Πόλεμος και Ειρήνη

Άρθρο Δημήτρη Μάντζου υπεύθυνου Κ.Τ.Ε. Εξωτερικών ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής για την εφημερίδα «Στο Καρφί»

Η παρουσία ενός Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα είναι πάντα σημαντική. Η αξιολόγηση όμως μιας τέτοιας επίσκεψης δεν μπορεί να γίνεται μόνο με κριτήριο την εικόνα και τα εύκολα λόγια. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων και των συνεπειών, σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο, απαιτεί χρόνο και -κυρίως- διαφάνεια. Η Κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει τι και γιατί συμφωνήθηκε, στα πεδία της άμυνας και της ενέργειας, εξηγώντας τα οφέλη για τους πολίτες, την εθνική οικονομία, τους συντελεστές ισχύος της χώρας.

Ο στρατηγικός διάλογος, εξ άλλου, δεν πρέπει να περιορίζεται στην προώθηση εξοπλισμών και ενεργειακών επενδύσεων. Προϋποθέτει, αντίθετα, την αναζήτηση και εμπέδωση όχι απλώς κοινών συμφερόντων, αλλά κοινών αξιών και αρχών. Για την ειρήνη και τη σταθερότητα, για μια διεθνή κοινότητα που θα βασίζεται σε κανόνες. Για την Ελλάδα, μια χώρα status quo, που έχει δομήσει το σύνολο της εξωτερικής της πολιτικής στην επίκληση και εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, η διαπίστωση αυτή δεν είναι θεωρητική, είναι βάση υπεράσπισης των εθνικών μας συμφερόντων.

Και ίσως εκεί να βρίσκεται και η βαθύτερη προβληματική της επίσκεψης Ρούμπιο και των συμβολισμών της. Πίσω από την επιμελημένη σκηνοθεσία στην Πνύκα κρύφτηκε επιμελώς η απόπειρα ηθικής νομιμοποίησης ενός δόγματος εξωτερικής πολιτικής που αναγνωρίζει ως κανόνα το δίκαιο της ισχύος. Αναιρώντας, δηλαδή, τις βασικές παραδοχές που κράτησαν όρθιο τον κόσμο μετά τον όλεθρο των πολέμων του προηγούμενου αιώνα: διεθνείς οργανισμοί, πολυμέρεια, συνεργασία.

Η σχετικοποίηση του διεθνούς δικαίου δεν ευνοεί την Ελλάδα. Η υποχώρηση των κανόνων και η αντικατάστασή τους από τον νόμο της ισχύος οδηγεί σε ένα περιβάλλον γενικευμένης αστάθειας και ανασφάλειας. Κι αυτό μεταφράζεται ευθέως σε αβεβαιότητα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η αναγνώριση «ευαίσθητων ζητημάτων» εκεί όπου κανονικά βρίσκονται παράνομες πράξεις της Τουρκίας δεν είναι υποστηρικτική για τη χώρα μας. Το ίδιο και η επίκληση της «ιδιωτικής διπλωματίας» -ποιος θα την κάνει και πού θα λογοδοτεί;

Η πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, έργο ευρωπαϊκής σημασίας και χρηματοδότησης, οφείλει να προχωρήσει ανεμπόδιστα, χωρίς άδεια τρίτου κράτους. Η παρεμπόδισή του από την Τουρκία αντίκειται στο διεθνές δίκαιο και αυτό πρέπει να είναι σαφές και κατηγορηματικό. Η εισαγωγή αστερίσκων και υποσημειώσεων έχει επικίνδυνες προεκτάσεις παντού: στην οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ακόμη και στη λύση του Κυπριακού. Όταν οι κανόνες παρακάμπτονται τότε η κατάσταση 

Επομένως, δεν αρκεί να λέει κανείς -όσο ισχυρός κι αν είναι- πως θα αποτρέψει έναν πόλεμο -προωθώντας την ίδια ώρα νέους εξοπλισμούς. Το σημαντικό είναι να χτίσεις την ειρήνη πάνω στη σταθερή βάση του διεθνούς δικαίου και των δεσμευτικών του κανόνων.