Ευαγγελία Λιακούλη: «Ο στόχος της εκπαίδευσης στις φυλακές, υπονομεύεται από τις άθλιες συνθήκες»

Παρέμβαση για την εκπαιδευτική διαδικασία στις φυλακές της χώρας που είναι όμως άρρηκτα συνδεδεμένη με την έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί στα σωφρονιστικά καταστήματα, πραγματοποίησε η Ευαγγελία Λιακούλη, βουλευτής Λάρισας του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, Τομεάρχης Δικαιοσύνης, Θεσμών και Διαφάνειας και Α’ Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Σωφρονιστικού Συστήματος της Βουλής.

Ειδικότερα, στην τοποθέτησή της η κ. Λιακούλη επεσήμανε ότι αν και η προσωπική προσπάθεια του Υφ. Παιδείας με την επικουρία της Γενικής Γραμματέα,  για την ενίσχυση της εκπαίδευσης στις φυλακές είναι διαρκής, ωστόσο η «εκπαιδευτική  διαδικασία στις φυλακές, δεν γίνεται σε “κενό αέρος”, αλλά συντελείται σε συνθήκες άθλιες, υπερκορεσμού των φυλακών, με σοβαρά προβλήματα υποδομών, υγιεινής και ασφάλειας και ακραίας υποστελέχωσης», με συνέπεια η συζήτηση για την εκπαιδευτική διαδικασία στα σωφρονιστικά καταστήματα να μην μπορεί να αποκοπεί από την πραγματική, δραματική κατάσταση που επικρατεί στις ελληνικές φυλακές.

Όπως τόνισε, πρόσφατες εκθέσεις της Επιτροπής CPT του Συμβουλίου της Ευρώπης καταγράφουν συνθήκες που σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζουν τα όρια απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τον υπερσυνωστισμό κελιών, όπου 5 κρατούμενοι διαβιούν σε 8 τ.μ. ή 11 άτομα σε 22 τ.μ., καθώς και σοβαρές ελλείψεις σε υγειονομική περίθαλψη και ψυχιατρική υποστήριξη.

Η ίδια η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι πρόκειται για μια χρόνια και διαρθρωτική κρίση του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος, η οποία κορυφώνεται πλέον και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Οι διαπιστώσεις αυτές, όπως τόνισε η κ. Λιακούλη, συνδέονται άμεσα με το ζήτημα του κράτους δικαίου και αποτελούν ισχυρή προειδοποίηση για την ανάγκη άμεσων μεταρρυθμίσεων που θα διασφαλίζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Η βουλευτής υπογράμμισε ότι η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και κρίσιμο εργαλείο επανένταξης, το οποίο όμως υπονομεύεται όταν εφαρμόζεται σε συνθήκες υπερπληθυσμού και θεσμικής εγκατάλειψης. Αναφέρθηκε επίσης στη “περιστρεφόμενη πόρτα” της υποτροπής, που ενισχύεται όταν οι κρατούμενοι παραμένουν σε καθεστώς αδράνειας.

Λεπτομερή αναφορά έκανε στην κατάσταση που επικρατεί στις Φυλακές της χώρας με χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως τα μονόκλινα κελιά των 8 τ.μ. στέγαζαν έως και πέντε άτομα (Φυλακή Αλικαρνασσού), 11 ευάλωτοι κρατούμενοι στοιβάζονταν σε βρόμικο κελί 22 τ.μ. (Φυλακή Ναυπλίου), ορισμένοι θάλαμοι παρείχαν λιγότερα από 3 τ.μ. ζωτικού χώρου ανά άτομο (Φυλακή Χαλκίδας), ενώ θάλαμοι 25 τ.μ. φιλοξενούσαν οκτώ έως δέκα άτομα (Φυλακή Μαλανδρίνου), ενώ στις Φυλακές Λάρισας, η πληρότητα αγγίζει το 150%, με 795 κρατούμενους σε δομή 554 θέσεων, γεγονός που καθιστά, όπως σημείωσε, την εκπαιδευτική διαδικασία ουσιαστικά δυσλειτουργική και εγείρει σοβαρά ζητήματα παραβίασης των ευρωπαϊκών προτύπων.

Όπως υπογράμμισε, η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς στατιστικό δεδομένο, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που επιβαρύνει δραματικά τόσο τις συνθήκες διαβίωσης όσο και την εκπαιδευτική λειτουργία, καθώς η υπερσυγκέντρωση κρατουμένων ακυρώνει στην πράξη κάθε δυνατότητα εξατομικευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης και επανένταξης.

Κλείνοντας, κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής πολιτικής στα σωφρονιστικά καταστήματα, όπως την ίδρυση σχολικών μονάδων σε κάθε φυλακή, την ενίσχυση της τεχνικής και επαγγελματικής κατάρτισης με πιστοποιημένα προγράμματα, την άμεση αποσυμφόρηση των φυλακών, καθώς και την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων εκπαίδευσης. Τόνισε επίσης την ανάγκη για στενότερη διασύνδεση των σωφρονιστικών καταστημάτων με φορείς επανένταξης, όπως η ΕΠΑΝΟΔΟΣ και η ΕΞΟΔΟΣ, αλλά και με τους φορείς Πρόληψης –όπως τα Κέντρα Πρόληψης που βρίσκονται σε κάθε νομό,  ώστε η εκπαιδευτική διαδικασία να μην σταματά εντός των φυλακών αλλά να συνεχίζεται και μετά την αποφυλάκιση, εξασφαλίζοντας πραγματική κοινωνική και επαγγελματική ένταξη.

Όπως επισήμανε, «η πραγματική δοκιμασία μιας δημοκρατίας δεν είναι το ύψος των τειχών των φυλακών της, αλλά η δυνατότητά της να προσφέρει δεύτερες ευκαιρίες και προοπτική επανένταξης, ώστε η ποινή να μην οδηγεί στην υποτροπή αλλά στην κοινωνική επιστροφή. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκπαίδευση αναδεικνύεται ως η πιο ουσιαστική επένδυση για τη μείωση της υποτροπής και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής μακροπρόθεσμα και αποτελεσματικά για την κοινωνία».