«Έτσι η λιτότητα έσωσε την Ελλάδα»

Υπουργός Εξωτερικών Βενιζέλος: «Η αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ; Πλάνοι Γητευτές»

του Andrea Nicastro

Αρχές Νοεμβρίου του 2011, λίγο πριν ξημερώσει, στην εθνική οδό που οδηγεί από το αεροδρόμιο στην Αθήνα. Η σύνοδος κορυφής των Καννών μόλις είχε τελειώσει. Πίσω από κλειστές πόρτες η Άνγκελα Μάρκελ και η Κριστίν Λαγκαρ είχαν βάλει τον Έλληνα πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου με την πλάτη στον τοίχο. Η ιδέα του για δημοψήφισμα «μέσα ή έξω από το ευρώ» είχε τρομοκρατήσει τις αγορές και είχε «τρελάνει» το σπρέντ.

«Τα ασιατικά χρηματιστήρια επρόκειτο να ανοίξουν, ποιος θα έπρεπε να σταθεροποιήσει την κατάσταση αν όχι ο υπουργός Οικονομικών»; λέει στην Corriere ένας από τους επιβάτες του μπλέ αυτοκινήτου. Τότε ήταν που ο Ευάγγελος Βενιζέλος έβγαλε την ανακοίνωση τύπου που έβγαζε το δημοψήφισμα από το τραπέζι. Το ευρωπαϊκό πιστωτικό σύστημα δεν κατέρρευσε αλλά οι πολιτικές συνέπειες υπήρξαν τεράστιες. Ο πρώην πρωθυπουργός Παπανδρέου έχει αφήσει τώρα το ΠΑΣΟΚ, το ιστορικό Σοσιασιαλιστικό Κόμμα, και κατεβαίνει μόνος του στις εκλογές. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών κ. Βενιζέλος, σήμερα υπουργός Εξωτερικών έγινε αρχηγός. Τότε όμως οι σοσιαλιστές είχαν πάνω από 40% και τώρα αγωνίζονται για να περάσουν το όριο του 3% στις εκλογές της Κυριακής.

Κύριε Βενιζέλο, άξιζε τον κόπο (το μνημόνιο);

Δεν είχαμε άλλη επιλογή. Τότε, όπως και σήμερα, η εναλλακτική ήταν ο ανεύθυνος λαϊκισμός ή η αίσθηση κρατικής ευθύνης. Η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Υπήρχε στην ατμόσφαιρα η αίσθηση μιας άτακτης χρεοκοπίας της χώρας που θα είχε οδηγήσει στην καταστροφή. Η μοναδική σωτηρία ήταν ένα μεγάλο, πολύ μεγάλο δάνειο από τους εταίρους μας. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα αντίληψη της ΕΕ, οι όροι του δανείου, ήταν του νεοφιλελεύθερου τύπου: λιτότητα, ταχεία δημοσιονομική ευθυγράμμιση και μεταρρυθμίσεις.

Ίσως θα έπρεπε να είχατε διαπραγματευθεί με καλύτερο τρόπο τους όρους, όπως τώρα θα ήθελε να κάνει η αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ εάν κερδίσει.

Χωρίς αμφιβολία θα προτιμούσαμε να διορθώσουμε το δημοσιονομικό έλλειμμα σε διάστημα 10-15 ετών αντί για μέσα σε 4 χρόνια, αλλά θα έπρεπε κάποιος να μπορούσε να μας παραχωρήσει 250 δισ. ευρώ, το 75% του ΑΕΠ της χώρας. Το όνειρο του ΣΥΡΙΖΑ είναι παιδαριώδες. Το Eurogroup όπου συζητούνται αυτά είναι διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο ευρωπαϊκό θεσμό. Εκεί δεν υπάρχει ισότητα αλλά μόνο αντιπαράθεση αντιτιθέμενων οικονομικών και χρηματοοικονομικών δυνάμεων.

Ωστόσο και η λιτότητα έφερε φτώχεια και ύφεση.

Πέραν από την πίεση του χρόνου, οι άλλοι όροι του δανείου ήταν οι λεγόμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Μεταρρυθμίσεις στους τομείς της απασχόλησης, του ασφαλιστικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, καθώς επίσης και η απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων και της αγοράς. Μέτρα πολύ χρήσιμα για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και για την μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη. Δύσκολο ωστόσο να συγχρονίσει κανείς μεταρρυθμίσεις με περικοπές σε μισθούς και συντάξεις.

Κατά συνέπεια παραδέχεστε ότι κάνατε λάθος;

Όχι. Σήμερα έχουμε το καλύτερο πρωτογενές πλεόνασμα στην Ευρώπη ίσως και στον κόσμο. Καλύτερο και από της Σιγκαπούρης. Επιπροσθέτως, χάρη στην αναδιάρθρωση του χρέους που συμφωνήθηκε το 2012, το 80% των ελληνικών ομολόγων τώρα βρίσκεται στα χέρια δημοσίων φορέων, μακριά από τους κερδοσκοπικούς χειρισμούς της αγοράς. Επίσης πληρώνουμε επιτόκια μειωμένα κατά 40%.

Δεν καταφέρνετε όμως ακόμη να αποπληρώσετε το χρέος.

Ρυθμίσαμε το δημοσιονομικό ισοζύγιο. Τώρα χρειάζεται να ρίξουμε το βάρος στον παράγοντα ανάπτυξη. Είναι ένα κοινό πρόβλημα για όλες τις κυβερνήσεις της Νότιας Ευρώπης. Η Ιταλία ζητάει επενδύσεις για να ενεργοποιηθεί και πάλι η ανάπτυξης. Το ίδιο και η Γαλλία. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τα άλλα που λέει ο ΣΥΡΙΖΑ, για να γοητεύσει τους ψηφοφόρους, είναι ψέματα.

Η πλειοψηφία των εκλογέων μοιάζει να πιστεύει τον ΣΥΡΙΖΑ και όχι εσάς.

Δυστυχώς η Δημοκρατία και η Αλήθεια δυσκολεύονται να συνυπάρξουν. Είναι κατανοητό. Από τη μια πλευρά, τα δικά μας αντιδημοφιλή, επώδυνα μέτρα ήταν αναγκαία. Από τη άλλη, έχουμε τη δημαγωγία και τον λαϊκισμό της αντιπολίτευσης. Πώς γίνεται να λες ότι θα πας στην Ευρώπη, θα χτυπήσεις στο χέρι στο τραπέζι και θα σε ακούσουν; Αυτό δεν είναι αφέλεια αλλά κακοπιστία. Ελπίζω ότι οι Έλληνες δεν θα χρειαστεί να πληρώσουν πολύ ακριβά την ψήφο της Κυριακής.

 

===========================

Corriere della Sera – 23/1/2015

«Così l’austerità ha salvato la Grecia»

Il ministro degli Esteri Venizelos: «La sinistra di Syriza? Solo seduttori menzogneri»

di Andrea Nicastro

Successe ai primi di novembre del 2011, prima dell’alba, sull’autostrada che dall’aeroporto porta ad Atene. Il vertice di Cannes si era appena concluso. A porte chiuse, Angela Merkel (Germania) e Christine Lagarde (Fondo monetario internazionale) avevano messo con le spalle al muro il primo ministro greco George Papandreu. La sua idea di un referendum dentro o fuori l’euro aveva terrorizzato i mercati, lo spread era impazzito. «Le piazze asiatiche stavano per aprire, chi doveva stabilizzare la situazione se non il ministro delle Finanze?» racconta al Corriere uno dei passeggeri di quell’auto blu. Fu così che Evangelos Venizelos dettò il comunicato stampa che toglieva dal tavolo il referendum. Il credito europeo non collassò, ma le conseguenze politiche furono devastanti. L’ex capo, Papandreu, ha lasciato il Pasok, lo storico partito socialista greco, e corre in proprio. L’ex ministro delle Finanze, Venizelos oggi agli Esteri, è diventato segretario. Però allora i socialisti avevano oltre il 40% dei voti, ora lottano per superare la soglia del 3% alle elezioni di domenica.

Dottor Venizelos, ne valeva la pena?

«Non avevo scelta. Allora come oggi l’alternativa era populismo irresponsabile oppure senso dello Stato. La situazione era fuori controllo. Nell’aria c’era un fallimento caotico del Paese che avrebbe portato al disastro. L’unica salvezza era un grosso, grossissimo prestito dai nostri partner. In ossequio alla concezione dominante nell’Unione, le condizioni furono di tipo neo liberale: austerità, rapido riallineamento fiscale e riforme».

Forse avreste dovuto trattare condizioni migliori, come ora vorrebbe fare la sinistra di Syriza se vince.

«Senza dubbio avremmo preferito aggiustare il deficit fiscale in 10-15 anni invece di 4. Ma qualcuno avrebbe dovuto essere disponibile a concederci più di 250 miliardi, il 75% del nostro Pil. Il sogno di Syriza è puerile. L’Eurogruppo, dove si devono discutere queste cose, è diverso da qualsiasi altra istituzione europea. Lì non esiste eguaglianza, ma solo l’azione di forze economiche e finanziarie contrapposte».

Però anche l’austerità ha portato povertà e recessione.

«Oltre alla fretta, l’altra condizione del prestito erano le cosiddette riforme strutturali. Riforma di lavoro, pensioni e pubblica amministrazione, più liberalizzazione delle professioni e del mercato. Misure molto utili alla creazione di impiego e alla crescita economica a lungo termine. Difficile però sincronizzare riforme con tagli a stipendi e pensioni».

Quindi ammette di aver sbagliato?

«No. Oggi abbiamo il miglior surplus strutturale d’Europa, forse anche del mondo. Meglio di Singapore. E in più, grazie alla ristrutturazione del debito concordata nel 2012, l’80% dei titoli greci ora è in mano a istituzioni pubbliche, fuori dalle manovre speculative del mercato. Poi paghiamo il 40% di interessi in meno».

Non riuscite però ancora a pagare il debito.

«Abbiamo aggiustato la bilancia fiscale, ora bisogna agire sul fattore crescita. E’ un problema comune a tutti i governi del Sud Europa. L’Italia chiede investimenti per riattivare la crescita, la Francia lo stesso. E’ la realtà. Il resto, quello che Syriza usa per sedurre gli elettori, è menzogna».

La maggioranza degli elettori sembra credere a Syriza e non a lei.

«Purtroppo democrazia e verità fanno fatica ad andare a braccetto. E’ comprensibile. Da una parte le nostre misure impopolari, dolorose, ma necessarie. Dall’altra la demagogia e il populismo dell’opposizione. Come si fa a dire “vado in Europa, sbatto i pugni e mi ascolteranno”. Non è ingenuità, è malafede. Spero che i greci non debbano pagare troppo caro il voto di domenica».