληρέστερη προστασία των ασθενών μετά τη λήξη της κάλυψης του προγράμματος από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Όπως δε εξήγησε και τεκμηρίωσε ο Μιχάλης Χουρδάκης, καταψηφίζουμε το άρθρο 6 της τροπολογίας για την «Εγνατία Οδό»
Για την τροπολογία για την πολλαπλή ισόβια κάθειρξη
Σας τα εξήγησε πολύ καθαρά η εισηγήτριά μας. Ξέρετε, η νομοθεσία η σχετική με τη δικαιοσύνη δεν επιτρέπεται να είναι προσωπική. Όταν υπεισέρχεται υποκειμενική κρίση του κοινού νομοθέτη, προκειμένου να καμφθούν και πάγιες αρχές του ποινικού δικαίου και της δογματικής του, τότε το πράγμα γίνεται πολύ επικίνδυνο.
Διότι αυτό δεν μπορεί να γίνεται ανάλογα με την κρίση και τις αξιολογικές απόψεις εκάστης εξουσίας.
Σας το λέμε και καταληκτικά. Η νομοθεσία, ειδικά η ποινική νομοθεσία, δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο της επικαιρότητας. Δεν μπορεί να έρχεται ως απάντηση στο αστυνομικό δελτίο.
Αυτό είναι ποινικός λαϊκισμός. Μια πολύ επικίνδυνη έκφανση του λαϊκισμού.
Σε κάθε περίπτωση, οποιαδήποτε τροποποίηση της ποινικής νομοθεσίας απαιτεί προηγούμενη τεκμηρίωση και επαρκή χρόνο διαβούλευσης, ακρόασης φορέων και συζήτησης στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
